Στη διερεύνηση του θέματος και ετοιμασία Έκθεσης της προσβασιμότητα των ατόμων με αναπηρίες στους χώρους όπου διεξάγονται θεατρικές παραστάσεις, προέβη η Επίτροπος Διοικήσεως και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Μαρία Στυλιανού Λοττίδη.

 

Όπως αναφέρεται σε ανακοίνωση, «μετά την υποβολή παραπόνων στο Γραφείο μας αναφορικά με την ανεπαρκή προσβασιμότητα συγκεκριμένων χώρων στους οποίους διεξάγονται θεατρικές παραστάσεις και τους οποίους διαχειρίζεται ο ΘΟΚ, το Γραφείο μας προέβη αυτεπάγγελτα στη διερεύνηση του ευρύτερου θέματος της προσβασιμότητας των ΑμεΑ στους χώρους όπου διεξάγονται θεατρικές παραστάσεις».

 

«Από τις επιτόπιες επισκέψεις που πραγματοποιήθηκαν σε χώρους και εγκαταστάσεις όπου διεξάγονται θεατρικές παραστάσεις, διαπιστώθηκε, ότι στις πλείστες των περιπτώσεων, η αλυσίδα πρόσβασης στους εν λόγω χώρους προορίζεται αποκλειστικά και είναι επικεντρωμένη στις ανάγκες των ΑμεΑ με κινητική αναπηρία και απουσιάζουν οποιεσδήποτε προσαρμογές που θα διευρύνουν την προσβασιμότητα και στα άτομα με αναπηρίες πέραν της κινητικής», σημειώνει η Έκθεση. 

 

Η ανακοίνωση: 

 

1. Με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου ημερομηνίας 9 Μαΐου 2012 και δυνάμει του άρθρου 33 της Σύμβασης του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες, παραχωρήθηκαν στον Επίτροπο Διοικήσεως και Προστασίας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων οι αρμοδιότητες προώθησης, προστασίας και παρακολούθησης της εφαρμογής της Σύμβασης, ως Ανεξάρτητου Μηχανισμού. 

 

2. Στα πλαίσια των εν λόγω αρμοδιοτήτων μου ως Ανεξάρτητος Μηχανισμός προώθησης, προστασίας και παρακολούθησης της Σύμβασης του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των  Ατόμων με Αναπηρίες, προέβηκα στη διερεύνηση του θέματος της προσβασιμότητα των ατόμων με αναπηρίες στους χώρους όπου διεξάγονται θεατρικές παραστάσεις.

 

3. Η παρούσα έκθεση αποτελεί συνέχεια της προγενέστερης παρέμβασης του Γραφείου μας ημερ. 31 Ιουλίου 2018 αναφορικά με την προσβασιμότητα των ατόμων με αναπηρίες στις παραλίες (Α.Σ.Α. 2/2016). Μετά την υποβολή της εν λόγω έκθεσης, ακολούθησε ευρεία σύσκεψη με τη συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων υπηρεσιών και έχει ήδη τεθεί ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Εσωτερικών, πρόταση Νόμου για τροποποίηση του περί Προστασίας της Παραλίας Νόμου, ώστε να βελτιωθεί η προσβασιμότητα των ΑμεΑ στις παραλίες, η οποία περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την άρση των απαγορεύσεων της διέλευσης σκύλων-οδηγών ατόμων με οπτική αναπηρία από την παραλία και της χρήσης μηχανοκίνητων τροχοκαθισμάτων επί της παραλίας. Περαιτέρω δε, έχουν κατασκευαστεί ράμπες/διάδρομοι πρόσβασης και τοποθετήθηκαν Seatrac και floating wheelchairs σε άλλες παραλίες που δεν ήταν προσβάσιμες από ΑμεΑ.

 

 

4. Ειδικότερα, μετά την υποβολή παραπόνων στο Γραφείο μας αναφορικά με την ανεπαρκή προσβασιμότητα συγκεκριμένων χώρων στους οποίους διεξάγονται θεατρικές παραστάσεις και τους οποίους διαχειρίζεται ο ΘΟΚ, το Γραφείο μας προέβη αυτεπάγγελτα στη διερεύνηση του ευρύτερου θέματος της προσβασιμότητας των ΑμεΑ στους χώρους όπου διεξάγονται θεατρικές παραστάσεις. Για διαπίστωση δε του επιπέδου προσβασιμότητας των εν λόγω χώρων από τα ΑμεΑ και, ειδικότερα, κατά πόσον διασφαλίζεται σ’ αυτούς επαρκής αλυσίδα προσβασιμότητας από το χώρο στάθμευσης μέχρι και το χώρο διεξαγωγής των παραστάσεων/εκδηλώσεων, ως επίσης και εάν εντός των εν λόγω χώρων τα ΑμεΑ μπορούν άνετα και με ασφάλεια να παρακολουθούν τις διεξαχθείσες παραστάσεις/ εκδηλώσεις, ζητήθηκαν οι απόψεις των φορέων που τους διαχειρίζονται και πραγματοποιήθηκαν επιτόπιες επισκέψεις.

