Στη δημοσιότητα δόθηκε το συνοπτικό πλάνο Αποκρατικοποιήσεων της Κυβέρνησης. Το πλάνο περιλαμβάνει την ΑΗΚ, ΑΤΗΚ, Αρχή Λιμένων, ακίνητη περιουσία καθώς και αδειοδοτήσεις. Όπως ξεκαθάρισε ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος νωρίτερα, η Κυβέρνηση δεν πρόκειται να προχωρήσει σε πλήρη ιδιωτικοποίηση κανενός οργανισμού. Το πρόγραμμα στοχεύει σε έσοδα 1 δις ευρώ μέχρι τα μέσα του 2016 και επιπλέον 400 εκ. μέχρι το τέλος του 2018, όπως δηλαδή ζητούν οι διεθνείς δανειστές. Σημειώνεται ότι το θεσμικό και νομικό πλαίσιο θα πρέπει σύμφωνα με το μνημόνιο να ψηφισθεί μέχρι τον Ιανουάριο του 2014.
Θεσμικό πλαίσιο εκτέλεσης αποκρατικοποιήσεων
(Α) Υπουργικό Συμβούλιο
Το Υπουργικό Συμβούλιο δίνει την κατεύθυνση και εγκρίνει το Πρόγραμμα Δράσης. Αποφασίζει ποιά από τα περιουσιακά στοιχεία του Δημοσίου είναι προς αποκρατικοποίηση και εγκρίνει όλα τα σημαντικά στάδια της σχετικής διαδικασίας, συμπεριλαμβανομένης και της τελικής συμφωνίας με τον επενδυτή.
(Β) Διυπουργική Επιτροπή
Η Διυπουργική Επιτροπή Αποκρατικοποιήσεων θα περιλαμβάνει τον Υπουργό Οικονομικών, τον Υπουργό Συγκοινωνιών και Έργων, τον Υπουργό Ενέργειας, Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού και την Υπουργό Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Η Επιτροπή δεν θα έχει εκτελεστικές εξουσίες, αλλά θα μελετά ζητήματα αποκρατικοποιήσεων και τις εισηγήσεις της Μονάδας Αποκρατικοποιήσεων, πριν αυτές προωθηθούν στο Υπουργικό Συμβούλιο για έγκριση.
(Γ) Μονάδα Αποκρατικοποιήσεων
Η Μονάδα, η οποία θα συσταθεί στο Υπουργείο Οικονομικών, θα έχει την ευθύνη της διαχείρισης των διαδικασιών αποκρατικοποίησης. Η Μονάδα θα ετοιμάζει εισηγήσεις αναφορικά με τα διάφορα στάδια κάθε διαγωνισμού. Θα συσταθεί με μοναδικό σκοπό την προώθηση και εφαρμογή του Προγράμματος και θα αναφέρεται στον Υπουργό Οικονομικών και την Διυπουργική Επιτροπή. Η Μονάδα θα υπόκειται στο διαχειριστικό έλεγχο του Γενικού Ελεγκτή της Δημοκρατίας και θα διαλυθεί με την λήξη του Προγράμματος.
Ο Διευθυντής Μονάδας θα έχει τη συνολική ευθύνη για τις εργασίες της Μονάδας και ως εκ τούτου θα πρέπει να έχει εμπειρία σε παρόμοιες συναλλαγές και διαδικασίες. Η επιλογή και ο διορισμός του Διευθυντή της Μονάδας θα γίνει από το Υπουργικό Συμβούλιο, το οποίο θα έχει εξουσία παύσης του, με βάση προκαθορισμένες διαδικασίες (σχετικές πρόνοιες θα περιληφθούν στο υπό επεξεργασία Νομοσχέδιο). Τα υπόλοιπα μέλη της Μονάδας (όχι πέραν των 10 ατόμων) θα πρέπει να έχουν οικονομικές, νομικές και τεχνικές γνώσεις καθώς επίσης και εμπειρίες σε συναφείς συναλλαγές. Τα άτομα αυτά προτείνεται να προέρχονται από:
- τα συναρμόδια Υπουργεία Οικονομικών, Συγκοινωνιών και Έργων, Εμπορίου, Βιομηχανίας, Τουρισμού και Ενέργειας και Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων και τα οποία θα έχουν και ρόλο συνδέσμου (liaison) με τα συγκεκριμένα Υπουργεία ή/και με τους συγκεκριμένους υπό αποκρατικοποίηση Οργανισμούς.
