Τη θέση ότι οι αλλαγές στη δομή του Συνεργατισμού κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση, διατύπωσε μέσω συνέντευξης του στο Sigmalive, ο Αναπληρωτής Γενικός Διευθυντής της Συνεργατικής Κεντρικής Τράπεζας(ΣΚΤ) Ευθύμιος Πανταζής, αναγνωρίζοντας αδυναμίες που υπήρχαν στο σύστημα διακυβέρνησης.

Εξήγησε παράλληλα τη νέα δομή του Συνεργατισμού, επισημαίνοντας ότι «αντιστρέφονται οι ρόλοι» καθώς ανώτατη αρχή θα είναι πλέον η Συνεργατική Κεντρική Τράπεζα, αναλαμβάνοντας τα ηνία από τα Συνεργατικά Πιστωτικά Ιδρύματα (ΣΠΙ). Τόνισε εξάλλου ότι πρέπει να αλλάξει η εντύπωση ότι «κοινωνικό πρόσωπο» σημαίνει «δανεικά και αγύριστα». Σε σχέση με την εκποίηση περιουσιών, ο κ. Πανταζής είπε ότι "αυτή θα είναι η έσχατη λύση". Ανέφερε επίσης ότι δεν καταρτίστηκε σχέδιο Β καθώς το σχέδιο αναδιάρθρωσης «είναι συντηρητικό και ρεαλιστικό ώστε να διασφαλιστεί ότι δεν θα χρειαστούν επιπλέον κεφάλαια και σχέδιο Β». Αναγνώρισε δε ότι σε ορισμένα μικρά συνεργατικά παρατηρείται το φαινόμενο της οικογενειοκρατίας, λέγοντας ότι αυτό θα αντιμετωπιστεί μέσω μετακινήσεων.

• Κοινωνικό πρόσωπο δεν σημαίνει δανεικά & αγύριστα
• Δεν χρειάζεται σχέδιο Β’-Λήφθηκαν όλα τα μέτρα
• Καμία σύγκριση μεταξύ Λαϊκής Τράπεζας- Συνεργατισμού
• Δεν θα χρειαστεί επαναξιολόγηση του σχεδίου εθελούσιας αφυπηρέτησης
• Δεν κινδυνεύει να μηδενιστεί η μετοχή
• Tέρμα στο φαινόμενο της οικογενειοκρατίας στα ΣΠΕ

Ακολουθεί αυτούσια η συνέντευξη

ΕΡ. Τι σημαίνει ουσιαστικά «κρατικοποίηση του Συνεργατισμού»;

ΑΠ. Μετά την ανακεφαλαιοποίηση του Συνεργατικού Πιστωτικού Τομέα, από χρήματα της δανειακής σύμβασης το κράτος καθίσταται μέτοχος κατά 99% της Συνεργατικής Κεντρικής Τράπεζας (ΣΚΤ) και μέσω αυτής, του Συνεργατικού Πιστωτικού Τομέα. Συγκεκριμένα, με βάση το χθεσινό Διάταγμα θα προηγηθεί της κρατικοποίησης η αποτίμηση της αξίας της μετοχής του Συνεργατισμού με την οποία διασφαλίζεται τουλάχιστον ποσοστό 1% για τους υφιστάμενους μετόχους. Η ΣΚΤ θα έχει το 99% των ΣΠΙ, οπότε αντιστρέφεται, αν θέλετε, η δομή που είχαμε μέχρι σήμερα. Μέχρι σήμερα η ΣΚΤ ήταν ιδιοκτησία των ΣΠΙ. Οι μέτοχοι μας ήταν τα Συνεργατικά Ιδρύματα, πιστωτικά και μη πιστωτικά. Τώρα αντιστρέφεται η δομή και η ΣΚΤ καθιστάτε ουσιαστικά η «μητρική» των ΣΠΙ.

