Θετική παραμένει η εικόνα της κυπριακής οικονομίας, με ανάπτυξη 3,8% το 2025 και εκτίμηση για ρυθμό γύρω στο 3% το 2026, πλεονασματικά δημόσια οικονομικά και δημόσιο χρέος που έχει υποχωρήσει στο 55% του ΑΕΠ, ωστόσο οι γεωπολιτικές εξελίξεις, η ενεργειακή εξάρτηση, η χαμηλή παραγωγικότητα, το δημογραφικό και οι χρόνιες αδυναμίες στις δημόσιες επενδύσεις δημιουργούν σημαντικούς κινδύνους για τη μελλοντική πορεία, προειδοποιεί το Δημοσιονομικό Συμβούλιο.

Παρουσιάζοντας σήμερα την Ενδιάμεση Έκθεση 2026 του Δημοσιονομικού Συμβουλίου, στη Λευκωσία, ο Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του, Ανδρέας Χαραλάμπους, ανέφερε ότι η οικονομία εξακολουθεί να επιδεικνύει ανθεκτικότητα παρά το διεθνές περιβάλλον αβεβαιότητας, επισημαίνοντας ταυτόχρονα ότι η καλή σημερινή εικόνα δεν θα πρέπει να δημιουργεί εφησυχασμό.

Όπως είπε, η ανάπτυξη ανήλθε στο 3,8% το 2025 και εκτιμάται ότι θα κινηθεί γύρω στο 3% το 2026, ρυθμός τον οποίο χαρακτήρισε «πολύ ικανοποιητικό υπό τις περιστάσεις». Παράλληλα, τα δημόσια οικονομικά παραμένουν πλεονασματικά, καθώς το δημοσιονομικό πλεόνασμα το 2025 ανήλθε περίπου στο 3,4%, ενώ το δημόσιο χρέος υποχώρησε στο 55% του ΑΕΠ, κάτω από την τιμή αναφοράς του 60%, και αναμένεται να συνεχίσει την πτωτική του πορεία.

Το βασικό μήνυμα της Έκθεσης, όπως το ανέδειξε ο Πρόεδρος του Δημοσιονομικού Συμβουλίου, είναι ότι η σημερινή θετική δημοσιονομική και οικονομική εικόνα παρέχει στην Κύπρο τα αναγκαία εφόδια για να αντιμετωπίσει τις μελλοντικές προκλήσεις, υπό την προϋπόθεση ότι οι χρόνιες αδυναμίες θα αντιμετωπιστούν έγκαιρα. Σε διαφορετική περίπτωση, προειδοποίησε, οι αδυναμίες αυτές μπορούν σταδιακά να μετατραπούν σε δημοσιονομικό κόστος και να ανατρέψουν τη θετική εικόνα που παρουσιάζει σήμερα η οικονομία.

Ο κ. Χαραλάμπους απέδωσε την ανθεκτικότητα της κυπριακής οικονομίας, μεταξύ άλλων, στη μετανάστευση των τελευταίων χρόνων και στην εγκατάσταση ξένων εταιρειών στην Κύπρο. Η παρουσία των επιχειρήσεων αυτών δημιουργεί θέσεις εργασίας, εισόδημα και κατανάλωση, ενισχύοντας την οικονομική δραστηριότητα, ενώ παράλληλα συμβάλλει στην αύξηση των εξαγωγών υπηρεσιών.

Θετική, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι και η πορεία του τουρισμού, παρά τις γεωπολιτικές εντάσεις, ενώ ανάλογη εικόνα καταγράφεται στην αγορά εργασίας. Η απασχόληση αυξήθηκε κατά 3,5% το 2025, ενώ η ανεργία διαμορφώθηκε στο 4,4% την ίδια χρονιά και υποχώρησε περαιτέρω στο 3,6% κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026.

Πληθωρισμός, ενέργεια και εξωτερικό ισοζύγιο

Στον αντίποδα, ο πληθωρισμός, ο οποίος ήταν χαμηλός το 2025, έχει αυξηθεί το 2026, με τον Πρόεδρο του Δημοσιονομικού Συμβουλίου να επισημαίνει ότι η ακρίβεια επηρεάζει ιδιαίτερα τα ευάλωτα νοικοκυριά.

Σημείωσε ότι σημαντικό μέρος των πληθωριστικών πιέσεων είναι εισαγόμενο και συνδέεται με διεθνείς εξελίξεις, υπογραμμίζοντας όμως ότι η κατάσταση αναδεικνύει και τις αδυναμίες της Κύπρου στην πράσινη μετάβαση. «Η εξάρτηση από τις συμβατικές μορφές ενέργειας», όπως είπε, «διατηρεί υψηλό το ενεργειακό κόστος και καθιστά την οικονομία περισσότερο ευάλωτη σε διεθνείς κρίσεις».

