Γράφει ο Μάριος Δρουσιώτης, Πρόεδρος του Κυπριακού Συνδέσμου Καταναλωτών

Καθημερινά όλο και περισσότεροι πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) ταξιδεύουν, αγοράζουν προϊόντα,  και γενικότερα αξιοποιούν περισσότερο τα οφέλη της ενιαίας αγοράς. Επομένως, για να είναι οι καταναλωτές ισχυροί, είναι σημαντικό να γνωρίζουν τα δικαιώματά τους και να υπάρχει ένα σταθερό πλαίσιο το οποίο μπορεί να τους προσφέρει ασφάλεια, διαφάνεια και ενημέρωση. Για τον λόγο αυτό, η Ε.Ε, με εναρμόνιση της νομοθεσίας σε όλα τα κράτη-μέλη, στοχεύει στη διευκόλυνση των καταναλωτών μέσω ξεκάθαρων πολιτικών και οδηγιών έτσι ώστε να είναι ενήμεροι και να διεκδικούν τα δικαιώματά τους. Παρ’ όλα αυτά, όπως έχουν καταδείξει πρόσφατες έρευνες, το μεγαλύτερο ποσοστό των Κύπριων καταναλωτών δεν γνωρίζει τα δικαιώματά του – ποσοστό το οποίο είναι αρκετά χαμηλότερο από τον μέσο όρο των υπόλοιπων χωρών της Ευρώπης.

Για παράδειγμα, οι καταναλωτές δεν γνωρίζουν ότι έχουν δικαίωμα επιστροφής των αγαθών που αγόρασαν ηλεκτρονικά μέσα σε 14 ημέρες από την παραλαβή τους ή ότι δικαιούνται επιστροφή των χρημάτων τους σε σύντομο χρονικό διάστημα. Επίσης, δεν γνωρίζουν τα εργαλεία που η Ευρωπαϊκή Ένωση τους παρέχει για να προστατευτούν, όπως η εναλλακτική επίλυση καταναλωτικών διαφορών και η ηλεκτρονική επίλυση καταναλωτικών διαφορών μέσω των οποίων ο καταναλωτής μπορεί εύκολα και απλά να λύσει τις διαφορές του με τον πωλητή.

Για τον λόγο αυτό, το DG Just (Διοικητικό τμήμα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αρμόδιο για την ευρωπαϊκή πολιτική στους τομείς της δικαιοσύνης και των καταναλωτών) πραγματοποιεί την εκστρατεία ‘ΕΧΕΙΣ ΔΙΚΙΟ’ (#YourEURight) με σκοπό να ενημερώσει τους καταναλωτές για τα δικαιώματα που έχουν ως πολίτες της ΕΕ. Τη δεδομένη περίοδο, η εκστρατεία δίνει έμφαση στα δικαιώματα καταναλωτών που σχετίζονται με τους τραπεζικούς λογαριασμούς, αφού σχετικές έρευνες έχουν καταδείξει τη μειωμένη ενημέρωση των καταναλωτών στον συγκεκριμένο θέμα. Η χρήση τραπεζικών υπηρεσιών αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας των καταναλωτών, επομένως είναι σημαντικό να είναι ενημερωμένοι και να γνωρίζουν τα δικαιώματά τους. Πιο συγκεκριμένα οι οδηγίες της Ε.Ε. καθορίζουν, μεταξύ άλλων, τα βασικά δικαιώματα των καταναλωτών στη διαφάνεια των τραπεζικών τελών αλλά και όταν θέλουν να αλλάξουν τράπεζα.  

Όσον αφορά τη διαφάνεια των τραπεζικών τελών, οι τράπεζες είναι υποχρεωμένες να ενημερώνουν εκ των προτέρων τους  καταναλωτές για τα τέλη που ενδεχομένως τους επιβαρύνουν αλλά και να τους παρέχουν τουλάχιστον μια φορά τον χρόνο, ενημερωτικό έγγραφο που να επεξηγεί τα τέλη που χρεώνονται στον τραπεζικό τους λογαριασμό τους. Επιπρόσθετα, σύμφωνα με την οδηγία 2014/92/ΕΕ της ΕΕ, οι τράπεζες υποχρεούνται να δημοσιεύουν τις βασικές χρεώσεις τους με τον ίδιο τυποποιημένο τρόπο, για να μπορούν οι καταναλωτές να συγκρίνουν εύκολα τα τέλη της κάθε τράπεζας. Για τον σκοπό αυτό, έχει αναπτυχθεί το εργαλείο σύγκρισης τελών, μέσω του οποίου οι καταναλωτές μπορούν να συγκρίνουν όλες τις χρεώσεις των τρεχούμενων λογαριασμών, ταμιευτηρίου, χρεωστικών και πιστωτικών καρτών, επιλέγοντας έτσι την τράπεζα που ταιριάζει καλύτερα στις δικές τους ανάγκες.

Επιπρόσθετα, χάρη στις οδηγίες της ΕΕ, οι καταναλωτές έχουν το δικαίωμα να μεταφέρουν το λογαριασμό τους σε άλλη τράπεζα εύκολα, γρήγορα και χωρίς προβλήματα, αφού η νέα τράπεζα οφείλει να βοηθήσει στις διαδικασίες, και η παλιά να κλείσει τον λογαριασμό. Οι καταναλωτές θα πρέπει να δηλώσουν στη νέα τράπεζα ότι επιθυμούν να μεταφέρουν τις επαναλαμβανόμενες πληρωμές στον νέο λογαριασμό και η νέα τράπεζα με τη σειρά της θα διασφαλίσει ότι η παλιά τράπεζα θα διαβιβάσει όλα τα στοιχεία και θα ακυρώσει οποιεσδήποτε πάγιες εντολές. Τέλος, η νέα τράπεζα πρέπει να ενημερώσει τρίτους άμεσα ενδιαφερομένους (π.χ. τον εργοδότη, τον φορέα κοινωνικής ασφάλισης και τους παρόχους κοινωφελών υπηρεσιών), για την αλλαγή λογαριασμού.

Στην πραγματικότητα η ΕΕ παρέχει πολύτιμα εργαλεία στους καταναλωτές τα οποία μπορούν να χρησιμοποιήσουν αν τα δικαιώματά τους καταπατηθούν. Σε περίπτωση διασυνοριακών διαφορών, τα γραφεία του Δικτύου Ευρωπαϊκών Κέντρων Καταναλωτών, μπορούν να βοηθήσουν έτσι ώστε να επιλυθεί το θέμα.  Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τα δικαιώματα των καταναλωτών μπορείτε να επισκεφθείτε την ιστοσελίδα: https://europa.eu/youreuright/home_el