Ουσιαστικά γιατί έγινε η αλλαγή;

Ο βασικός  λόγος για τον οποίο έγινε αυτό είναι διότι το κράτος θέλει να διασφαλίσει την αποπληρωμή της κρατικής ενίσχυσης. Οπότε, θέλει μέσω αυτής της δομής, τα κέρδη που πραγματοποιούνται σε επίπεδο ΣΠΙ να καταλήγουν στη ΣΚΤ για να ενισχύετε η δυνατότητα αποπληρωμής.

Για την αποτίμηση των μετοχών δεν θα ληφθεί υπόψιν το 1.5 δις. Πώς θα αξιολογηθούν οι μετοχές; Με βάση ποια μεθοδολογία; Η ανάθεση θα γίνει σε ξένο οίκο αλλά με ποια μεθοδολογία και γιατί δεν θα ληφθεί υπόψη η κρατική στήριξη;

Η αποτίμηση που αναφέρεται στο Διάταγμα αφορά μόνο στον προσδιορισμό του ποσοστού της συμμετοχής του Κράτους στην ΣΚΤ. Η εκτίμηση του 1,5 δις αφορά καθαρά τις κεφαλαιουχικές ανάγκες του Συνεργατισμού με βάση τα ακραία σενάρια της PIMCO.  Τα δύο είναι μεν αλληλένδετα, αλλά είναι διαφορετική η λογική της αποτίμησης που προβλέπει το Διάταγμα από την άσκηση που έγινε για σκοπούς κεφαλαιουχικής επάρκειας.

Ελλοχεύει ο κίνδυνος να κριθεί  μηδενική η αξία των μετοχών;

Ανεξαρτήτως από την αποτίμηση της μετοχής, διασφαλίζεται στους υφιστάμενους μετόχους ποσοστό τουλάχιστον 1%. Ο υπολογισμός της αξίας γίνεται μη λαμβανομένης υπόψη της κρατικής ενίσχυσης και αυτό είναι καθαρά τεχνικό θέμα. Έτσι προβλέπεται από τη νομοθεσία. Δεν υπάρχει κίνδυνος να μηδενιστεί η μετοχή.

Εκτιμάτε ως θετικό το γεγονός ότι ο ΥΠΟΙΚ θα έχει λόγο; Βλέπετε κίνδυνο πολιτικών παρεμβάσεων;

Δεν τίθεται θέμα αν πρέπει ή όχι να παρεμβαίνει ο ΥΠΟΙΚ. Η νομοθεσία αυτό επιβάλλει. Από τη στιγμή που ένα Ίδρυμα έτυχε κρατικής στήριξης, αυτόματα και ο ΥΠΟΙΚ έχει τις εξουσίες που προβλέπουν οι σχετικές νομοθεσίες. Εμείς εκείνο που επιζητούμε είναι ότι κατά το διορισμό του νέου ΔΣ της ΣΚΤ θα ληφθεί σοβαρά υπόψη ότι για το καλό του Συνεργατισμού και του ευρύτερου τραπεζικού συστήματος πρέπει να επιλεγούν οι άριστοι με εμπειρία στον τομέα και να μην ακολουθηθεί η λογική που ίσχυσε παλαιότερα σε ημικρατικούς οργανισμούς.

Τι αλλάζει με τα νέα δεδομένα (α) για το κοινό και (β) για τους μετόχους, για τους υπαλλήλους;

Οι αλλαγές οι οποίες γίνονται είναι ως επί το πλείστον στη σωστή κατεύθυνση και θα βγει ενισχυμένος ο Συνεργατικός Πιστωτικός Τομέας, από άποψη ελεγκτικών διαδικασιών, εποπτείας κλπ.

Ποια είναι η βασική αλλαγή στην «αρχιτεκτονική» του Συνεργατισμού;

Μέχρι σήμερα είχαμε 93 ΣΠΙ που είχαν ανεξαρτησία στη λήψη αποφάσεων αφού ήταν ξεχωριστές νομικές οντότητες. Η κάθε συνεργατική ήταν ανεξάρτητη οντότητα και διοικείτο από την Επιτροπεία της.
        
