Ο Υπουργός Υγείας Γιώργος Παμπορίδης από την πρώτη ημέρα ανάληψης των καθηκόντων του έδωσε μεγάλη μάχη για προώθηση του ΓεΣΥ και δεν δίστασε να συγκρουστεί ακόμα και με στελέχη της Κυβέρνησης στην  οποία συμμετέχει, έτσι μπορεί να πιστωθεί την επιτυχή κατάληξη στο θέμα. 

Σε νέα εποχή εισήλθε από την Παρασκευή ο τομέας της Υγείας της Κύπρου. Η έγκριση των νομοσχεδίων για αυτονόμηση των δημοσίων νοσηλευτηρίων και το Γενικό Σύστημα Υγείας (ΓεΣΥ), καθώς και των κανονισμών που ρυθμίζουν τα εργασιακά ζητήματα σε καθεστώς αυτονόμησης, αποτελεί το πρώτο και μεγάλο βήμα για εκσυγχρονισμό του τομέα. Αν και τα νομοσχέδια και οι κανονισμοί εγκρίθηκαν ομόφωνα, εντούτοις, σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να θεωρείται βέβαιο ότι δεν θα υπάρξουν ανατροπές ή διαφοροποιήσεις στο μέλλον, ειδικά εάν τον Φεβρουαρίου του 2018 υπάρξει αλλαγή στην ηγεσία του τόπου.

Ας μην ξεχνάμε, άλλωστε, πως και το 2001 η Βουλή ψήφισε νομοσχέδιο για το ΓεΣΥ, αλλά στην πορεία τα πάντα ανατράπηκαν, με αποτέλεσμα να περάσουν 16 ολόκληρα χρόνια μέχρι να υπάρξει νέα σύγκλιση απόψεων, τουλάχιστον στην πλειοψηφία των εμπλεκομένων μερών αφού ΟΕΒ, ασφαλιστικές εταιρείες και ΠΙΣ διατηρούν ακόμη τις επιφυλάξεις και ανησυχίες τους, και να ξαναπάρουν μπρος οι μηχανές για μεταρρύθμιση της πολύπαθης Υγείας.

Αν όλα πάνε κατ’ ευχήν…

Αν όλα τελικώς πάνε κατ’ ευχήν και προωθηθούν, με βάση τα χρονοδιαγράμματα που έχουν τεθεί, όλα τα βήματα για πλήρη και καθολική εφαρμογή του ΓεΣΥ, οι πρώτες αλλαγές θα αρχίσουν να εφαρμόζονται τους αμέσως επόμενους μήνες. Ειδικότερα, το Υπουργείο Υγείας καλείται μέσα στις επόμενες εβδομάδες ή λίγους μήνες να προωθήσει όλες τις διαδικασίες για την εφαρμογή της μεταρρύθμισης, αρχής γενομένης από την αυτονόμηση των νοσοκομείων.

Ο όλος σχεδιασμός θα πρέπει να ολοκληρωθεί μέχρι το πρώτο εξάμηνο του 2019, αφού την 1η Ιουνίου του έτους θα αρχίσει η πρώτη φάση υλοποίησης του ΓεΣΥ.

Για τους πολίτες, η πρώτη αλλαγή μετά την ψήφιση των νομοσχεδίων θα γίνει την 1η Μαρτίου 2019, ημερομηνία κατά την οποία θα αρχίσει η καταβολή μέρους των εισφορών στο Ταμείο του Συστήματος, ενώ από την 1η Ιουνίου του ίδιου έτους όλοι οι δικαιούχοι του θα μπορούν να απολαμβάνουν υπηρεσίες πρωτοβάθμιας φροντίδας, όπως η επίσκεψη σε γιατρό, η προμήθεια φαρμάκων, οι εργαστηριακές και άλλες εξετάσεις, κ.ά. Βάσει του τελικού κειμένου, όπως αυτό ψηφίστηκε την Παρασκευή,  από την 1η Μαρτίου 2019 και μέχρι την 1η Μαρτίου 2020:

* Κάθε μισθωτός θα καταβάλλει ποσοστό 1,70% επί των αποδοχών του.
* Κάθε εργοδότης θα καταβάλλει ποσοστό 1,85% επί των αποδοχών κάθε μισθωτού του.
* Κάθε αυτοτελώς εργαζόμενος θα καταβάλλει ποσοστό 2,55% επί των αποδοχών του.
* Κάθε συνταξιούχος θα καταβάλλει ποσοστό 1,70% επί του ποσού της σύνταξής του. Ίδιο ποσοστό θα καταβάλλει και κάθε πρόσωπο που κατέχει ή ασκεί οποιοδήποτε αξίωμα, όπως επίσης και κάθε εισοδηματίας.
* Το Πάγιο Ταμείο της Δημοκρατίας θα καταβάλλει ποσοστό 1,65% επί των αποδοχών και συντάξεων όλων των δικαιούχων.

Από την 1.3.2020 και μετά οι συνεισφορές θα αυξηθούν, αφού και το ΓεΣΥ θα μπει στην πλήρη εφαρμογή του και, ως εκ τούτου, οι δικαιούχοι θα απολαμβάνουν πλήρεις υπηρεσίες από το Σύστημα.

Ειδικότερα:

* Κάθε μισθωτός θα συνεισφέρει ποσοστό 2,65% επί των αποδοχών του κι ο κάθε εργοδότης ποσοστό 2,90% επί των αποδοχών κάθε μισθωτού.
* Κάθε αυτοτελώς εργαζόμενος θα συνεισφέρει ποσοστό 4% επί των αποδοχών του
* Κάθε συνταξιούχος θα συνεισφέρει ποσοστό 2,65% επί του ποσού της σύνταξής του. Ίδιο ποσοστό θα συνεισφέρει και κάθε πρόσωπο που κατέχει ή ασκεί οποιοδήποτε αξίωμα σε ποσοστό 2,65% επί των αποδοχών του, όπως επίσης και όλοι οι εισοδηματίες και τα άτομα που κατέχουν αξιώματα.
* Το Πάγιο Ταμείο της Δημοκρατίας θα καταβάλλει ποσοστό 4,70% επί των αποδοχών και των συντάξεων όλων των δικαιούχων.

Σημειώνεται πως στις περιπτώσεις μισθωτού απασχολούμενου σε περισσότερο από έναν εργοδότες μέσα στην ίδια περίοδο εισφοράς, την ευθύνη για την καταβολή των εισφορών την έχει ο ίδιος ο μισθωτός.

Οι συμπληρωμές

Αξίζει, πάντως, να αναφερθεί πως με την εισφορά του στο Ταμείο του ΓεΣΥ, ο κάθε δικαιούχος θα είναι υποχρεωμένος να καταβάλλει και συμπληρωμές (τέλη) για συγκεκριμένες υπηρεσίες υγείας τις οποίες θα λαμβάνει από το Σύστημα. Βάσει των προκαταρκτικών υπολογισμών, οι δικαιούχοι:

* Δεν θα καταβάλλουν καμία συμπληρωμή όταν επισκέπτονται τον προσωπικό γιατρό.
* Για επίσκεψη στον ειδικό γιατρό η συμπληρωμή θα φθάνει τα €6.
* Για τις διαγνωστικές εξετάσεις (αξονική τομογραφία, μαγνητική τομογραφία κ.λπ.) θα καταβάλλονται €10 ανά εξέταση.
* Για τα φάρμακα θα καταβάλλεται €1 ανά συσκευασία, για τις εργαστηριακές εξετάσεις (αναλύσεις κ.λπ.) θα καταβάλλεται €1 ανά εξέταση.
* Για επίσκεψη σε άλλους επαγγελματίες υγείας (π.χ. φυσιοθεραπευτές), ο δικαιούχος θα καταβάλλει €10 για κάθε επίσκεψη.
* Στα €10 καθορίζεται και η συμπληρωμή για επίσκεψη στα Τμήματα Πρώτων Βοηθειών, ενώ δεν θα υπάρχει συμπληρωμή για τη χρήση ασθενοφόρου.

