Μέσω τηλεδιάσκεψης κατέθεσε ο πρώην Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας, Αθανάσιος Ορφανίδης στην Ερευνητική Επιτροπή για την κατάρρευση του Συνεργατισμού. 

Νωρίτερα, κατέθεσε ξανά ενώπιον της Ερευνητικής η Σουζάνα Πογιατζή, πρώην μέλος της Επιτροπείας της τράπεζας.

Για «κλειστό κύκλωμα» που υπήρχε στο Συνεργατισμό έκανε λόγο ο πρώην Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας Αθανάσιος Ορφανίδης, καταθέτοντας στην Ερευνητική Επιτροπή για την κατάρρευση του Συνεργατισμού. Το «κύκλωμα» αυτό, είπε, δεν μπορούσε να το σπάσει η Κεντρική Τράπεζα, αλλά μόνο η Κυβέρνηση με δική της παρέμβαση.

Ο κ. Ορφανίδης, που διετέλεσε Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας Κύπρου (ΚΤΚ) , από τις 3 Μαΐου 2007 μέχρι τις 2 Μαΐου 2012, έκανε ιδιαίτερη αναφορά στα προβλήματα της ΣΠΕ Στροβόλου, την οποία θεωρούσε ως την πιο επικίνδυνη.

Σύμφωνα με όσα ανέφερε στην Ερευνητική, καταθέτοντας μέσω τηλεδιάσκεψης από τις ΗΠΑ όπου βρίσκεται, τα ελλείμματα τα οποία είχε διαπιστώσει η Κεντρική Τράπεζα το 2009 στο Συνεργατισμό ανέρχονταν σε μερικές εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ, επισημαίνοντας ότι ήταν μεν σημαντικά αλλά δεν καθιστούσαν συνολικά αφερέγγυο το Συνεργατισμό. «Δεν υπήρχε θέμα αφερεγγυότητας τότε. Υπήρχαν μεγάλες διαφορές από ΣΠΙ σε ΣΠΙ. Ορισμένα δεν είχαν ελλείμματα κεφαλαίου. Τα επαγγελματικά ήταν σε καλύτερη κατάσταση, ενώ ορισμένες από τις άλλες ΣΠΕ, ιδίως η Στροβόλου, ήταν φοβερά προβληματικές και έπρεπε να γίνουν άμεσα διορθώσεις» ανέφερε.

Δυστυχώς, είπε, δεν γίνονταν βελτιώσεις, ούτε υπήρχε ουσιαστική θετική ανταπόκριση για λύση των προβλημάτων.

Οπως ανέφερε, το 2011 είχε διαπιστώσει ως έναν από τους λόγους του προβλήματος το ότι η εταιρική διακυβέρνηση του Συνεργατισμού έπασχε και ότι υπήρχε αδυναμία και σε σχέση με τα άτομα που βρίσκονταν σε υπεύθυνες θέσεις.

Του έκαμε άσχημη εντύπωση, όπως είπε, όταν το 2009 διαπιστώθηκε ότι στη ΣΠΕ Στροβόλου υπήρχαν μη εξυπηρετούμενα δάνεια (ΜΕΔ) σε σημαντικά ποσά που είχαν δοθεί στον τότε Γενικό Διευθυντή της Συνεργατικής Κεντρικής Τράπεζας (ΣΚΤ) Ερωτόκριτο Χλωρακιώτη και στον τότε πρόεδρο της Επιτροπής Ελέγχου της ΣΚΤ, Νίκο Νικολάου.

Ερωτηθείς γιατί θεωρούσε πλασματική την κερδοφορία της ΣΠΕ Στροβόλου, ο κ. Ορφανίδης εξήγησε ότι υπήρχε σημαντική ανεπάρκεια στις προβλέψεις για ΜΕΔ, τις οποίες αν η ΣΠΕ έκανε ακολουθώντας σωστές πρακτικές, θα κατέγραφε ζημιές.