Η παρέμβαση που είχε η ΣΚΤ πάνω στα ΣΠΙ, παρόλο που το όνομα παραπέμπει στο ότι είχε αρμοδιότητα ελέγχου και ο κόσμος δικαιολογημένα νόμιζε ότι η ΣΚΤ είχε αυτή τη δυνατότητα, ωστόσο αυτό δεν ίσχυε σε απόλυτο βαθμό.

Αυτό καταγράφεται ως αδυναμία;

Πρόκειται για κάποιες αδυναμίες του συστήματος διακυβέρνησης για αυτό θεωρώ ότι ενισχύεται η διακυβέρνηση σε τούτη τη νέα αρχιτεκτονική. Η ΣΚΤ αναλαμβάνει πολύ περισσότερες ευθύνες και λειτουργεί ουσιαστικά ως η ανώτατη αρχή, το διοικητικό κέντρο ολόκληρου του Συνεργατισμού. Οι πολιτικές θα αποφασίζονται σε διαβούλευση με το δίκτυο των ΣΠΙ αλλά θα καθορίζονται σε επίπεδο ΣΚΤ και θα εφαρμόζονται ομοιόμορφα από όλες τις συνεργατικές εταιρείες. Υπάρχουν οι ενισχυμένοι μηχανισμοί ελέγχου και από άποψη εποπτείας και από άποψη εσωτερικού ελέγχου και από άποψη διαχείρισης κινδύνων. Θεωρούμε ότι με τη νέα αρχιτεκτονική του Συνεργατισμού σίγουρα βελτιώνεται η διακυβέρνηση, ενισχύονται οι μηχανισμοί ελέγχου και εποπτείας.  Όλα αυτά είναι προς τη σωστή κατεύθυνση. Αντιμετωπίζονται κάποιες αδυναμίες του παρελθόντος με πιο αποτελεσματικό τρόπο.

Για τους πελάτες μας δεν σημαίνει κάτι ιδιαίτερο αυτή η αλλαγή. Αντιθέτως θα είναι μέλη – πελάτες σε συνεργατικές εταιρείες οι οποίες θα είναι πιο σωστά οργανωμένες, που θα μπορούν να παρέχουν πιο αναβαθμισμένες υπηρεσίες. Εξάλλου το δίκτυο των καταστημάτων, παρόλο που θα υπάρξει μείωση, εντούτοις εξακολουθεί να είναι ένα ευρύ δίκτυο. Θα υπάρχει η εγγύτητα με τους πελάτες.

Σε ότι αφορά στους υπαλλήλους υπάρχει το σχέδιο εθελούσιας αφυπηρέτησης το οποίο στηρίχτηκε σε σχέδια άλλων κυπριακών τραπεζών. Η προσπάθεια μας είναι μέσω του σχεδίου εθελούσιας αφυπηρέτησης να καλυφθούν όλες οι ανάγκες ώστε να μην υπάρξουν απολύσεις προσωπικού.

Πληροφορίες κάνουν λόγο για δυσαρέσκεια της τρόικας η οποία δεν έμεινε ικανοποιημένη από το σχέδιο πρόωρων αφυπηρετήσεων το οποίο το θεωρεί γενναιόδωρο. Θα χρειαστεί επαναξιολόγηση του σχεδίου και συνεπώς διαφοροποίηση των όρων;

Όχι. Δεν θα χρειαστεί επαναξιολόγηση του σχεδίου. Η δυσαρέσκεια της Τρόικας και τα περί «γενναιοδωρίας» αφορούν προηγούμενο σχέδιο, που εκπονήθηκε τον περασμένο Μάιο και το οποίο παγοποιήθηκε και στη συνέχεια απορρίφθηκε. Στη συνέχεια καταρτίστηκε το νέο το οποίο στηρίζετε σε ανάλογα σχέδια άλλων Κυπριακών Τραπεζών.