- τον ιδιωτικό τομέα (άτομα τα οποία έχουν συναφή εμπειρία σε έργα αποκρατικοποιήσεων – τραπεζίτες επενδύσεων, σύμβουλοι, δικηγόροι κλπ.)
(Δ) Τεχνικές Επιτροπές των Κρατικών Οργανισμών
Για σκοπούς υποβοήθησης της Μονάδας Αποκρατικοποίησης στο έργο της, θα συσταθούν Τεχνικές Επιτροπές στους εμπλεκόμενους κρατικούς οργασμούς. Οι εν λόγω Επιτροπές θα αναλάβουν την εκτέλεση συγκεκριμένων εργασιών και την παροχή πληροφοριών επί τεχνικής κυρίως φύσεως, σε θέματα που αφορούν τις δραστηριότητες των κρατικών οργανισμών που θα αποκρατικοποιηθούν.
Σημειώνεται πως διαδικασίες όπως αυτές της αδειοδότησης καζίνο, της παραχώρησης των εμπορικών δραστηριοτήτων των λιμανιών, ή της αξιοποίησης κρατικής περιουσίας θα συνεχίσουν να τελούν υπό την ευθύνη των αρμοδίων υπουργείων. Τα έσοδα όμως θα συνυπολογιστούν στο πρόγραμμα αποκρατικοποιήσεων.
Στο Παραρτήματα Ι & ΙΙ παρουσιάζεται η διαδικασία διεκπεραίωσης και οι λεπτομερείς εξουσίες που θα έχει το κάθε μέρος της προτεινόμενης δομής.
Αποκρατικοποιείται στο σύνολο της η ΑΤΗΚ
Σε πρώτο στάδιο η ΑΤΗΚ θα μετατραπεί μέχρι τις 31/12/2014 από Οργανισμό δημοσίου δικαίου σε μετοχική εταιρεία ιδιωτικού δικαίου με μοναδικό μέτοχο το κράτος. Στη συνέχεια θα παρθούν αποφάσεις για το μετοχικό κεφάλαιο που θα προσφερθεί στους εργαζομένους σε ατομικό ή συλλογικό επίπεδο και στη συνέχεια θα αναζητηθεί στρατηγικός επενδυτής ο οποίος θα μεταφέρει την απαραίτητη τεχνογνωσία και θα συμβάλει στον εκσυγχρονισμό και την αναβάθμιση των δραστηριοτήτων του οργανισμού. Χρονοδιάγραμμα η τελευταία μέρα του 2015. Σημειώνεται ότι στην περίπτωση της ΑΤΗΚ δεν θα γίνει τεμαχισμός της εταιρείας σε ότι αφορά τις υπηρεσίες της, άρα θα εξακολουθήσει να προσφέρει σταθερή και κινητή τηλεφωνία καθώς και ευρυζωνικές υπηρεσίες.
Σε ότι αφορά τα ζητήματα ασφάλειας που δημιουργούνται με την αποκρατικοποίηση του οργανισμού, το πλάνο προβλέπει ότι τα δίκτυα τηλεπικοινωνίας της Κυβέρνησης, της Εθνικής Φρουράς και της Αστυνομίας θα αντιμετωπιστούν μέσα στα πλαίσια της διαδικασίας αποκρατικοποίησης σε συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές του κράτους, χωρίς όμως να διευκρινίζεται περαιτέρω το θέμα.
