Το ανεξάντλητο κεφάλαιο των τιμών φαρμάκων στην Κύπρο επαναφέρει απόψε η εκπομπή 60 Λεπτά, που πρώτη αποκάλυψε το χοντρό παζάρι που γίνεται πίσω από κλειστές πόρτες, για την τιμολόγηση κάθε σκευάσματος, το οποίο οι ασθενείς χρυσοπληρώνουν για κάθε αγωγή, που επιβάλλεται να προμηθευτούν από εξωτερικά φαρμακεία.

Στα πρώτα κιόλας σκαλοπάτια του 2014 και υπό καθεστώς μνημονίου η Κύπρος, χώρα που ζει με δανεικά, δεν έχει κατεβάσει τον πήχη στην ακρίβεια των φαρμάκων και κατέχει την έκτη θέση ανάμεσα στις χώρες τις Ευρώπης. Αποτέλεσμα, οι ασθενείς να πληρώνουν τη νύφη, παρά τις διαχρονικές υποσχέσεις αρμοδίων για μείωση των τιμών.

Η αισχροκέρδεια, η υπερτιμολόγηση, οι απειλές..

Η όποια καλή πρόθεση, προσκρούει σε συμφέροντα μεγαλοφαρμακεμπόρων, που φαίνεται εξόφθαλμα πλέον ότι εκείνοι καθορίζουν το παιγνίδι της αγοράς. Δεν διστάζουν μάλιστα να εκτοξεύουν απειλές, σε όποιον επιχειρήσει να αγγίξει το θέμα, χρησιμοποιώντας σκληρή γλώσσα για την αδυναμία πλέον του τόπου να επιβάλει μείωση τιμών. Ενδεικτική η πρόσφατη μαρτυρία της Γενικής Ελέγκτριας Χρυστάλλας Γιωρκάτζιη στη Βουλή, η οποία υπογράμμισε ότι παραμένει προτεραιότητα της και στόχος ζωής η μείωση των τιμών των φαρμάκων.

Το αποτέλεσμα παραμένει ωστόσο δυσβάστακτο για τη τσέπη των Κυπρίων και για του λόγου του αληθούς, η εκπομπή παρουσιάζει τιμές φαρμάκων αυξημένης ζήτησης όπως αυτές διαμορφώνονται σήμερα. Aπό την τιμή προσφοράς μέχρι την τιμή πώλησης, κάποια σκευάσματα αφήνουν μέχρι και 5 χιλιάδες τοις εκατόν κέρδος :

Η εκπομπή κατηγορήθηκε  στο παρελθόν για αναφορές σε καρτέλ φαρμάκων στην Κύπρο. Επαναφέρουμε ωστόσο φάρμακα που υπάρχουν σχεδόν σε κάθε σπίτι και τα ίδια πωλούνται και στη γείτονα χώρα Ελλάδα, που επίσης ζει με δανεικά. Η διαφορά στην τιμή, σε σπρώχνει να ταξιδέψεις μέχρι εκεί.

Βασανιστικά ερωτήματα….

Άξιον απορίας είναι το γεγονός ότι, δεν μπορεί να σπάσει ο κλοιός και η τιμολογιακή πολιτική του κράτους να διαμορφωθεί προς όφελος των πολιτών.

- Πόσο ανέφικτη είναι η αλλαγή της μεθοδολογίας και η σύγκριση στις τιμές να γίνεται με χώρες ανάλογου βιοτικού επιπέδου με την Κύπρο;

- Μέχρι πότε η αδυναμία του συστήματος, θα αφήνει απροστάτευτους τους πολίτες που ήδη στερούνται στοιχειώδη για τη διαβίωση τους;

- Ως πότε οι φορολογούμενοι θα επωμίζονται, τα υπερκέρδη των ιδιωτών, αλλά και τη σωρεία μελετών για το εν λόγω θέμα;  

Οι φωνές πάντως της Χρυστάλλας Γιωρκάτζιη θορύβησαν το Προεδρικό, με τον πρόεδρο Αναστασιάδη να ζητεί λεπτομερή ενημέρωση για το μείζον ζήτημα και τον υφυπουργό παρά των Προέδρω Κωνσταντίνο Πετρίδη να προγραμματίζει σειρά συναντήσεων με όλους τους εμπλεκομένους. Ήδη χθες το κατώφλι του προεδρικού, πέρασε η Γενική Ελέγκτρια, παραθέτοντας τα γεγονότα, όπως αυτά απορρέουν και από την ετήσια έκθεση της.