Γενικά σε ότι αφορά το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Συνεργατισμού αυτό που πρέπει να λεχθεί είναι ότι δεν είναι ένα σχέδιο που ετοιμάστηκε από το μηδέν. Προηγήθηκε συμφωνία Κεντρικής Τράπεζας με την τρόικα για την στρατηγική αναδιάρθρωσης του συνεργατικού πιστωτικού τομέα. Το σχέδιο κτίστηκε πάνω στους πυλώνες της προαναφερθείσας συμφωνίας. Ταυτόχρονα, σε όλη αυτή την πορεία είμαστε σε συνεχή συνεννόηση με την τρόικα σε σχέση με το τι θα περιλαμβάνει το σχέδιο αναδιάρθρωσης και για αυτό θεωρούμε ότι δεν θα υπάρξουν οποιεσδήποτε εκπλήξεις σε σχέση με την τελική έκβαση του σχεδίου. Όπου υπήρχαν ενστάσεις τις συζητούσαμε με τους αρμόδιους φορείς και καταλήγαμε σε συμβιβασμό διότι η αλήθεια είναι ότι τον τελικό λόγο τον έχει η Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού της ΕΕ. Δεν έχουμε λόγο να επιμένουμε σε κάτι που δεν πρόκειται να γίνει αποδεκτό από τη Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού.

Η ίδια η ΚΤΚ παραδέχεται ότι σαν εσχάτη λύση θα εκποιούνται οικίες ακόμα και στην περίπτωση μη εξυπηρετούμενων στον Συνεργατισμό. Ποια η δική σας θέση;

Το χρονοδιάγραμμα που αναφέρεται στο Μνημόνιο για εκποίηση ακίνητης περιουσίας συνδέεται με την έναρξη λήψης των νομικών μέτρων. Δε σημαίνει ότι όταν κάποιος καθυστερήσει 2-3 μήνες, θα πάμε απευθείας σε νομικά μέτρα. Πρώτα γίνονται οι επαφές με τον πελάτη, γίνεται μια προσπάθεια εξεύρεσης κοινής συνισταμένης προς ρύθμιση των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Η λήψη νομικών μέτρων είναι η έσχατη λύση. Όταν θα φθάσουμε στο θέμα των νομικών μέτρων και δεν μπορεί να βρεθεί οτιδήποτε άλλο τότε θα τρέχει το χρονοδιάγραμμα που προνοεί η νομοθεσία. Δεν είναι θέμα του Συνεργατισμού να ενεργήσει διαφορετικά από τις υπόλοιπες τράπεζες διότι υπάρχει νομοθεσία. Δεν επιδιώξαμε εμείς αυτή τη νομοθεσία. Ούτε φυσικά ήταν και σωστό το υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο που μπορούσε να περνούν 15 χρόνια και ουδέποτε να προχωρεί η διαδικασία. Η προσπάθεια μας είναι να εξαντλούμε όλα τα μέσα ώστε να βρεθεί συμβιβαστική λύση στο θέμα της αναδιάρθρωσης ενός δανείου ούτως ώστε να καταστεί εξυπηρετούμενο.

Πρέπει όμως να πω ότι στο τέλος της ημέρας είναι και θέμα ευθύνης προς τους καταθέτες. Όπως δανείζουμε και θέλουμε να είμαστε δίκαιοι με τους δανειολήπτες, πρέπει να είμαστε δίκαιοι και με τους καταθέτες που μας εμπιστεύτηκαν τα λεφτά τους. Ναι θα επιδεικνύεται κάθε δυνατή προσπάθεια να εξαντλούνται όλα τα μέσα αλλά τα δανεικά δεν μπορεί να είναι αγύριστα. Το αναθεωρημένο νομοθετικό πλαίσιο διορθώνει αδυναμίες του παρελθόντος.

Υπάρχει μια παρεξηγημένη έννοια του τι σημαίνει κοινωνικός ρόλος του Συνεργατισμού.  Δεν σημαίνει «παίρνω δανεικά και αγύριστα» αλλά αντιμετωπίζω τον αντισυμβαλλόμενο, είτε καταθέτη είτε δανειολήπτη, με ανθρώπινο τρόπο. Πρώτιστα δεν ασκούμε επιθετικές πολιτικές στην τιμολόγηση των προϊόντων μας. Κατά τεκμήριο, τα δάνεια μας και άλλες τραπεζικές υπηρεσίες τα τιμολογούμε με πιο χαμηλά επιτόκια / χρεώσεις.