Ήταν πρόβλημα, όπως ανέφερε, το ότι τα βιβλία τους εξετάζονταν από μια ανεξάρτητη ελεγκτική υπηρεσία που εξέταζε τα Συνεργατικά και η οποία δεν ζητούσε να γίνουν σωστές προβλέψεις.

«Η ΣΠΕ Στροβόλου ήταν το πιο μεγάλο από τα ΣΠΙ, το πιο επικίνδυνο, εάν με ρωτούσατε αν είναι να κλείσει ένα τραπεζικό ίδρυμα στην Κύπρο και θα κινδυνεύσουν οι καταθέσεις, ποιο θα είναι, η απάντηση μου θα ήταν η ΣΠΕ Στροβόλου είναι η πιο επικίνδυνη» είπε, σημειώνοντας ότι ο γραμματέας της ΣΠΕ Στροβόλου τότε ήταν και ο Πρόεδρος της Επιτροπείας της ΣΚΤ «και είναι αυτό που έκανε το κύκλωμα να είναι ένα κλειστό κύκλωμα».

Ο κ. Ορφανίδης εξέφρασε την άποψη ότι ο γραμματέας της ΣΠΕ Στροβόλου Δημήτρης Σταύρου θα έπρεπε να είχε απομακρυνθεί. Η αρμοδιότητα αυτή, εξήγησε, ανήκε στην Υπηρεσία Εποπτείας και Ανάπτυξης Συνεργατικών Εταιρειών (ΥΕΑΣΕ). «Για μένα η πιο απογοητευτική επιστολή που έλαβα ήταν αυτή από τον κ. Λύρα (Πρόεδρος ΥΑΣΕΑ) που διαπίστωσα ότι το κύκλωμα ήταν τόσο κλειστό που δεν μπορούσε να σπάσει από την Κεντρική Τράπεζα, χρειάζονταν ουσιαστικές αλλαγές και παρέμβαση της κυβέρνησης για να γίνουν διορθώσεις. Ολόκληρη η επιτροπή της ΥΕΑΣΕ έδωσε αυτή τη φοβερή στήριξη στο πρόσωπο το κ. Σταύρου. Η εποπτική αρχή ουσιαστικά μου έλεγε ότι δεν έπρεπε να αγγίξουμε το συνεργατικό κίνημα», είπε.

Ο πρώην διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας ανέφερε στην κατάθεσή του ότι το μεγαλύτερο μέρος του ελλείμματος στον Συνεργατισμό, που είχε «φουσκώσει» το 2011 σε €816 εκ., ήταν συνέπεια της απόφασης που έλαβαν στις 26 Οκτωβρίου 2011, ο τότε Πρόεδρος Δημήτρης Χριστόφιας και οι ομόλογοί του στην ΕΕ, με την οποία ζητούσαν από τις εποπτικές αρχές της Δημοκρατίας να ζητήσουν από τα τραπεζικά ιδρύματα απομείωση των κρατικών ομολόγων που διατηρούσαν, και η ΣΚΤ είχε πολλά κυπριακά και αρκετά ελληνικά ομόλογα τα οποία ήταν «σκουπίδια». «Αυτά είναι κενά τα οποία με σωστούς χειρισμούς από τις κυβερνήσεις δεν θα υπήρχαν και δεν τα θεωρώ το ίδιο σημαντικά όπως τα κεφαλαιουχικά κενά, τα οποία υπήρχαν ένεκα μη εξυπηρετούμενων δανείων, τα οποία ήταν πρόβλημα που έπρεπε να λυθεί», είπε.

Ο Συνεργατισμός δολοφονήθηκε από τους χειρισμούς των αρχών της Δημοκρατίας, λέει ο Ορφανίδης

Ο Συνεργατισμός δεν απεβίωσε από φυσικά αίτια, αλλά δολοφονήθηκε λόγω των κακών χειρισμών της Δημοκρατίας τα τελευταία χρόνια, δήλωσε ο πρώην Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου (ΚΤΚ) Αθανάσιος Ορφανίδης, ο οποίος υποστήριξε πως «χρησιμοποιήθηκε η ίδια μεθοδολογία για να πέσει ο Συνεργατισμός πέρσι, με την μεθοδολογία που χρησιμοποιήθηκε για να πέσει η Τράπεζα Κύπρου το 2013».