Ο μηχανισμός που δεν λειτούργησε

Οι τιμές των φαρμάκων στην Κύπρο είναι πιο ψηλές από τις χονδρικές τιμές των φαρμάκων στη Γαλλία, την Ιταλία και την Αυστρία, όπως καταδεικνύει η έκθεση της Γενικής Ελέγκτριας Χρυστάλλας Γιωρκάτζιη.
Το 2005, σύμφωνα με την Έκθεση, υιοθετήθηκε ένας Μηχανισμός για τον καθορισμό των τιμών των φαρμάκων, που γίνεται από τον Υπουργό Υγείας, και προβλέπει ότι οι τιμές καθορίζονται ως ο μέσος όρος της τιμής του αντίστοιχου φαρμάκου μιας ακριβής, μια φθηνής και δύο μεσαίων χωρών. Αυτός ο Μηχανισμός δεν λειτούργησε όπως έπρεπε τα επόμενα χρόνια και με ενέργειες που έγιναν προ δύο σχεδόν ετών επιτεύχθηκε μείωση των τιμών των φαρμάκων κατά μέσο όρο γύρω στο 7% .

Ωστόσο υπό τις σημερινές οδυνηρές συνθήκες δεν πρέπει πλέον να έχουμε ως στόχο να είμαστε μια μεσαία χώρα στις τιμές των φαρμάκων, αλλά πρέπει να αλλάξουμε αυτό το  Μηχανισμό και να στοχεύουμε, στα φάρμακα πρώτης ανάγκης στις καλύτερες δυνατές τιμές.

Το σύστημα τιμολόγησης

Η Ελεγκτική Υπηρεσία εισηγείται όπως διεξαχθεί μελέτη από ειδικούς για εφαρμογή του νέου συστήματος τιμολόγησης ενόψει και της πολυαναμενόμενης εφαρμογής του ΓΕΣΥ και λαμβάνοντας υπόψη την σημερινή κατάσταση της οικονομίας που καθιστά την ανάγκη για άμεση τροποποίηση του μηχανισμού τιμολόγησης φαρμάκων.
Σύμφωνα με υφιστάμενο σύστημα τιμολόγησης, οι ανώτατες χονδρικές τιμές καθορίζονται με τη μέθοδο “reference pricing”, όπου η τιμή προκύπτει από τον μέσο όρο των χονδρικών τιμών τεσσάρων Ευρωπαϊκών χωρών, προσαυξανόμενο με ένα ποσοστό ύψους 3%, για τα έξοδα εισαγωγής. Οι χώρες αναφοράς που επιλέγηκαν, είναι :

Ακριβή χώρα: Σουηδία – Δανία, Γερμανία

Μεσαίες χώρες: Αυστρία Γαλλία – Ιταλία, Βέλγιο

Φθηνή χώρα: Ελλάδα – Ισπανία, Πορτογαλία

Αξίζει να σημειωθεί ότι όταν οι φαρμακευτικές υπηρεσίες ενημέρωσαν την Επιτροπή Ελέγχου Τιμών Φαρμάκων ότι στις χώρες αναφοράς, όπως η Αυστρία, η Ιταλία και η Ισπανία υπήρξε μείωση στις τιμές των φαρμάκων κατά μέσο όρο 20%, τρία από τα μέλη της αντέδρασαν έντονα στην εισήγηση της τότε Προέδρου της ΕΕΤΦ, για ανατιμολόγηση όλων των φαρμάκων του τιμοκαταλόγου, ώστε να εξεταστεί από τον ίδιο τον Υπουργό Υγείας, το ενδεχόμενο αναθεώρησης των τιμών.