Παράλληλα, παρά τις καλές επιδόσεις στις υπηρεσίες και στον τουρισμό, η Κύπρος παρουσιάζει έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Βασικός παράγοντας, όπως ανέφερε ο κ. Χαραλάμπους, είναι η εξάρτηση από εισαγόμενη ενέργεια, «ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία έχουν αυξηθεί οι τιμές του πετρελαίου». Επίδραση έχει επίσης η μεγάλη παρουσία ξένων εταιρειών, μέσω του ισοζυγίου πρωτογενούς εισοδήματος.

Ο κ. Χαραλάμπους τόνισε ότι η γεωπολιτική κλιμάκωση αποτελεί σημαντικό παράγοντα αβεβαιότητας. «Η παρατεταμένη ένταση μπορεί να οδηγήσει σε υψηλότερες τιμές ενέργειας, χαμηλότερη ανάπτυξη στην Κύπρο και στις χώρες με τις οποίες συναλλάσσεται, αλλά και σε αύξηση του κόστους δανεισμού για τις κυβερνήσεις», πρόσθεσε.

Υπό αυτές τις συνθήκες, ο κ. Χαραλάμπους χαρακτήρισε ιδιαίτερα σημαντική τη διατήρηση της καλής δημοσιονομικής εικόνας της Κύπρου. Όπως επεσήμανε, η πτωτική πορεία του δημόσιου χρέους αποδίδεται στα δημοσιονομικά πλεονάσματα, στην ικανοποιητική ανάπτυξη που ενισχύει τα κρατικά έσοδα και στη δυνατότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας να δανείζεται από τις διεθνείς αγορές με σχετικά ικανοποιητικούς όρους.

Χαμηλές επενδύσεις και ποιότητα δαπανών

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο Πρόεδρος του Δημοσιονομικού Συμβουλίου στις διαχρονικές αδυναμίες των δημόσιων οικονομικών, οι οποίες, όπως είπε, δεν αποτυπώνονται πάντοτε στη «φωτογραφία» της σημερινής θετικής εικόνας, αλλά γίνονται εμφανέστερες όταν εξετάζεται η οικονομία σε βάθος χρόνου.

Κεντρικό πρόβλημα, είπε, αποτελούν οι χαμηλές δημόσιες επενδύσεις. Σύμφωνα με τον κ. Χαραλάμπους, παρά τις φιλόδοξες πρόνοιες που περιλαμβάνονται στους κρατικούς προϋπολογισμούς, η υλοποίηση παραμένει χαμηλή. Ενδεικτικά, κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 η υλοποίηση του αναπτυξιακού προϋπολογισμού ανήλθε μόλις στο 25%.

Η επίδοση αυτή, ανέφερε, «καταδεικνύει περιορισμένη διοικητική ικανότητα και προβλήματα στον σχεδιασμό και την υλοποίηση μεγάλων έργων, ενώ παράλληλα εντάσσονται στους προϋπολογισμούς έργα τα οποία δεν είναι ακόμη ώριμα για υλοποίηση».

Αναφέρθηκε επίσης σε ενδείξεις χαμηλής απορρόφησης κονδυλίων από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, επικαλούμενος σχετική αξιολόγηση του Πανεπιστημίου Κύπρου.

Την ίδια ώρα, ο κ. Χαραλάμπους σημείωσε ότι οι καλές δημοσιονομικές επιδόσεις στηρίζονται σε μεγάλο βαθμό στα υψηλά έσοδα, την ώρα που οι δαπάνες παραμένουν υψηλές και υπερβαίνουν τα όρια που έχουν συμφωνηθεί στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Για το Δημοσιονομικό Συμβούλιο είναι σημαντικό οι δαπάνες να συμβαδίζουν με την ανάπτυξη της οικονομίας.

Πρόσθεσε ότι πρόβλημα δεν αποτελεί μόνο το ύψος των δαπανών αλλά και η ποιότητά τους, καθώς οι επενδύσεις είναι χαμηλές και οι περισσότερες κοινωνικές δαπάνες δεν είναι επαρκώς στοχευμένες. Όπως ανέφερε, «το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα είναι ουσιαστικά η μόνη κοινωνική δαπάνη που χορηγείται με αυστηρά κριτήρια στόχευσης».

Δημοσιονομικοί κίνδυνοι και μεγάλα έργα

Σε βραχυπρόθεσμο επίπεδο, το Δημοσιονομικό Συμβούλιο, όπως ανέφερε ο Πρόεδρός του, εντοπίζει κινδύνους που συνδέονται με την επικείμενη προεκλογική περίοδο και την πιθανότητα υπερβάσεων στις δημόσιες δαπάνες, καθώς και με την ενδεχόμενη παράταση της γεωπολιτικής κρίσης και των ενεργειακών πιέσεων.

Σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, ο κ. Χαραλάμπους αναφέρθηκε στις δημοσιονομικές υποχρεώσεις που μπορεί να προκύψουν από μεγάλα έργα, φέρνοντας ως παραδείγματα την ηλεκτρική διασύνδεση Κύπρου-Ισραήλ-Ελλάδας και τον σταθμό στο Βασιλικό.