 

5. Από τις επιτόπιες επισκέψεις που πραγματοποιήθηκαν σε χώρους και εγκαταστάσεις όπου διεξάγονται θεατρικές παραστάσεις, διαπιστώθηκε, ότι στις πλείστες των περιπτώσεων, η αλυσίδα πρόσβασης στους εν λόγω χώρους προορίζεται αποκλειστικά και είναι επικεντρωμένη στις ανάγκες των ΑμεΑ με κινητική αναπηρία και απουσιάζουν οποιεσδήποτε προσαρμογές που θα διευρύνουν την προσβασιμότητα και στα άτομα με αναπηρίες πέραν της κινητικής. Συγκεκριμένα: 

 

· Οι θέσεις για ΑμεΑ εντός των αιθουσών/χώρων στους οποίους διεξάγονται οι θεατρικές παραστάσεις, δεν είναι πάντα κοντά στις εξόδους κινδύνου ή/και οι έξοδοι κινδύνου, λόγω του σχεδιασμού των εν λόγω αιθουσών/χώρων, δεν είναι προσβάσιμες από τα ΑμεΑ.

 

· Στην περίπτωση του αμφιθεάτρου της Σχολής Τυφλών, πέραν της μη διαμόρφωσης θέσεων για ΑμεΑ σε άλλο χώρο των κερκίδων πλην του διαδρόμου στο πίσω μέρος τους, ο συγκεκριμένος χώρος πολύ πιθανόν να μην είναι ο πλέον κατάλληλος για την παρακολούθηση των παραστάσεων του, καθότι βρίσκεται μακριά από τη σκηνή/ορχήστρα και λόγω του περιορισμένου πλάτους του διαδρόμου, δεν παρέχει οποιαδήποτε εχέγγυα άνεσης και ασφάλειας για τα ΑμεΑ που διακινούνται με τροχοκάθισμα όταν βρίσκονται στο συγκεκριμένο σημείο του αμφιθεάτρου.    

 

· Στη διαδρομή από τους χώρους στάθμευσης για ΑμεΑ μέχρι και τις ράμπες πρόσβασης στις εισόδους των θεάτρων/αμφιθεάτρων, απουσιάζουν παντελώς οι οδηγοί όδευσης τυφλών ή/και οποιεσδήποτε άλλες διευθετήσεις που θα διευκολύνουν τη διέλευση των εν λόγω ΑμεΑ μέχρι τις ράμπες πρόσβασης. 

 

· Στο εσωτερικό των εν λόγω χώρων, δεν υπάρχει οποιαδήποτε σήμανση ή άλλου είδους ρύθμιση σε μορφή προσβάσιμη από άτομα με οπτική αναπηρία ή με μειωμένη όραση για να συμβάλλει στη διευκόλυνση του προσανατολισμού τους στο χώρο και την καθοδήγηση τους μέχρι τις αίθουσες/χώρους στους οποίους διεξάγονται οι θεατρικές παραστάσεις. 

 

· Οι διαμορφωμένες θέσεις για ΑμεΑ εντός των αιθουσών/χώρων στους οποίους διεξάγονται οι θεατρικές παραστάσεις, είναι, στις πλείστες των περιπτώσεων, πολύ λίγες εν συγκρίσει με το συνολικό αριθμό των θέσεων και βρίσκονται σε προκαθορισμένο σημείο των εν λόγω αιθουσών/χώρων.

 

· Δεν υπάρχουν πάντοτε διαθέσιμες θέσεις για τους συνοδούς των ΑμεΑ πλησίον των θέσεων που είναι διαμορφωμένες για τα ΑμεΑ.    

 

6. Η σημασία της προσβασιμότητας των ΑμεΑ στο κοινωνικό, οικονομικό και πολιτιστικό περιβάλλον, αναδεικνύεται στο άρθρο 9 της Σύμβασης του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των  Ατόμων με Αναπηρίες, βάσει του οποίου τα Κράτη οφείλουν να λαμβάνουν κατάλληλα μέτρα που θα διασφαλίζουν πρόσβαση στα ΑμεΑ, σε ίση βάση με άλλους, σε εγκαταστάσεις και υπηρεσίες που είναι ανοικτές ή παρέχονται στο κοινό. Το θέμα της προσβασιμότητας είναι, βάσει της Σύμβασης, άμεσα συνυφασμένο με τον καθολικό σχεδιασμό προϊόντων, περιβάλλοντων, προγραμμάτων και υπηρεσιών, τα οποία θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν από όλους τους ανθρώπους.  

