Για έναν άνθρωπο που εξαρτάται από τη μακροχρόνια οξυγονοθεραπεία, το οξυγόνο δεν αποτελεί μια διευκόλυνση ούτε ένα ακόμη ιατροτεχνολογικό προϊόν. Είναι το φάρμακο που του επιτρέπει να αναπνέει και, πολλές φορές, να παραμένει στη ζωή. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο κάθε απόφαση που αφορά στην παροχή οξυγονοθεραπείας στο σπίτι πρέπει να αξιολογείται πρωτίστως με γνώμονα την ασφάλεια του ασθενούς και όχι αποκλειστικά με οικονομικά ή λειτουργικά κριτήρια.

Το τελευταίο διάστημα, η οξυγονοθεραπεία κατ' οίκον παρέχεται ολοένα και περισσότερο μέσω συμπυκνωτών οξυγόνου, αντί μέσω των παραδοσιακών φιαλών ιατρικού οξυγόνου. Οι συμπυκνωτές οξυγόνου αποτελούν μια αξιόπιστη και διεθνώς αναγνωρισμένη θεραπευτική επιλογή για πολλούς ασθενείς, όταν χρησιμοποιούνται στις κατάλληλες περιπτώσεις και υπό τις σωστές προϋποθέσεις. Ωστόσο, είναι σημαντικό να γίνει κατανοητό ότι δεν λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο ούτε προσφέρουν τα ίδια χαρακτηριστικά με το ιατρικό οξυγόνο που διατίθεται σε φιάλες.

Οι φιάλες περιέχουν ιατρικό οξυγόνο, ένα φαρμακευτικό προϊόν που παράγεται σύμφωνα με αυστηρές προδιαγραφές ποιότητας και καθαρότητας της Ευρωπαϊκής Φαρμακοποιίας. Αντίθετα, οι συμπυκνωτές παράγουν οξυγόνο επιτόπου, φιλτράροντας το άζωτο από τον ατμοσφαιρικό αέρα μέσω μιας ηλεκτροκίνητης διαδικασίας. Η ουσιαστικότερη όμως διαφορά είναι μία: ο συμπυκνωτής δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα. Και εδώ ακριβώς γεννάται ένας προβληματισμός που σήμερα δεν μπορεί πλέον να αγνοηθεί.

Το φετινό καλοκαίρι η Κύπρος βιώνει μια ιδιαίτερα πιεστική κατάσταση στο ηλεκτρικό της σύστημα. Η αυξημένη ζήτηση, σε συνδυασμό με τους περιορισμούς στην παραγωγική ικανότητα, έχει οδηγήσει τις αρμόδιες αρχές να προειδοποιούν επανειλημμένα για το ενδεχόμενο ή ακόμη και την εφαρμογή εκ περιτροπής διακοπών ηλεκτροδότησης, προκειμένου να διατηρηθεί η ευστάθεια του δικτύου. Για τον μέσο πολίτη, μια διακοπή ρεύματος μπορεί να σημαίνει λίγη ταλαιπωρία, δυσφορία από τη ζέστη ή προσωρινή διακοπή της καθημερινότητάς του. Για έναν ασθενή, ωστόσο, που εξαρτάται από τη συνεχή παροχή οξυγόνου, η ίδια διακοπή μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρό ιατρικό περιστατικό.

Δεν πρόκειται για ένα θεωρητικό σενάριο. Ένας ηλικιωμένος ασθενής που ζει μόνος του, ένας άνθρωπος με χρόνια αναπνευστική ανεπάρκεια που χρειάζεται συνεχή οξυγονοθεραπεία ή μια οικογένεια που ξυπνά μέσα στη νύχτα επειδή έχει διακοπεί η ηλεκτροδότηση. Σε τέτοιες στιγμές, κάθε λεπτό μετρά. Η συζήτηση, επομένως, δεν αφορά το κατά πόσο οι συμπυκνωτές οξυγόνου έχουν θέση στη σύγχρονη ιατρική. Ασφαλώς και έχουν. Το πραγματικό ερώτημα είναι εάν το σύστημα έχει προβλέψει τι συμβαίνει όταν η βασική προϋπόθεση λειτουργίας τους  - η ηλεκτροδότηση - παύει να υπάρχει. Διαθέτουν όλοι οι ασθενείς επαρκές εφεδρικό οξυγόνο; Υπάρχει σαφές πρωτόκολλο για πολύωρες διακοπές ρεύματος; Έχουν ενημερωθεί οι ασθενείς και οι οικογένειές τους για το τι πρέπει να κάνουν σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης;

Υπάρχει μηχανισμός άμεσης υποστήριξης όταν ένας ευάλωτος ασθενής βρεθεί χωρίς λειτουργικό εξοπλισμό; Πρόκειται για εύλογα ερωτήματα δημόσιας υγείας, τα οποία δεν μπορούν να παραμένουν αναπάντητα.

Η διεθνής πρακτική αναγνωρίζει ότι κάθε ασθενής που εξαρτάται από ηλεκτροδοτούμενο ιατρικό εξοπλισμό χρειάζεται κατάλληλο σχέδιο συνέχειας της θεραπείας του. Η ύπαρξη εφεδρικής λύσης δεν αποτελεί πολυτέλεια, αποτελεί βασική προϋπόθεση ασφαλούς φροντίδας.

Σε μια περίοδο κατά την οποία οι διακοπές ηλεκτροδότησης δεν αποτελούν πλέον ένα σπάνιο ή απρόβλεπτο γεγονός, αλλά μια πραγματική πιθανότητα, η ανάγκη αυτή γίνεται ακόμη πιο επιτακτική. Η ασφάλεια των ασθενών δεν μπορεί να εξαρτάται από το αν η επόμενη διακοπή ρεύματος θα διαρκέσει πέντε λεπτά ή μία ώρα. Ούτε μπορεί να μετατρέπεται σε ζήτημα καλής τύχης. Το ιατρικό οξυγόνο είναι θεραπεία υποστήριξης ζωής.

Γι' αυτό και κάθε πρόγραμμα οξυγονοθεραπείας κατ' οίκον οφείλει να συνοδεύεται από ολοκληρωμένο σχεδιασμό αντιμετώπισης εκτάκτων περιστατικών, επαρκή εφεδρικά αποθέματα οξυγόνου όπου απαιτείται και σαφείς διαδικασίες προστασίας των ασθενών σε περίπτωση διακοπής της ηλεκτροδότησης.

Η τεχνολογία εξελίσσεται και οι θεραπευτικές επιλογές διευρύνονται. Αυτό είναι θετικό. Καμία όμως καινοτομία δεν μπορεί να θεωρηθεί πραγματικά επιτυχημένη εάν δεν διασφαλίζει, πάνω απ' όλα, την απρόσκοπτη συνέχιση της θεραπείας.

Γιατί όταν μιλάμε για ανθρώπους που ζουν χάρη στην οξυγονοθεραπεία, η αξιοπιστία δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια, αλλά προϋπόθεση ζωής.

*Managing Director, Linde Hadjikyriakos Gas Ltd