Ο Μάρτιος του 2020 αποτέλεσε μία τομή στον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζαμε σε παγκόσμιο επίπεδο όλο το φάσμα της σύγχρονης ζωής.

Το ξέσπασμα της πανδημίας του κορωνοϊού άλλαξε ριζικά τον τρόπο που ψυχαγωγούμαστε, ενημερωνόμαστε, κινούμαστε, εκφραζόμαστε, εκπαιδευόμαστε και τελικά ζούμε. Ίσως για πρώτη φορά, η ανθρωπότητα αναγκάστηκε μαζικά να αποστασιοποιηθεί κοινωνικά, να φορέσει μάσκες, ν ’απομονωθεί, να μετατρέψει τις κατοικίες σε χώρους εργασίας, εκπαίδευσης, ψυχαγωγίας, ξεκούρασης.

Μέσα σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, οι εκπαιδευτικοί παγκοσμίως βρέθηκαν μπροστά σε μία νέα πρόκληση. Η αίθουσα διδασκαλίας του σχολείου και του πανεπιστήμιου έπρεπε να λάβει διαδικτυακή υπόσταση, κάτι που σήμαινε όχι μόνο την προσαρμογή όλων στα νέα δεδομένα όπου ο κάθε συμμετέχων στο μάθημα θα βρίσκεται μπροστά σε μία οθόνη υπολογιστή αλλά και την προσαρμογή του τρόπου διδασκαλίας του μαθήματος. Με άλλα λόγια, εάν οι εικόνες και τα βίντεο είναι πια απαραίτητα εργαλεία ενός εκπαιδευτικού για τη διδασκαλία με φυσική παρουσία, αυτά γίνονται κομβικής σημασίας για το διδακτικό έργο σε διαδικτυακό περιβάλλον. Μία ερώτηση όμως που προκύπτει από το παραπάνω είναι για τη σωστή χρήση των έργων από τους εκπαιδευτικούς σε σχέση με τα Πνευματικά Δικαιώματα.

Σύμφωνα με τα όσα προβλέπονται στο νομικό πλαίσιο για την Πνευματική Ιδιοκτησία, η χρήση αποσπασμάτων έργων για σκοπούς διδασκαλίας με φυσική παρουσία εμπίπτει στην εξαίρεση για διδασκαλία και η χρήση τους μπορεί να γίνει με ταυτόχρονη αναφορά στην πηγή και το δημιουργό και με τον όρο πλήρωσης των προϋποθέσεων του νόμου. Η εξαίρεση αυτή κάνει λόγο για αναπαραγωγή και όχι για παρουσίαση στο κοινό, με αποτέλεσμα το πέρασμα από τη διδασκαλία στην αίθουσα σε αυτήν στο διαδίκτυο να μην ρυθμίζεται ρητώς στον νόμο. Στην εξ αποστάσεως ασύγχρονη εκπαίδευση όπου μπορεί να μοιράζεται υλικό το οποίο προστατεύεται, θα πρέπει να λαμβάνονται οι σχετικές άδειες, εφόσον δεν πρόκειται για περίπτωση που καλύπτεται από την εν λόγω εξαίρεση. Τα ζητήματα που προκύπτουν αναμένεται να ρυθμιστούν στη βάση της ενσωμάτωσης της Οδηγίας 2019/790 για την Ψηφιακή Ενιαία Αγορά.

Τα έργα μας έχουν αξία γιατί έχουν τη δυνατότητα να εμπλουτίζουν τις γνώσεις όλων μας. Η χρήση τους εντός των τάξεων (συμπεριλαμβανομένων των διαδικτυακών) αποτελεί κι έναν από τους τρόπους μύησης της νέας γενιάς στον κόσμο της δημιουργίας, κι άρα ένα βήμα πιο κοντά στο σεβασμό των πνευματικών έργων.