Με τη ολοκλήρωση της κατάθεσης του πρώην Υπουργού Οικονομικών Χαρίλαου Σταυράκη συνεχίστηκε το ανακριτικό έργο της Ερευνητικής Επιτροπής η οποία εξετάζει την κατάσταση στην οποία οδηγήθηκε η κυπριακή οικονομία.
Ξανά το φταίξιμο στις τράπεζες
Ο Χαρίλαος Σταυράκης, επανέλαβε ότι ο κυριότερος λόγος που η Κύπρος έφτασε στη σημερινή κατάσταση ήταν οι ζημιές των κυπριακών τραπεζών κάτι που προέκυψε κυρίως από την έκθεση τους στην Ελλάδα. Σε αρκετές περιπτώσεις, η Ερευνητική Επιτροπή, επικεντρώθηκε στο θέμα των δημοσιονομικών, με τον πρώην Υπουργό Οικονομικών, να «ντριπλάρει» το σημείο αυτό λέγοντας ότι ο πραγματικός λόγος δεν είναι το 0,5% πάνω ή κάτω του δημοσιονομικού ελλείμματος, αλλά οι τεράστιες ζημιές των τραπεζών.
Διαπλοκή από μέλη των τραπεζών - Πήρε 2 εκ. ταμείο προνοίας και μισό εκ. μπόνους
Έκανε λόγο επίσης για οικονομική διαπλοκή μελών των ΔΣ των τραπεζών, μέσω δανείων ή άλλων τρόπων. Η φτωχή εταιρική διακυβέρνηση των τραπεζών ήταν ένας από τους λόγους που χρεοκόπησαν οι τράπεζες είπε, σημειώνοντας ότι τα ΔΣ δυστυχώς δεν ανταποκρίθηκαν στο ύψος των περιστάσεων.
Ο τρόπος που λειτουργούσαν οι αξιωματούχοι των τραπεζών είπε και τα κίνητρα που είχαν, τους ωθούσαν στο να παίρνουν ριψοκίνδυνες αποφάσεις προκειμένου να αυξήσουν τα μπόνους που έπαιρναν οι ίδιοι. «Αν ένας τραπεζίτης πάρει πολλά ρίσκα και βγει κερδισμένος, θα πάρει πολύ καλό φιλοδώρημα. Εάν δεν πάει καλά θα βρει δικαιολογία, θα πάρει μια καλή αποζημίωση και θα αποχωρήσει», είπε χαρακτηριστικά. Ωστόσο ο κ. Σταυράκης, όταν ερωτήθηκε για τα λεφτά που πήρε κατά την αποχώρηση του, είπε ότι έλαβε 2 εκ. ταμείο προνοίας και μισό εκ. μπόνους.
«Ήμουν ο κακός Υπουργός»
Σε ότι αφορά τη θητεία του στο Υπουργείο Οικονομικών, ο Χαρίλαος Σταυράκης είπε ότι ήταν ο «κακός υπουργός», ο οποίος έδινε μάχη για περιορισμό των αυξημένων δαπανών, κάτι που αποδεικνύεται και μέσω των πρακτικών του Υπουργικού Συμβουλίου. Στην κατάθεση του μάλιστα, είπε ότι ο ίδιος με επιστολές του σχεδόν κάθε βδομάδα, αναφερόταν στο ζήτημα της αύξησης των δαπανών και πως στις πλείστες των περιπτώσεων ήταν αρνητικός για δαπάνες που δεν θεωρούσε σοβαρές ή ήταν πέραν των δυνατοτήτων του κράτους. Ωστόσο πολλές φορές είπε επικρατούσε η άποψη των υπόλοιπων μελών του υπουργικού. Αναφέρθηκε μάλιστα σε συγκεκριμένα παραδείγματα στα οποία ο ίδιος ήταν κάθετα εναντίον, όπως την δημιουργία του μεγάρου πολιτισμού, τον δρόμο Πόλις-Πάφου, καθώς και το κυπριακό μουσείο.