Ο πελάτης δεν νοιώθει ότι μπαίνει μέσα σε ένα ξένο ίδρυμα. Νοιώθει ότι μπαίνει μέσα σε έναν οικείο χώρο για να μιλήσει, να πάρει συμβουλές. Η σχέση μας δεν είναι απλά σχέση τραπεζίτη-πελάτη. Αυτόν το ρόλο και θα τον διατηρήσουμε και θα τον ενισχύσουμε. Αν υπάρχει η εντύπωση ότι «κοινωνικός ρόλος» σημαίνει «δανεικά και αγύριστα», τότε είναι λανθασμένη.

Παρατηρείται ένα φαινόμενο οικογενειοκρατίας σε κάποια Συνεργατικά.

Θα ήμουν εκτός πραγματικότητας αν δεν αναγνώριζα ότι υπάρχουν κάποια φαινόμενα της μορφής που αναφέρατε. Όμως είναι πολύ περιορισμένα. Ίσχυαν σε κάποια μικρά συνεργατικά. Για αυτό, μέσω της συγχώνευσης των 93 εταιρειών σε 18 και της νέας δομής του Συνεργατισμού, όλες αυτές οι αδυναμίες θα αντιμετωπιστούν.

Πώς;

Μέσα στα πλαίσια των συγχωνεύσεων όπου θα μιλούμε για πολύ πιο μεγάλα σχήματα, υπάρχει ευχέρεια για να γίνουν μετακινήσεις, να τοποθετηθούν σε τέτοιες θέσεις εργασίας που να μην υπάρχει η υπόνοια ότι μπορεί να παραβιάζονται οι δικλίδες ασφαλείας.

Αν παρελπίδα οι κεφαλαιακές ανάγκες του Συνεργατισμού είναι μεγαλύτερες, πώς θα καλυφθούν; Δεν θα έπρεπε να υπάρχει σχέδιο Β΄; Θα γίνει bail in ; Η τρόικα δεν θα χρηματοδοτεί συνεχώς, αντιθέτως θα ζητήσει, εκτός από εξηγήσεις και άμεση κάλυψη των κεφαλαιακών αναγκών. Θα είστε έτοιμοι να ανταποκριθείτε εάν προκύψει μια τέτοια ανάγκη;

Το ερώτημα είναι υποθετικό. Εκείνο το οποίο πρέπει να πω είναι ότι το 1,5 δις δεν είναι εσωτερικός υπολογισμός της τράπεζας αλλά έγινε από ανεξάρτητο οίκο, την PIMCO, με ακραία σενάρια για μια περίοδο 3 ετών και καταδείχθηκε αυτό το ποσό το οποίο περιλαμβάνει και ένα μαξιλαράκι 100,000,000. Επιπλέον η πορεία των μη εξυπηρετούμενων κατέδειξε ότι, τουλάχιστον για τα επαγγελματικά ταμιευτήρια τα οποία συνιστούν σημαντικό ποσοστό του χαρτοφυλακίου, έχουν κατά πολύ πιο χαμηλά μη εξυπηρετούμενα.

Επιπλέον, το γεγονός ότι δίνεται η κρατική ενίσχυση, σημαίνει ότι ο οργανισμός κρίθηκε βιώσιμος και το σχέδιο αναδιάρθρωσης που υποβάλλεται έχει στόχο να επιβεβαιώσει την ικανότητα του οργανισμού να αποπληρώσει.