Υποστήριξαν ότι αφενός η διακίνηση των φαρμάκων από τον ιδιωτικό τομέα είναι περιορισμένη (καλύπτει το 20% του πληθυσμού) και, αφετέρου οποιαδήποτε μείωση των τιμών, θα έχει αρνητικές συνέπειες στη δυνατότητα συνέχισης της παρουσίας τους στην Κυπριακή αγορά.

Tα υπερκέρδη

Στην έκθεση της γενικής Ελέγκτριας γίνεται λόγος για υπερκέρδη των φαρμακευτικών εταιρειών λόγω ανυπαρξίας ελέγχου για τυχόν διαφοροποιήσεις των τιμών των φαρμάκων από τις χώρες αναφοράς.

Δυσμενέστερες για τους καταναλωτές είναι σύμφωνα με την έκθεση οι ρυθμίσεις που έγιναν  από το Υπουργικό Συμβούλιο στις 05.10.12 για την επικαιροποίηση των τιμών των φαρμακευτικών προϊόντων κάθε 2 χρόνια και οι τιμές των νέων φαρμάκων κάθε 12 μήνες στα πρώτα 2 χρόνια και στη συνέχεια κάθε 2 χρόνια.

Οι ρυθμίσεις ουσιαστικά όριζαν όπως
1 - το ποσοστό κέρδους των φαρμακευτικών προϊόντων με χονδρική τιμή μέχρι €50, παραμείνει στο 37%,
2 - εκείνων με χονδρική τιμή €50 - €250 μειωθεί στο 33% (από 37%),
3 - και εκείνων με χονδρική τιμή άνω των €250 μειωθεί στο 25% (από 37%)
4 - και, ταυτόχρονα, να επιβάλλεται τέλος εκτέλεσης συνταγής €1 ανά συνταγή.

Το ποσοστό κέρδους ύψους 37% που ίσχυε στην Κύπρο ήταν το δεύτερο ψηλότερο ποσοστό κέρδους στην ΕΕ.

Η νέα ρύθμιση που έγινε, διατηρεί το εν λόγω ψηλό ποσοστό για φαρμακευτικά προϊόντα χονδρικής τιμής μέχρι €50. Αυτό συνεπάγεται λιανική τιμή €72,50 (προσθέτοντας το ποσοστό κέρδους ύψους 37%, 3% έξοδα και 5% ΦΠΑ).

Δεδομένου ότι η λιανική τιμή πώλησης του μεγαλύτερου αριθμού των φαρμακευτικών προϊόντων – πέραν του 80% της συνολικής αξίας – είναι κάτω των €72,50, στις περιπτώσεις αυτές, ο καταναλωτής δεν θα επωφεληθεί, αλλά αντίθετα, θα επιβαρυνθεί με €1 επιπλέον για την εκτέλεση κάθε συνταγής.

Τα φαρμακευτικά προϊόντα πέραν των €72,50 λιανικής τιμής πώλησης, για τα οποία θα υπάρξει όφελος από τη μείωση του ποσοστού κέρδους, όπως αναφέρθηκε πιο πάνω, αποτελούν ένα μικρό ποσοστό των συνολικών αγορών κάθε καταναλωτή.

Στην αντίπερα όχθη, η ΚΕΦΕΑ προειδοποιεί ότι η πρόσβαση των Κυπρίων ασθενών σε ποιοτική ιατροφαρμακευτική περίθαλψη μπορεί να τεθεί σε κίνδυνο από λανθασμένες ενέργειες και πρακτικές. Αναφέρει χαρακτηριστικά το παράδειγμα αρκετών καινοτόμων φαρμάκων, τα οποία διατίθενται σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, αλλά απουσιάζουν παντελώς από τα δημόσια νοσηλευτήρια της Κύπρου, λόγω των αναχρονιστικών διαδικασιών που ακολουθεί το κράτος για την αγορά τους. Καλεί, μάλιστα, την Ελεγκτική Υπηρεσία να εξετάσει με τον ίδιο ζήλο και το θέμα αυτό, το οποίο ουσιαστικά στερεί από τους ασθενείς το δικαίωμα να έχουν πρόσβαση σε νέες αποτελεσματικές θεραπείες.