Όπως εξήγησε, το Δημοσιονομικό Συμβούλιο δεν τοποθετείται υπέρ ή κατά συγκεκριμένων έργων, αλλά ζητά έργα τέτοιας εμβέλειας να στηρίζονται σε ανεξάρτητες και αξιόπιστες μελέτες, οι οποίες θα καταδεικνύουν τη βιωσιμότητά τους και το ύψος της ενδεχόμενης δημοσιονομικής στήριξης.

«Πρέπει να γίνει η μελέτη, η οποία να δείξει τις διαστάσεις του έργου και να δείξει αν η δημοσιονομική στήριξη που χρειάζεται ή η τιμή η οποία θα προκύψει από ένα τέτοιο έργο είναι συμβατή με τους υπόλοιπους στόχους που θέλουμε», ανέφερε.

Επεσήμανε, παράλληλα, ότι οι καθυστερήσεις και οι υπερβάσεις κόστους σε μεγάλα έργα καταδεικνύουν την ανάγκη σημαντικής βελτίωσης στον τρόπο αξιολόγησης και προγραμματισμού τους.

Δημογραφικό και πράσινη μετάβαση

Σε μακροπρόθεσμο επίπεδο, ανέφερε πως το Δημοσιονομικό Συμβούλιο θεωρεί ότι η Κύπρος θα αντιμετωπίσει σημαντικές προκλήσεις από τη γήρανση του πληθυσμού και την κλιματική αλλαγή.

Ο κ. Χαραλάμπους σημείωσε ότι η μετανάστευση αποτέλεσε τα τελευταία χρόνια σημαντικό παράγοντα ενίσχυσης της απασχόλησης, όμως έχει ήδη φτάσει σε υψηλά επίπεδα, άνω του 20% και πιθανόν κοντά στο 30% του πληθυσμού. Παράλληλα, είπε, η γήρανση του πληθυσμού δημιουργεί τάση συρρίκνωσης του ενεργού πληθυσμού.

Ως αποτέλεσμα, η μελλοντική ανάπτυξη δεν μπορεί να βασίζεται στον ίδιο βαθμό στην αύξηση της απασχόλησης και θα πρέπει να προέλθει περισσότερο από την παραγωγικότητα, έναν τομέα στον οποίο, όπως είπε, «η Κύπρος δεν παρουσιάζει μέχρι σήμερα ιδιαίτερα υψηλές επιδόσεις».

Για το συνταξιοδοτικό, ανέφερε ότι ενώ σήμερα περίπου τέσσερις εργαζόμενοι χρηματοδοτούν έναν συνταξιούχο, στο μέλλον η αναλογία αυτή θα μπορούσε να διαμορφωθεί σε δύο προς έναν, γεγονός που δημιουργεί ζήτημα βιωσιμότητας και εξηγεί τη σημασία της συζήτησης για τη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση.

Σε ό,τι αφορά το κλίμα, σημείωσε ότι η Κύπρος δεν έχει προετοιμαστεί επαρκώς για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, τόσο λόγω της χαμηλής διείσδυσης της πράσινης ενέργειας όσο και επειδή δεν έχουν ληφθεί επαρκή προληπτικά μέτρα και μέτρα ασφάλισης έναντι ζημιών.

Συστάσεις Δημοσιονομικού Συμβουλίου

Καταλήγοντας, ο κ. Χαραλάμπους παρουσίασε τις βασικές συστάσεις του Δημοσιονομικού Συμβουλίου, μεταξύ των οποίων είναι η συνέχιση της συνετής δημοσιονομικής πολιτικής, η αναβάθμιση του πλαισίου αξιολόγησης των δημόσιων επενδύσεων και η καλύτερη στόχευση των κοινωνικών δαπανών.

Ζήτησε επίσης τη θεσμοθέτηση ενός δεσμευτικού τριετούς δημοσιονομικού πλαισίου, πάνω στο οποίο θα στηρίζονται οι ετήσιοι προϋπολογισμοί, καθώς και την ολοκλήρωση της μετάβασης στα νέα λογιστικά πρότυπα και την απλοποίηση των σχετικών διαδικασιών.

Παράλληλα, το Συμβούλιο εισηγείται την επιτάχυνση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που μπορούν να ενισχύσουν την παραγωγικότητα, την ενίσχυση των θεσμών και της δημοσιονομικής διακυβέρνησης, καθώς και την ενδυνάμωση της παρακολούθησης και αξιολόγησης των μεγάλων κρατικών και ημικρατικών οργανισμών.

Διαβάστε επίσης: ΥΠΟΙΚ: «Πλεονασματικός ο προϋπολογισμός για 2027» - Κατατέθηκε στη Βουλή (VID)

Πηγή: ΚΥΠΕ