Συμπληρωμή δεν καθορίζεται ούτε για την ενδονοσοκομειακή περίθαλψη, δηλαδή όταν ο δικαιούχος χρειαστεί νοσηλεία σε νοσοκομείο.

Τονίζεται ότι, σε περίπτωση κατά την οποία κατά τη διάρκεια ενός έτους δικαιούχος κατέβαλε συμπληρωμές το συνολικό ύψος των οποίων ισούται ή υπερβαίνει τη μέγιστη συμπληρωμή που ισχύει για την περίπτωσή του, τότε δεν υποχρεούται να καταβάλει οποιαδήποτε επιπρόσθετη συμπληρωμή για το υπόλοιπο του έτους.

Για τον γενικό πληθυσμό το ανώτατο ποσό που θα πληρώνει ο κάθε δικαιούχος σε συμπληρωμές, δεν θα πρέπει να ξεπερνά τα €300 τον χρόνο και για τους χαμηλοσυνταξιούχους και τους λήπτες ΕΕΕ τα €75 ετησίως.

Προσωπικός γιατρός

Πέραν των πιο πάνω, μέσω των νομοσχεδίων που ψηφίστηκαν την Παρασκευή, εισάγεται και ο θεσμός του «προσωπικού γιατρού». Βάσει των προνοιών, προσωπικοί γιατροί θα είναι γιατροί με ειδικότητα στη γενική ιατρική για δικαιούχους που έχουν συμπληρώσει το 15ο έτος της ηλικίας τους. Δηλαδή για τα άτομα από 15 μέχρι 65 ετών προσωπικός γιατρός καθορίζεται γιατρός με ειδικότητα στη γενική ιατρική. Από εκεί και πέρα και σύμφωνα με τα όσα ψηφίστηκαν, προσωπικοί γιατροί θα είναι επίσης:

* Γιατροί με ειδικότητα στη γηριατρική για δικαιούχους που έχουν συμπληρώσει το 65ο έτος της ηλικίας τους.
* Γιατροί με ειδικότητα στην παιδιατρική για τα άτομα κάτω των 15 ετών.
* Άτομα από 15 μέχρι 18 ετών θα έχουν το δικαίωμα εγγραφής είτε σε κατάλογο γιατρού με ειδικότητα την παιδιατρική, είτε σε ειδικού γιατρού της επιλογής γονέων ή κηδεμόνων.

Σημαντικό είναι, εξάλλου, το γεγονός ότι όλοι οι δικαιούχοι θα έχουν το δικαίωμα αλλαγής του προσωπικού γιατρού της επιλογής τους μια φορά κάθε έξι μήνες και στον κατάλογο του κάθε γιατρού θα είναι εγγεγραμμένοι 2.500 ασθενείς μόνο.

Η δευτεροβάθμια περίθαλψη

Σε ό,τι αφορά τη δευτεροβάθμια περίθαλψη, η οποία θα αρχίσει από την 1η Ιουνίου 2020, ο Οργανισμός Ασφάλισης Υγείας θα συμβληθεί με δημόσια και ιδιωτικά νοσηλευτήρια καθώς και με ιδιώτες γιατρούς, οι οποίοι θα δηλώσουν το ενδιαφέρον τους για συμμετοχή στο ΓεΣΥ. Στο νομοσχέδιο, τονίζεται, πάντως, ότι «τα νοσηλευτήρια δεν επιτρέπεται να αμείβονται από δικαιούχους για υπηρεσίες φροντίδας υγείας που καλύπτονται από τον Οργανισμό στο πλαίσιο του Συστήματος». Το ίδιο θα ισχύει και για τους γιατρούς. Ξεκαθαρίζεται, ακόμη, πως, νοσηλευτήρια και γιατροί που θα συμβληθούν με τον Οργανισμό θα αποζημιώνονται από τον Οργανισμό ανάλογα με τις υπηρεσίες που θα προσφέρουν.