Αν ήξερα…
Η ερευνητική επιτροπή επικαλέστηκε σε αρκετές περιπτώσεις δηλώσεις του κύριου Σταυράκη, στις οποίες έκανε λόγο για ευρωστία και υγεία του τραπεζικού συστήματος, καθώς και στη δήλωση του το 2008, ότι η κρίση δεν θα επηρέαζε την Κύπρο. Σε όλες τις περιπτώσεις, ο Χαρίλαος Σταυράκης υποστήριξε, ότι με βάση τα δεδομένα που υπήρχαν τη στιγμή των δηλώσεων του, δεν υπήρχαν ενδείξεις ότι οι ζημιές των τραπεζών θα ανέρχονταν σε 10 δις, αλλά ούτε και πως η κυπριακή οικονομία θα βρισκόταν σήμερα τόσο εκτεθειμένη. «Κάθε δήλωση θα πρέπει να αξιολογείται την χρονική στιγμή που γίνεται», είπε, προσθέτοντας ότι ακόμα και το ΔΝΤ το 2010 προέβλεπε πως η κυπριακή οικονομία θα πήγαινε πολύ καλά το 2012 και το 2013. «Αν ήξερα ότι θα ανατιναζόταν το Μαρί, αν ήξερα ότι οι τράπεζες θα είχαν ζημιές 10 δις, θα ακολουθείτο διαφορετική πολιτική. Η πολιτική που ακολουθήθηκε κατά τη θητεία μου απολάμβανε την εμπιστοσύνη των αγορών και έφερε καλά αποτελέσματα», κατέληξε. Πρόσθεσε επίσης ότι κατά τη διάρκεια της θητείας του οι τράπεζες είχαν «0» ELA και καλούς δείκτες αξιολόγησης.
Βγήκαμε από τις αγορές λόγω των τραπεζών
Ερωτηθείς για τους λόγους που η Κύπρος βρέθηκε εκτός αγορών τον Μάιο του 2011, ο Χαρίλαος Σταυράκης, είπε ότι το δημοσιονομικό έλλειμμα του 2010 ήταν στο 5,3%, δηλαδή κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ που ανερχόταν στο 6%. «Βγήκαμε από τις αγορές γιατί συνειδητοποίησαν οι πάντες ότι υπήρχαν πολλά ανοίγματα των τραπεζών στον ελληνικό χώρο», τόνισε.
Η απόφαση για μεταφορά της διαχείρισης του χρέους στο ΥΠΟΙΚ
Κληθείς να σχολιάσει την απόφαση της ΚΤ, για μεταφορά της διαχείρισης του δημόσιου χρέους από την ΚΤ στο ΥΠΟΙΚ, είπε ότι αυτό ήταν απόφαση που είχε τροχοδρομηθεί από την Κυβέρνηση Κληρίδη και απλά εφαρμόστηκε από την Κυβέρνηση Χριστόφια. Εκ των υστέρων κρίνεται ορθή γιατί έγινε καλύτερη διαχείριση υποστήριξε, προσθέτοντας ότι η ΚΔ έβγαλε 3 ευρωομόλογα κατά τη διάρκεια της θητείας του.
Προειδοποιούσα τον Πρόεδρο
Ο ίδιος πάντως, κληθείς να απαντήσει σε ερώτηση εάν προειδοποιούσε τον Πρόεδρο, είπε ότι ο ρόλος του ήταν να παίζει το καμπανάκι κινδύνου συνεχώς, σε επίπεδο κυβέρνησης. «Κάποιες φορές ο Πρόεδρος ήταν θετικός, κάποιες φορές δεν ήταν θετικός στις παροτρύνσεις. Η Κύπρος χρεοκόπησε λόγω των τραπεζών», πρόσθεσε όμως εκ νέου.
Αρνητικές οι επιπτώσεις από την έκδοση χρεογράφων
Ο Χαρίλαος Σταυράκης, δήλωσε μετανιωμένος για το γεγονός ότι δεν μπόρεσε να αντισταθεί στις πιέσεις για την έκδοση των χρεογράφων. «Αυτό είχε τελικά αρνητικές συνέπειες, ενώ η κόντρα με τον ΔΚΤ είχε επίσης τραγικές επιπτώσεις εκείνο το διάστημα, με τις τράπεζες να μην συναινούν σε μείωση των δανειστικών επιτοκίων». Σε εκείνο το σημείο, κατέθεσε ως τεκμήριο επιστολή του ιδίου προς τον τότε ΔΚΤ Αθανάσιο Ορφανίδη με την οποία σημείωνε τους πολλούς κινδύνους για το επενδυτικό κλίμα από αυτή την απόφαση.
Εκ του αποτελέσματος κακή η εποπτεία
Ο πρώην ΥΠΟΙΚ, κλήθηκε να σχολιάσει δήλωση του στις 12/4/2011 και την 1/7/2011, στην οποία έκανε λόγο για ευρωστία του τραπεζικού συστήματος καθώς και ότι απολάμβαναν καλή εποπτεία, δήλωση η οποία έγινε στη Βουλή. Σε εκείνο το σημείο είπε, οι τράπεζες είχαν καλούς κεφαλαιουχικούς δείκτες, αλλά εκ του αποτελέσματος καλή εποπτεία δεν είχαν.
