Ο Οργανισμός Κρατικών Υπηρεσιών Υγείας (ΟΚΥπΥ) αποτελεί τον βασικό πυλώνα του δημόσιου συστήματος υγείας της Κύπρου, έχοντας την ευθύνη να διασφαλίζει ότι κάθε πολίτης έχει πρόσβαση σε ποιοτικές υπηρεσίες υγείας, ανεξαρτήτως τόπου διαμονής, ηλικίας ή οικονομικής δυνατότητας. Πέρα από την καθημερινή λειτουργία των δημόσιων νοσηλευτηρίων, ο Οργανισμός καλείται να ανταποκριθεί σε μια σύνθετη αποστολή που συνδυάζει την παροχή υπηρεσιών υγείας με τη διασφάλιση της βιωσιμότητας του δημόσιου συστήματος.

Σε αυτή τη συνέντευξη, ο Γενικός Οικονομικός Διευθυντής του ΟΚΥπΥ, Ρομπερτος Καραχάννας, αναλύει τις οικονομικές και θεσμικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο Οργανισμός, εξηγεί γιατί η αποστολή του δεν μπορεί να αξιολογείται αποκλειστικά με οικονομικούς όρους και αναδεικνύει την ανάγκη για ένα δίκαιο και βιώσιμο πλαίσιο χρηματοδότησης που θα διασφαλίζει τη συνέχιση της καθολικής πρόσβασης των πολιτών σε ασφαλείς και ποιοτικές υπηρεσίες υγείας.

Ο ΟΚΥπΥ χαρακτηρίζεται συχνά ως ο βασικός πυλώνας της δημόσιας υγείας στην Κύπρο. Πώς μεταφράζεται αυτός ο ρόλος στην καθημερινή λειτουργία και στον οικονομικό σχεδιασμό του Οργανισμού;

Ο ΟΚΥπΥ είναι το δίχτυ ασφάλειας υγείας της χώρας. Παρέχει όλες τις υπηρεσίες υγείας σε όλους που τις έχουν ανάγκη, όπου και αν βρίσκονται, με γνώμονα το καλώς νοούμενο συμφέρον των ασθενών. Αυτή είναι η αποστολή  μας και σε αυτή βασίζεται  η καθημερινότητά μας.:

Ο Οικονομικός Σχεδιασμός ενός κλασσικού οικονομικού μοντέλου, βασίζεται στην μεγιστοποίηση του οικονομικού του οφέλους και στην απόδοση κεφαλαίων προς τους μετόχους.  Στη δική μας περίπτωση ο Οικονομικός Σχεδιασμός βασίζεται πάντα στις ανάγκες και στο όφελος που θα αποκομίσουν οι ασθενείς από τις προσφερόμενες υπηρεσίες υγείας.  Δεν επιλέγουμε τους ασθενείς μας στη βάση Οικονομικών κριτηρίων όπως συμβαίνει στον ιδιωτικό τομέα.  Η αποστολή μας είναι η προστασία του Γενικού Συστήματος υγείας ούτως ώστε κανένας συμπολίτης μας να παραμένει χωρίς την πρέπουσα ιατρική φροντίδα. Αυτό μεταφράζεται στην διατήρηση κλινών εφεδρείας ώστε σε περιόδους κρίσεων, πανδημιών, εποχικών λοιμώξεων να υπάρχει επάρκεια κλινών στο Γενικό σύστημα υγείας της Κύπρου, στην διατήρηση εικοσιτετράωρων εφημεριών σε όλες τις ειδικότητες ώστε να υποστηρίζει τα ΤΑΕΠ και να μπορεί να αναλάβει όλα τα περιστατικά, και στην διατήρηση βαριών υποδομών ‘ώστε να διασφαλίζει τη Δημόσια υγεία.

2. Πολλές από τις υπηρεσίες που παρέχει ο ΟΚΥπΥ δεν αξιολογούνται με καθαρά οικονομικούς όρους. Ποιες είναι οι σημαντικότερες υποχρεώσεις δημόσιας υπηρεσίας που αναλαμβάνει ο Οργανισμός και ποιο είναι το οικονομικό τους αποτύπωμα;