Καταθέτοντας στην Ερευνητική Επιτροπή για την κατάρρευση του Συνεργατισμού μέσω τηλεδιάσκεψης, ο κ. Ορφανίδης υποστήριξε ακόμη ότι στην έκθεση της Pimco για τις κεφαλαιακές ανάγκες του τραπεζικού συστήματος έγινε προσπάθεια για να μειωθούν οι κεφαλαιακές ανάγκες του Συνεργατισμού και καταλόγισε ευθύνες στην τότε διεύθυνση και διοίκηση της ΚΤΚ.

«Ο Συνεργατισμός δεν απεβίωσε από φυσικά αίτια, δολοφονήθηκε με κακούς χειρισμούς των αρχών της Δημοκρατίας τα τελευταία χρόνια. Ναι μεν είχε προβλήματα, αλλά με σωστή διαχείριση τα προβλήματα ήταν διαχειρίσιμα και δεν χρειάζετο να βάλουμε και το 2013 και φέτος τον φορολογούμενο ουσιαστικά να επωμίζεται κόστος δισεκατομμυρίων ευρώ για να λυθεί ένα πρόβλημα το οποίο έχουν δημιουργήσει άλλοι», είπε και συμπλήρωσε: «Τα κόλπα έγιναν με τον ίδιο τρόπο και εύχομαι η Επιτροπή σας να καταφέρει να διαφωτίσει τους συμπολίτες μας για τουλάχιστον αυτό το κεφάλαιο του οικονομικού εγκλήματος το οποίο βιώνουμε σε αυτό τον τόπο».

Αναφορικά με τις κεφαλαιακές ανάγκες του Συνεργατισμού, όπως προέκυψαν από την άσκηση της Pimco ο κ. Ορφανίδης παρέπεμψε στον πίνακα του πορίσματος της Pimco για τις αναμενόμενες απώλειες του τραπεζικού συστήματος.

Όπως είπε, σύμφωνα με την Pimco, στις τράπεζες περίπου το 19% της αξίας των δανείων ήταν χαμένα λεφτά και έτσι δημιουργήθηκε η τρύπα στα κεφάλαια των τραπεζών, ενώ στα ΣΠΙ το αντίστοιχο νούμερο ήταν μόνο 12%.

«Εάν», είπε, «είχαμε στις εμπορικές τράπεζες το ίδιο νούμερο όπως στα Συνεργατικά, τότε οι ανάγκες των τραπεζών θα ήταν €4 δις και κάτι ρέστα λιγότερες απ’ ότι ήταν».

«Παίχθηκε το παιγνίδι έτσι ώστε ο Συνεργατισμός να φαίνεται ότι είναι σε καλύτερη κατάσταση», είπε και υποστήριξε ότι με τις υποθέσεις οι οποίες έγιναν τα νούμερα βγήκαν τόσο πολύ πάνω που ξεπερνούσαν τα 10 δις, που ήταν ο στόχος που είχε η ΚΤΚ, και έριξαν κάπως τα νούμερα του Συνεργατισμού», πρόσθεσε.

Ο κ. Ορφανίδης σημείωσε ακόμη πως οι ίδιες παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν στην άσκηση της Pimco «έμειναν εκεί» και χρησιμοποιήθηκαν από τον Ενιαίο Εποπτικό Μηχανισμό (SSM) στην περίπτωση του Συνεργατισμού. «Ποιος ήταν ο υπεύθυνος της εποπτείας στην ΚΤΚ τον Γενάρη του 2013; μήπως είναι τα ίδια άτομα που είναι στον SSM τώρα; Τα άτομα τα οποία δέχθηκαν τις παραδοχές της Pimco, είναι τα ίδια αυτά άτομα που έριξαν τις τράπεζες τότε και έριξαν και τον Συνεργατισμό», είπε.