Περίπλοκη η περίπτωση της ΑΗΚ
Πριν από τη λήψη οριστικών αποφάσεων για την ΑΗΚ, θα διεξαχθεί εξειδικευμένη για το θέμα μελέτη, η οποία θα καταδεικνύει το βέλτιστο τρόπο αποκρατικοποίησης. Η μελέτη θα εισηγείται μεταξύ άλλων την νέα δομή, το ρόλο και τις αρμοδιότητες του οργανισμού λαμβάνοντας και τα πορίσματα άλλων συναφών μελετών όπως αυτή του Νορβηγικού οίκου Arntzen de Besche Advokatfirma AS, σε σχέση με την οργανωτική δομή και το νομοθετικό/ρυθμιστικό πλαίσιο που διέπει τον τομέα της ενέργειας στην Κύπρο. Αυτό θα διασφαλίζει επίσης την ανάλογη διαμόρφωση του ρυθμιστικού πλαισίου έτσι ώστε να διασφαλίζεται η αποτελεσματικότητα της άσκησης ρυθμιστικού ελέγχου. Γενικότερα η περίπτωση της ΑΗΚ είναι κατά πολύ πιο περίπλοκη κάτι που διαφαίνεται και στο πλάνο.
Σε πρώτο στάδιο θα γίνει διαχωρισμός των δραστηριοτήτων της ΑΗΚ σε ξεχωριστές νομικές οντότητες. Σε δεύτερο στάδιο η ΑΗΚ θα μετατραπεί από οργανισμό δημοσίου δικαίου σε μετοχική εταιρεία ή και εταιρείες ιδιωτικού δικαίου με μοναδικό μέτοχο το κράτος. Στη συνέχεια θα ακολουθηθεί η ίδια διαδικασία με την ΑΤΗΚ, με απόφαση για ποσοστό μετοχικού κεφαλαίου στους εργαζομένους και εξεύρεση στρατηγικού επενδυτή, με τη διαφορά ότι αυτό θα γίνει στη βάση του αποτελέσματος των δραστηριοτήτων της και των εξειδικευμένων μελετών για την αγορά ενέργειας.
Παραμένει δημόσιος οργανισμός η Αρχή Λιμένων
Η Αρχή Λιμένων από την άλλη θα παραμείνει ως δημόσιος οργανισμός με κύριο σκοπό την άσκηση εποπτικού/ρυθμιστικού ρόλου ο οποίος θα ενισχυθεί, κάτι το οποίο πρέπει να γίνει 31/12/2014. Σε δεύτερο στάδιο αναφέρεται ότι η διαχείριση των εμπορικών δραστηριοτήτων των λιμανιών Λεμεσού και Λάρνακας θα αποδοθεί στον ιδιωτικό τομέα. Για την περίπτωση του λιμανιού Λάρνακας ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη Σύμπραξη του δημοσίου με τον ιδιωτικό τομέα. Για το λιμάνι Λεμεσού, στόχος είναι η παραχώρηση άδειας μεγάλης διάρκειας σε κατάλληλο διαχειριστή λιμένων ο οποίος θα επιλεγεί μετά από διεθνή διαγωνισμό.
Στο πλάνο μπαίνουν και άλλοι οργανισμοί. Το ΧΑΚ, οι Αρχή Κρατικών Εκθέσεων, οι Δασικές Βιομηχανίες και η Παγκύπρια Εταιρεία Αρτοποιών.
Στο πρόγραμμα Δράσης θα ενταχθεί και μέρος ακίνητης περιουσίας του κράτους στα πλαίσια μιας ευρύτερης πολιτικής για την διαχείριση και αξιοποίηση της κρατικής περιουσίας. Στη διαδικασία πώλησης θα ληφθεί υπόψη η ανάγκη για μη διατάραξη της αγοράς ακινήτων.