Και η Λαϊκή θεωρήθηκε φερέγγυα και συνεχίστηκε η παροχή ELA…

Θα γίνει με το συνεργατισμό ότι έγινε με τη Λαϊκή; Όχι. Δεν έχει καμία σχέση η περίπτωση του Συνεργατισμού με την περίπτωση της Λαϊκής. Στην περίπτωση της Λαϊκής έγινε ουσιαστικά μερική ανακεφαλαιοποίηση για τις ζημιές που προέκυψαν από την αγορά ελληνικών ομολόγων. Δεν είχε γίνει διαγνωστικός έλεγχος του χαρτοφυλακίου χορηγήσεων της και δεν είχε γίνει σχέδιο αναδιάρθρωσης. Δόθηκε η κρατική ενίσχυση έξω από τις συνήθεις διαδικασίες που προνοούν οι κανόνες κρατικής ενίσχυσης. Δόθηκε το 1,8 δις τότε χωρίς να προηγηθεί διαγνωστικός έλεγχος και χωρίς σχέδιο αναδιάρθρωσης. Στην περίπτωση μας προηγήθηκε πλήρης διαγνωστικός έλεγχος με ακραία σενάρια και προστέθηκε μαξιλάρι και έγινε σχέδιο αναδιάρθρωσης για να μην προκύψουν τέτοια προβλήματα. Επιπρόσθετα ο συνεργατισμός είναι καθαρός καταθέτης στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και δεν έχει οποιεσδήποτε οφειλές προς αυτή.

Επιμένω. Δεν θα έπρεπε να υπάρχει σχέδιο Β΄;

Η υποβολή του σχεδίου αναδιάρθρωσης από τις αρμόδιες αρχές και την διεύθυνση ανταγωνισμού, προϋποθέτει ότι όλοι οι συμμετέχοντες έλεγξαν προσεχτικά τις παραδοχές ότι δεν είναι υπερβολικά αισιόδοξες. Το σχέδιο αναδιάρθρωσης είναι συντηρητικό και παράλληλα ρεαλιστικό ώστε να μην περνά από το μυαλό μας ότι πιθανόν να χρειαστούν επιπλέον κεφάλαια και σχέδιο Β.

Είναι ξεκάθαρο ότι τα κέρδη του Συνεργατισμού πρέπει να υπερβαίνουν τα 150 εκ. το χρόνο. Είναι εφικτός αυτός ο στόχος;

Αναγνωρίζουμε ότι είναι δύσκολο αλλά όχι ανέφικτο. Χρειάζεται να γίνει πολλή δουλειά. Το σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπει ότι ο συνεργατισμός θα έχει μια τέτοια κερδοφορία που να επιτρέπει να λέμε ότι είναι εφικτό. Πολλά επίσης θα εξαρτηθούν και από την επιτυχία στο θέμα διαχείρισης των προβληματικών δανείων που ήταν και η αιτία της ανακεφαλαιοποίησης και για αυτό πρέπει να ενσκήψουμε πάνω σε αυτό το πρόβλημα για να έχουμε την ανάλογη είσπραξη που θα βοηθήσει εξελικτικά και στην επαναγορά των μετοχών από τους υφιστάμενους μετόχους.

Είναι ξεκάθαρο ότι τα κέρδη του Συνεργατισμού πρέπει να υπερβαίνουν τα 150 εκ. το χρόνο. Είναι εφικτός αυτός ο στόχος;

Αναγνωρίζουμε ότι είναι δύσκολο αλλά όχι ανέφικτο. Χρειάζεται να γίνει πολλή δουλειά. Το σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπει ότι ο συνεργατισμός θα έχει μια τέτοια κερδοφορία που να επιτρέπει να λέμε ότι είναι εφικτό. Πολλά επίσης θα εξαρτηθούν και από την επιτυχία στο θέμα διαχείρισης των προβληματικών δανείων που ήταν και η αιτία της ανακεφαλαιοποίησης και για αυτό πρέπει να ενσκήψουμε πάνω σε αυτό το πρόβλημα για να έχουμε την ανάλογη είσπραξη που θα βοηθήσει εξελικτικά και στην επαναγορά των μετοχών από τους υφιστάμενους μετόχους.

Αν δεν εξασφαλιστούν τι αναμένεται ότι θα ακολουθήσει;

Το ύψος των κερδών καθορίζει το πόσο σύντομα μπορεί να επαναγοραστούν οι μετοχές από τους υφισταμένους μετόχους. Αυτό είναι που επηρεάζεται πρωτίστως.

Follow me on Twitter