Οι εξελίξεις στην Κύπρο δεν έτυχαν ιδιαίτερης προσοχής, ενώ η κατάσταση είναι ιδιαίτερα σοβαρή σε σημείο που ολόκληρη η Ευρωζώνη κινδυνεύει να αποσταθεροποιηθεί, επισημαίνει σε άρθρο του, ο οικονομικός αναλυτής του Forbes, Karl Whelan.
«Ο Αναστασιάδης έπρεπε να αναλάβει τις ευθύνες του»
Αναφερόμενος στην επιστολή του προέδρου Νίκου Αναστασιάδη προς τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, ο αρθρογράφος, σχολιάζει ότι: "Μολονότι ο ίδιος ο Αναστασιάδης θα έπρεπε να αναλάβει μέρος της ευθύνης για τα γεγονότα του Μαρτίου (δεν θα έπρεπε να είχε συμφωνήσει με το αρχικό σχέδιο βάση του οποίου όλοι οι καταθέτες θα είχαν πληγεί) η επιστολή του, περιέχει ένα αριθμό σημαντικών σημείων που έχουν αγνοηθεί". Προσθέτει ότι ο Πρόεδρος της ΚΔ, έχει δίκαιο για τον ισχυρισμό του, πως η Κύπρος επλήγη άσχημα από την κρατική χρεοκοπία της Ελλάδας, ωστόσο οι Έλληνες καταθέτες σε Κυπριακές τράπεζες «προστατεύτηκαν» όταν απέτυχαν οι Κυπριακές τράπεζες.
Ο Whelan αναφέρει ότι το πιο σημαντικό σημείο της επιστολής Αναστασιάδη, αφορά τον ELA και το αίτημα για επνεξέταση του. Ενώ τα ειδησεογραφικά άρθρα αναφέρονται γενικά στα δάνεια της ΕΚΤ, στην πραγματικότητα η ΕΚΤ δεν χορηγεί αυτά τα δάνεια, αναφέρει ο οικονομικός αναλυτής.
ο Πρόεδρος της ΚΔ, έχει δίκαιο για τον ισχυρισμό του, πως η Κύπρος επλήγη άσχημα από την κρατική χρεοκοπία της Ελλάδας
Αντ’ αυτού, προσθέτει, οι εθνικές τράπεζες, προβαίνουν σε όλο το δανεισμό, σύμφωνα με κριτήρια που θέτει η ΕΚΤ. «Το μεγαλύτερο μέρος του δανεισμού παίρνει την μορφή συμφωνιών επανεξαγοράς, με τις οποίες η τράπεζα προσωρινά χορηγεί ενεργητικό από ένα σύμφωνο «θεμιτών υποθηκών» σε ανταλλαγή προς ένα δάνειο», υποστηρίζει.
Σε μερικές περιπτώσεις, ωστόσο, οι τράπεζες ξεμένουν από θεμιτές υποθήκες ζητώντας όμως ακόμη δάνεια, αναφέρει ο οικονομικός αναλυτής του Forbes. Οι περισσότερες κεντρικές Τράπεζες στο Ευρωσύστημα, διαθέτουν τις μακροχρόνιες εξουσίες να παρέχουν αυτό που αποκαλείται ELA σε αυτές τις περιπτώσεις.
Ωστόσο, υποστηρίζει, το Άρθρο 14 της ΕΚΤ δίνει στο Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ την εξουσία να παρεμβαίνει και να εμποδίζει οποιοδήποτε πρόγραμμα πιστεύει ότι αντίκειται στην χρηματοπιστωτική της πολιτική. Για τον λόγο αυτό, η ύπαρξη των προγραμμάτων του ELA στο Ευρωσύστημα καθώς και οι όροι και συνθήκες που τα διέπουν, αποφασίζονται τελικά από το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ.
Η επένδυση της Κύπρου σε ελληνικά ομόλογα και ο ELA.