Διαφώνησε με την παραδοχή για μηδενισμό της αξίας των προσωπικών εγγυήσεων αλλά και των αξιών των ακινήτων που είχαν τεθεί ως εξασφάλιση. «Γιατί επέτρεψε η ΚΤΚ με την Pimco να μηδενιστεί αυτή η αξία;. Δεν γνωρίζω; Είναι ένα πράγμα να λέμε υπήρχαν ελλείμματα της τάξης των μερικών εκατομμυρίων. Είναι άλλο να λέμε δημιουργήθηκε μια τρύπα πολλών δις. Αυτή η τρύπα δημιουργήθηκε με λανθασμένες υποθέσεις και δημιουργήθηκε από τις αρχές της Δημοκρατίας, από την ΚΤΚ», είπε.

Ο Χριστόφιας φταίει για τα κεφαλαιακά κενά

Ερωτηθείς για επιστολή που απέστειλε το 2012 στον τότε Γενικό Διευθυντή της Συνεργατικής Κεντρικής Τράπεζας (ΣΚΤ) Ερωτόκριτο Χλωρακιώτη για κεφαλαιακό έλλειμμα ύψους €816 εκατομμυρίων, ο κ. Ορφανίδης είπε ότι το έλλειμμα αυτό ήταν συνέπεια των αποφάσεων που έλαβε στις 26 Οκτωβρίου 2011 στη Σύνοδο Κορυφής ο τότε Πρόεδρος της Δημοκρατίας Δημήτρης Χριστόφιας και οι ομόλογοί του για την τήρηση κεφαλαίων προκειμένου να καλυφθεί η ονομαστική και λογιστική αξία των κρατικών ομολόγων που διακρατούσαν οι τράπεζες.

«Αυτό ήταν τρελό, ήταν κάτι με το οποίο δεν έπρεπε να συμφωνήσει η Δημοκρατία», είπε.

Λέγοντας πως το κεφαλαιακό έλλειμμα του Συνεργατισμού δεν προέκυψε λόγω μη εξυπηρετούμενων δανείων, ο κ. Ορφανίδης εξήγησε πως η ΣΚΤ διακρατούσε αρκετά ελληνικά ομόλογα και πάρα πολλά κυπριακά ομόλογα, που ήταν αξιολογούνταν ως σκουπίδια.

«Την απόφαση την πήρε ο Χριστόφιας με τους ομολόγους του. Αύξηση τα κεφαλαιακής επάρκειας στο 9%. Αποφάσισαν οι ηγέτες της ΕΕ να ανεβάσουν τα κεφάλαια και επίσης να ζητήσουν προβλέψεις για τα ομόλογα, το οποίο δεν ήταν συμβατό με τους κανονισμούς που υπήρχαν προηγουμένως», είπε

Θα έπρεπε να παρέμβει η Κυβέρνηση

Ο κ. Ορφανίδης είπε πως στην ίδια απόφαση υπήρχε πρόνοια που επέτρεπε στις κυβερνήσεις των κρατών – μελών να παρέμβουν για να στηρίξουν τραπεζικά ιδρύματα που αντιμετώπιζαν προβλήματα ή αν δεν ήταν αυτό εφικτό να δοθεί στήριξη από την Ευρωπαϊκή Διευκόλυνση Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF, ο προάγγελος του ESM).

Όπως είπε, στην επιστολή προς τον κ. Χλωρακιώτη, ζητούσε όπως συνεννοηθεί με την Κυβέρνηση και να δουλέψουν για να λύσουν αυτό το πρόβλημα. «Η κυπριακή κυβέρνηση είχε πάρει τις αποφάσεις στις Βρυξέλλες και έτσι έπρεπε η Κυβέρνηση να δουλέψει μαζί με την ΣΚΤ», συμπλήρωσε.