Υπό συνεχή έλεγχο το Σύστημα

Αξίζει, εξάλλου, να αναφερθεί πως ο ΟΑΥ ανά τρία, τουλάχιστον, έτη θα υποβάλλει έκθεση αξιολόγησης για το ΓεΣΥ στον Υπουργό Υγείας με εισηγήσεις για τυχόν τροποποιήσεις στη νομοθεσία που αφορά τις εισφορές/συμπληρωμές, καθώς και τις παρεχόμενες υπηρεσίες προς τους δικαιούχους του συστήματος, καθώς και οποιοδήποτε στοιχείο κρίνεται σκόπιμο, η οποία υποβάλλεται στο Υπουργικό Συμβούλιο για έγκριση, μετά από έγκριση του Υπουργού Υγείας και του Υπουργού Οικονομικών. Συνεπώς, με βάση την εν λόγω ξεκάθαρη πρόνοια, το Σύστημα θα αξιολογείται συνεχώς και εκεί κι όπου κρίνεται αναγκαίο θα γίνονται οι απαραίτητες αλλαγές, ούτως ώστε να διασφαλιστεί, κυρίως, η βιωσιμότητά του και να μην καταρρεύσει.

Ικανοποίηση Αναστασιάδη-ΟΑΥ

Με την ψήφιση των νομοσχεδίων ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Αναστασιάδης εξέφρασε την ικανοποίησή του, ενώ φρόντισε να ευχαριστήσει όλους όσοι συνέβαλαν στην ψήφιση και προώθηση της σημαντικής μεταρρύθμισης για την δημόσια υγεία. Μεταξύ άλλων, σε δηλώσεις την Παρασκευή χαρακτήρισε ιστορικής σημασίας την ψήφιση των νομοσχεδίων, τονίζοντας πως είναι ανάλογης σημασίας με τη σύσταση του συστήματος Κοινωνικών Ασφαλίσεων τη δεκαετία του ‘60. Τόνισε, ταυτόχρονα, τον θετικό ρόλο που διαδραμάτισαν οι πολιτικές δυνάμεις, τις οποίες ευχαρίστησε θερμά, στην προσπάθεια εκσυγχρονισμού του κράτους, γι' αυτό και δικαίως μπορεί όλοι μαζί να μοιραζόμαστε την ικανοποίηση για τα όσα έχουμε επιτύχει».

Ευχαρίστησε, ακόμη, και τον ΟΑΥ, καθώς και τους υπηρεσιακούς παράγοντες που εργάστηκαν άοκνα όλο αυτό το διάστημα για την επίτευξη του μεγάλου στόχου της εφαρμογής του ΓεΣΥ. Από την πλευρά του το Διοικητικό Συμβούλιο του ΟΑΥ λίγο μετά την ψήφιση των νομοσχεδίων σε ανακοίνωσή του τόνιζε, μεταξύ άλλων, πως το ΓεΣΥ είναι ένα κορυφαίο έργο κοινωνικής πολιτικής, το οποίο ανταποκρίνεται στις σύγχρονες προκλήσεις του τομέα της υγείας, διασφαλίζει την πρόσβαση όλων των πολιτών σε ποιοτικές υπηρεσίες υγείας χωρίς αποκλεισμούς και διακρίσεις. 

Είναι ένα σχέδιο υγείας, υποδείκνυε, κοινωνικά δίκαιο, καθολικό, αλληλέγγυο, το οποίο διασφαλίζει ισότιμη πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας σε όλους τους πολίτες. Την ψήφιση των νομοσχεδίων χαιρέτισαν, επίσης, η Κυπριακή Ένωση Φαρμακευτικών Εταιρειών Έρευνας και Ανάπτυξης (ΚΕΦΕΑ), συντεχνίες εργαζομένων και τα κοινοβουλευτικά κόμματα.

Συγχαρητήρια από ΠΟΥ

Την ψήφιση των νομοσχεδίων, πέραν των προαναφερθέντων, χαιρέτισε και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ), με επιστολή που απέστειλε στον Υπουργό Υγείας Γιώργο Παμπορίδη.