 

7. Σύμφωνα επίσης με τη Σύμβαση, τα Κράτη οφείλουν να λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα για να διασφαλίζεται ότι τα ΑμεΑ απολαμβάνουν πρόσβασης σε πολιτιστικά υλικά, ταινίες, θέατρο και άλλες πολιτιστικές δραστηριότητες, σε προσβάσιμες μορφές, ως επίσης και σε τόπους για πολιτιστικές παραστάσεις ή υπηρεσίες, όπως θέατρα, κινηματογράφους κλπ.

 

8. Στην κυπριακή έννομη τάξη, οι βασικές απαιτήσεις και προδιαγραφές που θα πρέπει να πληρούν οι χώροι συνάθροισης κοινού ώστε να είναι εφικτή η απρόσκοπτη χρήση τους από ΑμεΑ και από άτομα με μειωμένη κινητικότητα, καθορίζονται με τους περί Οδών και Οικοδομών Κανονισμούς. Οι εν λόγω Κανονισμοί όμως δεν έχουν αναδρομική ισχύ, δηλαδή δεν εφαρμόζονται στις περιπτώσεις υφιστάμενων αναπτύξεων, παρά μόνον εάν υποβληθεί άδεια για προσθηκομετατροπές ή επισκευές στις αναπτύξεις αυτές, οπόταν η πλήρης ή μερική προσαρμογή τους επιβάλλεται, στο βαθμό όμως που είναι εφικτό.

 

9. Εντούτοις, η Κυπριακή Δημοκρατία δεσμεύεται από τις διατάξεις της Σύμβασης η οποία έχει κυρωθεί με Νόμο, τον περί της Σύμβασης για τα Δικαιώματα των Ανόμων με Αναπηρίες και Άλλων Συναφών Θεμάτων (Κυρωτικός) Νόμος 8(ΙΙΙ)/2011, ο οποίος έχει αυξημένη τυπική ισχύ έναντι των ισχυόντων Νόμων και Κανονισμών.

 

10. Το 2012, η Ευρωπαϊκή Ένωση Ατόμων με Οπτική Αναπηρία (European Blind Union – EBU) δημοσίευσε  έκθεση με θέμα EBU Access to Culture Survey 2012, στα πλαίσια του EBU Access to Culture Project, με την οποία σκιαγράφησε τα επίπεδα προσβασιμότητας των ατόμων με οπτική αναπηρία ή/και μειωμένη όραση σε πολιτιστικούς χώρους και δραστηριότητες πολιτισμού στην Ευρώπη.

 

11. Στην εν λόγω έκθεσή της, η  EBU παραθέτει παραδείγματα καλών πρακτικών στον τομέα της προσβασιμότητας των ΑμεΑ στον πολιτισμό και, ειδικότερα, των ατόμων με οπτική αναπηρία ή/και μειωμένη όραση. Παράδειγμα καλής πρακτικής στην προσβασιμότητα των ατόμων με οπτική αναπηρία ή/και μειωμένη όραση στους χώρους όπου διεξάγονται θεατρικές παραστάσεις, είναι, σύμφωνα με την έκθεση, το Almeida Theatre στο Λονδίνο, το οποίο διαθέτει υπηρεσία ακουστικής περιγραφής για τα εν λόγω άτομα.

 

12. Ενόψει των πιο πάνω διαπιστώσεων, στην έκθεση υποβλήθηκαν εισηγήσεις τόσο για τροποποίηση των πιο πάνω Κανονισμών, καθότι λόγω της μη αναδρομικότητάς τους δεν δύνανται να εφαρμόζονται σε υφιστάμενες μη προσβάσιμες αναπτύξεις όσο και προς τις υπηρεσίες/αρχές/φορείς που κατέχουν ή/και διαχειρίζονται χώρους στους οποίους διεξάγονται θεατρικές παραστάσεις, για διασφάλιση:

 

· Απρόσκοπτης αλυσίδας πρόσβασης από τους χώρους στάθμευσης μέχρι και τους εν λόγω χώρους, για όλα τα ΑμεΑ, ανεξαρτήτως της αναπηρίας τους.

 

· Της ύπαρξης ικανοποιητικού αριθμού χώρων στάθμευσης για ΑμεΑ σε κοντινή απόσταση από τις εισόδους των εν λόγω χώρων.

 

· Της ύπαρξης ικανοποιητικού αριθμού θέσεων για ΑμεΑ, καθώς και για τους συνοδούς τους, εντός των εν λόγω χώρων.

 

· Ότι οι εν λόγω θέσεις δεν βρίσκονται μόνο σε συγκεκριμένο σημείο των εν λόγω χώρων αλλά, όπου και όταν είναι τεχνικά εφικτό, σε διαφορετικά σημεία και επίπεδα.