Η Κυβέρνηση μπορούσε να παρέμβει για διόρθωση των προβλημάτων εποπτείας

Ερωτηθείς για το κατά πόσον οι Υπουργοί Εμπορίου μπορούσαν να διορθώσουν τα κακώς έχοντας στον Συνεργατισμό, ο κ. Ορφανίδης είπε πως η Κυβέρνηση μαζί με τη Βουλή διαμορφώνουν τις νομοθεσίες στην Κύπρο.

Εφόσον είχε γίνει επισήμανση ότι το εποπτικό πλαίσιο των ΣΠΙ ήταν ελαττωματικό, είπε, θα έπρεπε να διορθωθεί κάτι το οποίο μόνο η Κυβέρνηση μπορούσε να το κάνει. Ούτε η ΚΤΚ μπορούσε να το κάνει, ούτε ένας Υπουργός από μόνος του.

«Ακόμη και μέσα στα πλαίσια της υφιστάμενης νομοθεσίας θα μπορούσαν να φροντίζουν να διορίζονται άτομα στην Υπηρεσία Ελέγχου και Ανάπτυξης Συνεργατικών Εταιρειών (ΥΕΑΣΕ) που να κάνουν ό,τι μπορούσαν για να βελτιωθεί η εποπτεία του συστήματος. Η κυβέρνηση τους διόριζε, οπότε είχε πολλές εξουσίες η κυβέρνηση για να λύσει το πρόβλημα», είπε.

Η ΣΠΕ Στροβόλου η «πιο επικίνδυνη τράπεζα»

Σε ερώτηση για την επιστολή του προς τον κ. Χλωρακιώτη για τερματισμό της σύνδεσης της ΣΠΕ Στροβόλου με τον Συνεργατικό Πιστωτικό Φορέα, ο κ. Ορφανίδης είπε πως η επιστολή είχε στόχο να υποδείξει στην ΣΚΤ ότι είχε την εξουσία να πάρει μέτρα για να βελτιώσει τη κατάσταση της ΣΠΕ Στροβόλου «η οποία τότε ήταν η πιο επικίνδυνη τράπεζα στην Κύπρο».

«Αν η ΣΚΤ λειτουργούσε σωστά θα έπρεπε να απειλήσει την ΣΠΕ Στροβόλου να διορθώσει την κατάσταση», είπε για να προσθέσει ωστόσο ότι «το άτομο που έλεγχε την ΣΠΕ Στροβόλου ήταν ο Πρόεδρος της Επιτροπείας της ΣΚΤ», είπε.

Αλληλοσυνεννόηση κυβέρνησης - ΣΚΤ «όχι για το καλό του τόπου»

Ο κ. Ορφανίδης αναφέρθηκε και στα όσα κατέθεσε ο κ. Χλωρακιώτης ενώπιον της Επιτροπής περί συνάντησής του στο Προεδρικό Μέγαρο, τον Μάιο του 2011, με το τότε Πρόεδρο Χριστόφια και τον Υπουργό Οικονομικών και ότι ο Συνεργατισμός δάνεισε το κράτος με €677 εκατομμύρια μέσω αγοράς κυβερνητικού ομολόγου.

«Αυτό ήταν το πιο εκπληκτικό στοιχείο που δεν γνώριζα. Ενώ το Συνεργατικό Κίνημα χρειαζόταν γύρω στα €300 εκατομμύρια βοήθεια από το κράτους, αντί η κυβέρνηση να κάνει κινήσεις για να λυθεί το πρόβλημα του Συνεργατισμού, δημιούργησε περαιτέρω πρόβλημα, τον Μάιο του 2011 όταν (το κράτος) βγήκε από τις αγορές. Με αυτή την δήλωση του κ. Χλωρακιώτη καταλαβαίνω τώρα ότι υπήρξε συνεννόηση με την Κυβέρνηση για αλληλοβοήθεια όχι για το καλό του τόπου. Τώρα αντιλαμβάνομαι γιατί ήταν δύσκολο να γίνουν διορθώσεις», κατέληξε

Πηγή: ΚΥΠΕ