Στην επιστολή του ο Οργανισμός αναφέρει πως στηρίζει την προσπάθεια για εισαγωγή του ΓεΣΥ, το οποίο, όπως τονίζει, θα είναι καλύτερο και θα ανταποκρίνεται και θα εξυπηρετεί τις ανάγκες ολόκληρου του πληθυσμού της Κύπρου. Χαιρετίζει, ταυτόχρονα, την εισαγωγή του μονοασφαλιστικού συστήματος, τονίζοντας πως ένα τέτοιο σύστημα αποτελεί μία στέρεη βάση και μία στρατηγική επένδυση. Καταληκτικά, ο ΠΟΥ συγχαίρει τον Γιώργο Παμπορίδη για την σημαντική κίνηση προς ένα γενικό σύστημα υγείας, σημειώνοντας πως θα αναμένει τα τελικά κείμενα των νομοσχεδίων για πλήρη ενημέρωση.

Οι ανησυχίες κι οι επιφυλάξεις

Όπως έχει λεχθεί και εισαγωγικά, μπορεί μεν τα νομοσχέδια για τη μεταρρύθμιση της υγείας να έχουν ψηφιστεί, ωστόσο, αυτά δεν ικανοποιούν πλήρως όλα τα εμπλεκόμενα μέρη, με κάποια εκ των συμβαλλομένων μερών να εκφράζουν ακόμη έντονες ανησυχίες και επιφυλάξεις.

Πιο συγκεκριμένα, βασικοί «παίκτες» για την εφαρμογή του ΓεΣΥ θεωρούν πως από το νέο Σύστημα ελλοχεύουν κίνδυνοι. Πρόκειται για την Ομοσπονδία Εργοδοτών και Βιομηχάνων, τις Ασφαλιστικές Εταιρείες, τον Παγκύπριο Ιατρικό Σύλλογο και τον Σύνδεσμο Ιδιωτικών Νοσηλευτηρίων.

Η ΟΕΒ ανησυχεί για τη  βιωσιμότητα του Σχεδίου, εκφράζοντας, μεταξύ άλλων, την άποψη πως η έναρξη των εισφορών για χρηματοδότηση του ΓεΣΥ πρέπει να γίνει μόνον όταν επιβεβαιωθεί από ομάδα εμπειρογνωμόνων ότι έχει ολοκληρωθεί η αυτονόμηση των δημόσιων νοσηλευτηρίων. Από την πλευρά τους οι ασφαλιστικές εταιρείες ανησυχούν για το τι μέλλει γενέσθαι με τις υφιστάμενες ασφάλειες υγείας, στις οποίες είναι ενταγμένοι 250 χιλιάδες συμπολίτες μας, ενώ ξεκαθάρισαν πως θα συνεχίσουν να προτείνουν ένα σύγχρονο Γενικό Σχέδιο Υγείας με επιλογές ιατρού, νοσοκομείου και ασφαλιστικού φορέα και να ζητούν από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς να εξετάσουν έναν δρόμο που προστατεύει τα συμφέροντα όλων και κυρίως των απλών πολιτών.

Κι αυτό γιατί θεωρούν ότι το παρόν σχέδιο είναι αδιέξοδο, καταδικασμένο να αποτύχει και ότι αργά ή γρήγορα θα αντικατασταθεί. Τέλος, ο ΠΙΣ και τα ιδιωτικά νοσηλευτήρια εκφράζουν ανησυχίες και επιφυλάξεις τόσο για τη βιωσιμότητα του Σχεδίου όσο και για το ύψος της αμοιβής που θα λαμβάνουν για κάθε προσφερόμενη υπηρεσία που θα παρέχουν στους δικαιούχους του Συστήματος, αφού μέχρι σήμερα κάτι τέτοιο δεν έχει αποσαφηνιστεί κι αναμένεται ότι όταν αρχίσουν οι συζητήσεις για κατάληξη στο θέμα, αυτές θα είναι δύσκολες και ελλοχεύει ο κίνδυνος να μην υπάρξει συμφωνία.