Ο ΟΚΥπΥ προσφέρει υπηρεσίες σε δύο διακριτές κατηγορίες.  Η πρώτη κατηγορία αφορά ιατρικές πράξεις σε ένα ανταγωνιστικό πλαίσιο εντός ΓΕΣΥ. Η δεύτερη κατηγορία αφορά υπηρεσίες Δημόσιας Υγείας (πχ πανδημία, αιτητές ασύλου, Ψυχική υγεία), υπηρεσίες σε άλλες Αρμόδιες Αρχές (πχ. Φυλακές) και υπηρεσίες Γενικού Οικονομικού Συμφέροντος (Πχ. Θαλασσαιμία, Νοσοκομεία Τροόδους και Πόλης Χρυσοχούς, Κέντρο Υγείας Πύργου). Μιλώντας με Οικονομικούς όρους, και για τις δύο κατηγορίες ο  ΟΚΥπΥ θα μπορούσε να προβάλει θέματα δίκαιης αποζημίωσης για τα περιστατικά που αναλαμβάνει. Για την μεν πρώτη κατηγορία, είναι ξεκάθαρο ότι ο ιδιωτικός τομέας λειτουργεί με ένα άλλο μοντέλο όπου επιλέγει τα περιστατικά που αναλαμβάνει. Τα περιστατικά αυτά έχουν κριτήριο τη μεγαλύτερη αποζημίωση με το μικρότερο κόστος με αποτέλεσμα τα υπόλοιπα άλλα περιστατικά τα οποία είναι ζημιογόνα (χρόνιοι ασθενείς, ηλικιωμένοι, σύνθετα πολύπλοκα περιστατικά με συννοσυρότητες) να αναλαμβάνονται εξ ολοκλήρου από τον ΟΚΥπΥ.  Συνέπεια αυτού, ο Οργανισμός δεν έχει δίκαιη αποζημίωση να καλύπτει έστω τα έξοδα του.  Για την δεύτερη κατηγορία, κανένας ιδιώτης δεν προσφέρεται να παρέχει τις υπηρεσίες, δεδομένου ότι  δεν υπάρχει επαρκής αριθμός ασθενών σε σχέση με το κόστος λειτουργίας   

Όσο αφορά το Οικονομικό αποτύπωμα, αυτό που έχει σημασία να κρατήσουμε είναι ότι ο Οργανισμό παρέχει και θα παρέχει τις υπηρεσίες αυτές στο πλαίσιο της αποστολής του και διεκδικεί την ανάλογη δίκαιη αποζημίωση.

3. Κατά πόσο το υφιστάμενο μοντέλο χρηματοδότησης ανταποκρίνεται στο πραγματικό κόστος της αποστολής που έχει αναλάβει ο ΟΚΥπΥ;

Ο τρόπος αποζημίωσης των περιστατικών στο σύστημα υγείας βασίζεται στην λογική ότι το χρήμα ακολουθεί τον ασθενή. Αυτή η λογική σε σχέση με την αποστολή μας και με όσα σας έχω περιγράψει, δεν μας βρίσκει καθόλου σύμφωνους. Για να μπορέσει να λειτουργεί ένα σύστημα υγείας, πρέπει να υπάρχουν οι απαραίτητες υποδομές και να διασφαλίζεται η βιωσιμότητα τους ανεξαρτήτως γεωγραφικού χώρου, αριθμού ασθενών η κόστους.

Μόνο έτσι επιτυγχάνεται η ισότιμη πρόσβαση σε ποιοτικές υπηρεσίες υγείας σε όλους ανεξαιρέτως.

Η χρηματοδότηση του δημόσιου συστήματος πρέπει να αναγνωρίζει αυτή την πραγματικότητα, για να υπάρχει συνέχεια, αξιοπιστία και ισότιμη πρόσβαση για κάθε ασθενή. Εκεί είναι η συζήτηση που αξίζει να γίνει, με σοβαρότητα και με στοιχεία.,

4. Μετά την αυτονόμηση του Οργανισμού, ποιες είναι οι μεγαλύτερες οικονομικές προκλήσεις που εξακολουθούν να επηρεάζουν τη βιωσιμότητα και την ανάπτυξή του;

Η αυτονόμηση του Οργανισμού περνάει μέσα από την επίλυση βασικών στρεβλώσεων οι οποίες αν δεν επιλυθούν άμεσα θα επηρεάζουν δυσμενώς την βιωσιμότητα και την ανάπτυξη του σε κάθε του βήμα.

Ποιες είναι οι βασικές στρεβλώσεις όμως και πως επιλύονται; Μία από τις σημαντικότερες στρεβλώσεις είναι η μη δίκαιη αποζημίωση του Οργανισμού για τις υποδομές και τις υπηρεσίες που προσφέρει. Θεωρούμε ότι έχουμε ήδη αναφερθεί αρκετά στο θέμα αυτό πιο πάνω..Επίσης το Κρατικό μισθολόγιο το οποίο αποτελεί το 80% των λειτουργικών δαπανών του Οργανισμού. Η μισθοδοσία ειδικότερα των Δημόσιων υπαλλήλων που αποσπάστηκαν στον Οργανισμό αυξάνεται χρόνο με τον χρόνο παρότι ο αριθμός του μειώνεται λόγω συνταξιοδοτήσεων κλπ.  Αυτό οφείλεται στις καθορισμένες χρόνιες αυξήσεις, στις γενικές αυξήσεις, στην ΑΤΑ κλπ.  Πέραν του κόστους, σημαντικό θέμα αποτελεί και η μη καταβολή αδειών ασθενείας από το Ταμείο Κοινωνικών ασφαλίσεων για τους Δημοσίους υπαλλήλου με αποτέλεσμα να το επωμίζεται εξολοκλήρου ο Οργανισμός

Οπότε αν δεν λυθούν τα δύο αυτά  καίρια ζητήματα, η βιωσιμότητα του Οργανισμού θα βρίσκεται πάντα στο επίκεντρο συζητήσεων.