«Οι φαντασιώσεις» του Ορφανίδη
Η Ερευνητική Επιτροπή κάλεσε τον κ. Σταυράκη να σχολιάσει τις προειδοποιήσεις του Αθανάσιου Ορφανίδη, στις οποίες είπε ότι υπήρχαν παρεμβάσεις στο ρόλο της ΚΤ, ενώ ζητήθηκε να μεταβιβαστούν πόροι της ΚΤ καθώς και ο χρυσός στην Κυβέρνηση, προκειμένου να βελτιωθούν τα νούμερα του κράτους. Ο Χαρίλαος Σταυράκης είπε ότι πρόκειται περί φαντασιώσεων. Σε ότι αφορά το θέμα του χρυσού κάλεσε τον κ. Ορφανίδη να καταθέσει γραπτή απόδειξη, ότι ο ίδιος τον κάλεσε να πράξει κάτι τέτοιο.
Σχολιάζοντας δήλωση του Αθανάσιου Ορφανίδη τον Ιούλιο του 2011, ότι η κατάσταση της οικονομίας ήταν εκτάκτου ανάγκης συγκρινόμενη με αυτή του 1974, είπε ότι αν ήξερε τις ζημιές των τραπεζών, δεν κινδυνολογούσε. Αν ήξερε είχε απόλυτο δίκαιο, είπε.
«Ο ΔΚτ έχει απεριόριστη δύναμη να εποπτεύει τις τράπεζες να δώσει άδειες ή όχι. Πριν μια εβδομάδα οι Fitch όταν σύγκριναν την Κύπρο με την Μάλτα, σημείωσαν ότι οι τράπεζες στην Μάλτα έχουν καλύτερη εποπτεία. Η απόλυτη ευθύνη είναι σε αυτούς που δημιούργησαν τις ζημιές και σε αυτούς που είχαν το θεσμικό ρόλο της εποπτείας», είπε χαρακτηριστικά, ενώ επανέλαβε ότι μεταξύ του ιδίου και του Αθανάσιου Ορφανίδη υπήρχε ανυπαρξία σχέσεων.
Κληθείς να σχολιάσει επιστολή που έστειλε ο Αθανάσιος Ορφανίδης το 2009 στον Πρόεδρο, που μιλούσε για κρίσιμη κατάσταση και κάλεσμα για λήψη μέτρων, είπε ότι η δουλειά του κ. Ορφανίδη ήταν η εποπτεία των τραπεζών και εκ του αποτελέσματος για αυτό καταστράφηκε η Κύπρος. Με αυτό τον τρόπο πρόσθεσε, έστρεφαν την προσοχή αλλού με θέματα που δεν έχουν άμεση ευθύνη για την καταστροφή.
Είπε επίσης ότι στην προτροπή του προς την ΚΤ για μη έγκριση της εξαγοράς της UniAstron από την Τράπεζα Κύπρου ο κ. Ορφανίδης έκλεισε το τηλέφωνο λέγοντας ότι δεν μπορούσε να παρέμβη.
Οι κίνδυνοι του τεράστιου τραπεζικού συστήματος
Κληθείς να σχολιάσει το μέγεθος του τραπεζικού συστήματος στην Κύπρο, ο κ Σταυράκης, είπε ότι προκειμένου να προσελκυθούν ξένοι επενδυτές χρειαζόταν ένα εύρωστο τραπεζικό σύστημα. Τα τελευταία 4-5 χρόνια όμως, πρόσθεσε, έγιναν αλόγιστα ανοίγματα των τραπεζών και επενδύσεις που δεν είχαν σχέση με την προστασία του τομέα των υπηρεσιών. Αποτέλεσμα ήταν το τραπεζικό σύστημα να φτάσει το 800%. Αυτό χρειαζόταν απίστευτα προσεκτικούς χειρισμούς, είπε, και από πλευράς διεύθυνσης και εποπτείας. Το παραμικρό λάθος μπορεί να σου σκοτώσει την οικονομία, κάτι που έγινε, κατέληξε.
Ποια dream team;
O Χαρίλαος Σταυράκης, στο βιβλίο του, χαρακτηρίζει τον εαυτό του, τον κ. Κυπρή καθώς και τον κ. Ηλιάδη, ως dream team της Τράπεζας Κύπρου, οπότε η Ερευνητική Επιτροπή, τον κάλεσε να πει εάν τους θεωρεί και σήμερα. Εκ του αποτελέσματος, όχι είπε, αφού οι άλλοι δύο βρίσκονταν στην πρώτη γραμμή των «κακών επενδύσεων» στο εξωτερικό.
Η διαδικασία ολοκληρώθηκε και θα συνεχιστεί αύριο στις 9.30 με την συνέχεια της κατάθεσης του Κίκη Καζαμία και την κατάθεση του διευθυντή της Στατιστικής Υπηρεσίας.