Τα προβλήματα με τις τράπεζες στην Κύπρο διαφάνηκαν πολύ πριν από τον Μάρτιο του 2013 όταν και τράβηξαν την παγκόσμια προσοχή. Έχοντας επενδύσει μαζικά στα κρατικά ομόλογα της Ελλάδος, οι Κυπριακές Τράπεζες οπωσδήποτε θα κατέληγαν να αντιμετωπίσουν προβλήματα μετά το κούρεμα ή αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους. Ωστόσο, η Κυπριακή κυβέρνηση και οι διεθνείς οργανισμοί απέτυχαν να αντιμετωπίσουν την κατάσταση έγκαιρα, μπλέκοντας, σε μακροχρόνιες κι αργές διαπραγματεύσεις για τους όρους της διεθνούς βοήθειας προς την Κύπρο.
Κατά το έτος 2012, καθώς οι καταθέσεις μειώνονταν και τα ελληνικά ομόλογα χρεοκοπούσαν, οι κυπριακές τράπεζες βρέθηκαν να εξαρτώνται από τον ELA. Μολονότι οι τράπεζες αυτές είχαν προβλήματα ρευστότητας και θα υπήρχε πρόβλημα στην αποπληρωμή των δανείων του ELA, η ΕΚΤ ενέκρινε τα δάνεια αυτά.
Τον Μάρτιο του 2013, η ΕΚΤ διαδραμάτησε κρίσιμο ρόλο, επιβάλλοντας απώλειες στους καταθέτες των κυπριακών τραπεζών, καθώς επέμεινε να διαγραφούν καταθέσεις (να γίνει κούρεμα, δηλαδή) για να μπορέσει να συνεχίσει να παρέχεται ρευστότητα μέσω ELA. Κι ενώ οι καταθέτες της Λαϊκής (η οποία χρωστούσε μέχρι και €9 δις στον ELA – πάνω από το μισό του ΑΕΠ της Κύπρου) υπέστησαν μεγάλες ζημιές, η ΕΚΤ απαίτησε να αποπληρωθεί πλήρως ο ELA.
ενώ οι καταθέτες της Λαϊκής υπέστησαν μεγάλες ζημιές, η ΕΚΤ απαίτησε να αποπληρωθεί πλήρως ο ELA.
Κι ενώ η Λαϊκή κλείνει, οι υποχρεώσεις της στον ELA μεταφέρονται στην άλλη μεγάλη τράπεζα της Κύπρου, που είναι φορτωμένη τώρα με ένα τεράστιο χρέος των €11 δις στον ELA. Αλλά, ενώ αυτό υποτίθεται ότι διευκολύνθηκε με την μεταφορά του υποτιθέμενου ‘καλού ενεργητικού’ της Λαϊκής στην Τράπεζα Κύπρου, ο Πρόεδρος Αναστασιάδης το καθιστά σαφές ότι ένα μεγάλο μέρος του ενεργητικού της Τράπεζας Κύπρου είναι δεσμευμένο σαν υποθήκη στον ELA, και πως η τράπεζα αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα ρευστότητας. Στην κατάσταση αυτή, είναι αμφίβολο κατά πόσο μπορούν να αρθούν οι περιορισμοί στην διακίνηση κεφαλαίων ή αν μπορεί να επανεκκινήσει την οικονομία.
Πριν εξετάσει τις επιλογές για τον ELA, ο οικονομικός συντάκτης του Forbes, ανέφερε τρία σημεία:
- Mέρος των σχολίων στο θέμα επικεντρώνονται στην ιδέα ότι η «ΕΚΤ θέλει τα λεφτά της πίσω», βάση της ιδέας ότι η ΕΚΤ στην Φρανκφούρτη δάνεισε τα χρήματα στην Τράπεζα Κύπρου. Δεν είναι έτσι τα πράγματα. Το δάνειο έγινε από την Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου.
- Δεν ισχύει, ότι αν η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου αποτύχει να αποπληρώσει την ΕΚΤ, τούτο θα έχει σαν αποτέλεσμα απώλειες για το υπόλοιπο Ευρωσύστημα. Υπάρχει μια εξυπακουόμενη συμφωνία για τις κανονικές λειτουργίες του Ευρωσυστήματος, ότι οι απώλειες πρέπει να μοιράζονται από τα μέλη του συστήματος, σύμφωνα με το «κλειδί», ή ποσοστό αναφοράς, της κάθε χώρας στην ΕΚΤ. Αυτό δεν ισχύει για τον ELA. Οποιαδήποτε απώλεια, συμπληρώνει, θα την επωμιστεί αποκλειστικά η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου.