 

· Ότι είναι ανά πάσα στιγμή εφικτή η πρόσβαση των ΑμεΑ στις εξόδους κινδύνου.

 

· Ότι τόσο εκτός όσο και εντός των εγκαταστάσεων τους θα υπάρχει επαρκής και ικανοποιητική σήμανση σε κατάλληλες μορφές για διευκόλυνση του προσανατολισμού και της μετακίνησης όλων των ΑμεΑ, ανεξαρτήτως της αναπηρίας τους.

 

· Ότι οι παραστάσεις στους χώρους που κατέχουν ή/και διαχειρίζονται και σ’ αυτούς διεξάγονται θεατρικές παραστάσεις, θα καταστούν πλήρως προσβάσιμες από ΑμεΑ με οπτική και ακουστική αναπηρία.

 

· Την παροχή σαφών οδηγιών σε όλο το προσωπικό τους αναφορικά με τον τρόπο χειρισμού των ΑμεΑ.

 

13. Περαιτέρω, υποβλήθηκαν οι εξής εισηγήσεις:

 

· Να τερματίσουν την πρακτική να απαιτεί την εκ των προτέρων ενημέρωση από τα ΑμεΑ που επιθυμούν να παρακολουθήσουν τις παραστάσεις του, καθότι κάτι τέτοιο δεν συνάδει με τις επισημάνσεις στο Γενικό Σχόλιο με Αρ. 2 (2014) της Επιτροπής για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες του ΟΗΕ, ότι η προσβασιμότητα στα ΑμεΑ θα πρέπει να παρέχεται ακόμη και προτού αυτά αποταθούν στην υπηρεσία (στην προκειμένη περίπτωση ο ΘΟΚ) για να μεταβούν στο χώρο της.

 

· Να φροντίζουν όπως ανά πάσα στιγμή, ακόμη και ελάχιστο χρόνο πριν την έναρξη των παραστάσεων του, να υπάρχει διαθέσιμος αριθμός θέσεων για ΑμεΑ εντός των θεάτρων, για την περίπτωση που τα εν λόγω άτομα προσέλθουν στο χώρο της παράστασης αργοπορημένα, ως επίσης και για να μην ακυρώνεται το ωφέλημα που προσφέρει στα ΑμεΑ η Ευρωπαϊκή Κάρτα Αναπηρίας για ελεύθερη είσοδο στις παραστάσεις του ΘΟΚ.

 

14. Σε σχέση ειδικότερα με το Αμφιθέατρο της Σχολής Τυφλών (Μακαρίου Γ΄) που διαχειρίζεται ο ΘΟΚ, οι εισηγήσεις προς το ΘΟΚ ήταν όπως, σε συνεργασία με το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού και σε συνεννόηση και διαβούλευση με τις αντιπροσωπευτικές οργανώσεις ΑμεΑ, επανεξετάσουν τρόπους διαμόρφωσης θέσεων για ΑμεΑ και σε άλλο χώρο του αμφιθεάτρου, πλην του διαδρόμου στο πάνω μέρος των κερκίδων και προβούν στις αναγκαίες διευθετήσεις ώστε η παρακολούθηση παραστάσεων από τον εν λόγω διάδρομο να γίνεται με άνεση και ασφάλεια.

 

15. Αναφορικά τέλος με τα υπόλοιπα θέατρα/χώρους στους οποίους διεξάγονται θεατρικές παραστάσεις, έγιναν οι επιμέρους εισηγήσεις (α) προς το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού για να εξετάσει, σε συνεννόηση με το Υπουργείο Άμυνας, τρόπους ώστε η σκοπιά που βρίσκεται μπροστά από το Κινηματοθέατρο Παλλάς να μην παρεμποδίζει την ασφαλή χρήση του πεζοδρομίου που οδηγεί στο θέατρο και (β) προς το Ρ.Ι.Κ. για να επισπεύσει την κατασκευή χώρων υγιεινής για ΑμεΑ στο θεατράκι του, ως επίσης και ο Δήμος Λακατάμιας στο Δημοτικό αμφιθέατρο.

 

16. Επειδή το ζήτημα της προσβασιμότητας των ΑμεΑ άπτεται της ευρύτερης άσκησης όλων των δικαιωμάτων τους που καθορίζονται από το Σύμβαση, το Γραφείο μας προγραμματίζει περαιτέρω παρεμβάσεις σε σχέση με αυτό. Στις άμεσες προτεραιότητές μας είναι η υποβολή έκθεσης αναφορικά με την προσβασιμότητα των ΑμεΑ στους χώρους στους οποίους διεξάγονται αθλητικές εκδηλώσεις, ως επίσης και στους αρχαιολογικούς χώρους.   

 

17. Η Έκθεση είναι αναρτημένη στην ιστοσελίδα του Γραφείου μας www.ombudsman.gov.cy.

 

Δείτε την Έκθεση ΕΔΩ