5. Χρειάζεται, κατά την άποψή σας, πιο ξεκάθαρος καθορισμός και κοστολόγηση των υπηρεσιών που ο ΟΚΥπΥ παρέχει για λογαριασμό του κράτους και του δημόσιου συστήματος υγείας;

Ναι, και νομίζω ότι ένας τέτοιος καθορισμός ενός ξεκάθαρου πλαισίου ως προς τις υπηρεσίες που αναλαμβάνει ο Οργανισμός και τον τρόπο αποζημίωσης τους, θα επιλύσει πολλά θέματα που σήμερα δυσχεραίνουν την ομαλή λειτουργία του Οργανισμού.

  Ο Καθορισμός σωστού πλαισίου υπηρεσιών και αποζημίωσης βοηθά τόσο τον Οργανισμό αλλά κυρίως τους ασθενείς και το σύστημα υγείας. Η σχέση εμπιστοσύνης του πολίτη με τι υπηρεσίες Δημόσιας υγείας αποτελεί θεσμικό ζήτημα και είναι προς όφελος όλων των εμπλεκομένων.

6. Πώς επηρεάζει η οικονομική σταθερότητα του Οργανισμού την ποιότητα των υπηρεσιών, την πρόσβαση των πολιτών και την ασφάλεια των ασθενών;

Άμεσα, και θα το πω όσο πιο απλά γίνεται. Η σταθερότητα δεν είναι λογιστικός όρος. Είναι η προϋπόθεση για ασφαλή λειτουργία, για φροντίδα, για να βρίσκει ο ασθενής αύριο την ίδια υπηρεσία που βρίσκει σήμερα.

Όταν ένα δημόσιο σύστημα έχει συνέχεια και αξιοπιστία, ο πολίτης έχει ισότιμη πρόσβαση, ανεξάρτητα από το αν η περίπτωσή του είναι «συμφέρουσα» ή όχι. Αυτό είναι το νόημα ολόκληρης της συζήτησης. Αυτό σε μεγάλο βαθμό θα εξασφαλίσει ένα υγιή Οργανισμό ο οποίος θα μπορεί να δρα και να επανεπενδύει πίσω στην αναβάθμιση της Δημόσιας υγείας.  Η περιουσία αυτή ανήκει στους πολίτες και σε κανένα άλλο και η οποιαδήποτε επανεπένδυση στο σύστημα Υγείας θα είναι προς όφελος του πολίτη.

7. Ποιες είναι οι βασικές προϋποθέσεις ώστε ο ΟΚΥπΥ να συνεχίσει να επιτελεί τον ρόλο του ως εγγυητής της καθολικής πρόσβασης σε ποιοτικές υπηρεσίες υγείας τα επόμενα χρόνια;

Θα έλεγα τρία πράγματα. Πρώτον, να αναγνωρίζεται ότι ο Οργανισμός αναλαμβάνει απαραίτητες υπηρεσίες  που δεν προσφέρονται από τον ιδιωτικό τομέα για πολλούς και διάφορους λόγους όπου μεταξύ άλλων συμπεριλαμβάνουν την ιατρική επάρκεια, την επιστημοσύνη, την εμπειρογνωμοσύνη, τις δομές και το προσωπικό. και. Δεύτερον, η δίκαιη αποζημίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας και των δόμων που παρέχονται.. Και τρίτον, η επίλυση των διαφόρων στρεβλώσεων που θα οδηγήσουν στην σταθερότητα και την  αξιοπιστία του Οργανισμού, με αποτέλεσμα το δίχτυ ασφαλείας που παρέχει ο Οργανισμός να είναι ανθεκτικό και διαχρονικό.

Με αυτές τις προϋποθέσεις, ο ΟΚΥπΥ συνεχίζει να είναι ο εγγυητής της ισότιμης πρόσβασης όλων σε ποιοτικές υπηρεσίες υγείας. Όχι ως διεκδίκηση ενός οργανισμού, αλλά ως υποχρέωση όλου του συστήματος απέναντι στον πολίτη. Αυτό αποτελεί και το διακύβευμα μας..