- Ενώ οι απώλειες στο ενεργητικό του ELA θα έχει ως συνέπεια το ενεργητικό της Τράπεζας Κύπρου να είναι μικρότερο από τις υποχρεώσεις ή το παθητικό της, δεν υπάρχει νομική απαίτηση μέσα από την οποία οι κεντρικές τράπεζες στο Ευρωσύστημα θα έχουν ενεργητικό μεγαλύτερο από τις υποχρεώσεις τους.
Στη συνέχεια ο αρθρογράφος αναρωτιέται ποιο είναι το πρόβλημα και γιατί να μην διαγραφεί, απλά το χρέος στον ELA ώστε να ανακάμψει η Κύπρος.
"Η απάντηση μπορεί να είναι οικεία σε όλους όσοι παρακολούθησαν την θλιβερή ιστορία της Anglo Irish Bank. Μια απόφαση έκδοσης του ELA σε αυτήν και μετά η αποδοχή μονομερούς διαγραφής για να σωθούν οι κρατικές δαπάνες, θα ισοδυναμούσε με «χρηματοπιστωτική χρηματοδότηση» σύμφωνα με το άρθρο 123 της Ευρωπαϊκής Συνθήκης", εξηγεί.
Το παράδειγμα της Ιρλανδίας για τον ELA
"Η πρόσφατη αναθεώρηση του Ιρλανδικού ELA παρέχει ένα προηγούμενο για το πώς θα αντιμετωπιστούν οι υποχρεώσεις της Λαϊκής και της Τράπεζας Κύπρου στον ELA", αναφέρει ο οικονομικός αναλυτής.
Η Ιρλανδία συνεχίζει, έθεσε τον ELA ως ξεχωριστό ίδρυμα, άφησε το ίδρυμα αυτό να χρεοκοπήσει και μετά έκδωσε για την Κεντρική Τράπεζα μακροχρόνια ομόλογα, σαν αποζημίωση, με την υποκείμενη συμφωνία να πουληθούν σταδιακά τα ομόλογα αυτά στον ιδιωτικό τομέα. Αν αυτό είναι νόμιμο για την Ιρλανδία, είναι και για την Κύπρο. Και μάλιστα, αυτή είναι μια από τις επιλογές που κατονομάζονται στην επιστολή του Προέδρου Αναστασιάδη.
Η ΕΚΤ πρέπει να αναγνωρίσει το σφάλμα της
Το Συμβούλιο των Διοικητών της ΕΚΤ, αναφέρει ο οικονομικός αναλυτής στο Forbes, θα πρέπει να αναγνωρίσει το σφάλμα του με επιβολή κυρώσεων στην δημιουργία χρήματος για δανεισμό σε τράπεζες με προβλήματα ρευστότητας.
“Τα μέλη του Συμβουλίου θα πρέπει να κατανοήσουν ότι, πέραν των ολοφάνερων επιχειρημάτων σε ό,τι αφορά στην αδικία της τωρινής συμφωνίας για την Κύπρο, είναι προς το ευρύτερο ευρωπαϊκό συμφέρον να επιστρέψει η Τράπεζα Κύπρου σε σταθερή βάση και να αρθούν οι κεφαλαιακοί περιορισμοί στην Κύπρο”, τονίζει.
Η τυχόν αποτυχία να διασφαλισθεί κάτι τέτοιο, μπορεί να έχει συνέπειες σε άλλα επίπεδα. Μπορεί να επιτρέψει η ΕΚΤ να αρχίσουν άλλοι καταθέτες στην Ευρώπη να αμφιβάλλουν για τις τράπεζές τους κι ότι μπορούν να χάσουν μέρος των χρημάτων τους και τα υπόλοιπα να παραμένουν παγιοποιημένα"
