H ΠΙΟ ΜΕΓΑΛΗ ΩΡΑ ΕΙΝΑΙ ΤΩΡΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΣΤΟΣ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΥΓΕΙΑΣ

Τα νομοσχέδια κατατέθηκαν στη Βουλή, όμως τα δύσκολα τώρα αρχίζουν

Το ΓεΣΥ θα χρηματοδοτείται από εισφορές του κράτους, των εργοδοτών, των μισθωτών, των αυτοτελώς εργαζομένων, των συνταξιούχων και των εισοδηματιών

Ο Υπουργός Υγείας Δρ Γιώργος Παμπορίδης είναι αποφασισμένος να ολοκληρώσει τη θητεία του στο Υπουργείο Υγείας, πετυχαίνοντας να δώσει στον κυπριακό λαό ένα Γενικό Σχέδιο Υγείας. Το Σχέδιο που βρισκόταν υψηλά στις προεκλογικές δεσμεύσεις του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας κ. Νίκου Αναστασιάδη. Ένα Σχέδιο για το οποίο είχαν δεσμευθεί και οι προηγούμενοι Προέδροι, αλλά δεν κατάφεραν να υλοποιήσουν.

Ωστόσο, παραμένει και τώρα άγνωστο κατά πόσον ο Νίκος Αναστασιάδης θα μπορέσει να τραβήξει το ΓεΣΥ μέχρι το τέλος, καθώς το προσωπικό στοίχημα του Υπουργού Υγείας περνά μέσα από τη βιωσιμότητα των δημοσίων οικονομικών, που μόλις τώρα άρχισαν να παίρνουν τα πάνω τους.

Όμως, όπως λέει και η παροιμία, «η αρχή είναι το ήμισυ του παντός» και ο Υπουργός Υγείας τουλάχιστον κατάφερε να καταθέσει στη Βουλή δυο νομοσχέδια σε ένα «πακέτο»: Αυτό για την αυτονόμηση των δημόσιων νοσηλευτηρίων που είναι προϋπόθεση για την υλοποίηση του ΓεΣΥ και ένα δεύτερο, με το οποίο καθορίζονται οι αρμοδιότητες του Οργανισμού Ασφάλισης και Υγείας και όλων των θεμάτων που σχετίζονται με την εισαγωγή του Σχεδίου. Τα νομοσχέδια, ωστόσο, από μόνα τους δεν μπορούν να φέρουν το Σχέδιο Υγείας στο σπίτι του κάθε δικαιούχου, ούτε να δώσουν απαντήσεις και λύσεις αναφορικά με τις οικονομικές πτυχές του.

Πλήρωνε τον λογαριασμό!

Κάποιος πρέπει να πληρώσει και αυτός είναι ο δικαιούχος, δηλαδή ο μισθωτός και ο αυτοτελώς εργαζόμενος, και ο εργοδότης και το κράτος. Ο Υπουργός Υγείας σε δηλώσεις του, λίγους μήνες πριν, ήταν απόλυτα ξεκάθαρος: «Το Γενικό Σχέδιο Υγείας προϋποθέτει την εισαγωγή φορολογίας, για να μπορέσουν να καλυφθούν τα έξοδα. Όποιος νομίζει ότι το ΓεΣΥ είναι απλώς μια ιδέα, χωρίς να βάλουμε το χέρι στην τσέπη, πλανάται πλάνην οικτράν.

Μιλούμε για μια φορολογία της τάξης του 2,5%-3% που θα επιβαρύνει τον καθένα από εμάς, είτε στον μισθό του είτε στα υπόλοιπα εισοδήματά του, προκειμένου να καλυφθεί το απαραίτητο κονδύλι». Απόλυτα σαφής ο κ. Παμπορίδης διευκρίνισε:

«Επιπρόσθετα αυτού του ποσού, που υπολογίζεται να είναι γύρω στα 450 εκατομμύρια ευρώ, το κράτος θα συνεισφέρει άλλα τόσα, προκειμένου να δημιουργηθεί το κονδύλι που απαιτείται για να λειτουργήσει το ΓεΣΥ. Συνολικά υπολογίζεται γύρω στα 900 εκατομμύρια».

Η δήλωση του Υπουργού και οι κατ’ επανάληψη δηλώσεις του καθ’ ύλην αρμοδίου για τα οικονομικά του κράτους Υπουργού Οικονομικών Χάρη Γεωργιάδη, ότι το ΓεΣΥ θα εισαχθεί μόνο εάν είναι βιώσιμο, θέτει σε μια άλλη διάσταση το θέμα της εισαγωγής του. Οι πολίτες, για να μπορέσουν να έχουν… δωρεάν υπηρεσίες υγείας, είναι υποχρεωμένοι να πληρώνουν ένα ποσοστό της τάξης του 2,30% (μισθωτοί) και 4,09% (αυτοτελώς εργαζόμενοι), ανάλογα με τα εισοδήματά τους και μέχρι σχεδόν 5% (κράτος), σύμφωνα με την τελευταία αναθεώρηση της αναλογιστικής έκθεσης του οίκου Mercer.

Το ΓεΣΥ θα χρηματοδοτείται από εισφορές του κράτους, των εργοδοτών, των μισθωτών, των αυτοτελώς εργαζομένων, των συνταξιούχων και των εισοδηματιών. Η είσπραξη των εισφορών θα γίνεται από τις Υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων, το Τμήμα Φορολογίας και το Γενικό Λογιστήριο. Πέραν των εισφορών, οι ασθενείς συμμετέχουν στο κόστος των υπηρεσιών υγείας που λαμβάνουν με μικρά ποσά συμπληρωμών κατά τη λήψη της υπηρεσίας.

Όχι οποιοδήποτε ΓεΣΥ

Ο Υπουργός Οικονομικών Χάρης Γεωργιάδης δηλώνει πως μπορεί να «υπάρχει η πρόθεση από την Κυβέρνηση για τη δημιουργία του ΓεΣΥ, αλλά όχι του όποιου ΓεΣΥ». Θέση που δεν απορρίπτει μεν ο Υπουργός Υγείας Γιώργος Παμπορίδης, αλλά που από την άλλη επιθυμεί και προσδοκεί να συνδέσει το όνομά του με την εισαγωγή του Σχεδίου Υγείας.

Αναφέρουμε χαρακτηριστικά πως ο Δρ Παμπορίδης, σε δηλώσεις του στον Τύπο, έκανε σαφές πως «θα ήταν παράδοξο να θεωρούσε οποιοσδήποτε ότι μια τόσο σημαντική μεταρρύθμιση θα ήταν δυνατόν να αποτελέσει αυτόματα και συνολική κυβερνητική πολιτική, χωρίς να προηγηθεί τόσο η κοστολόγησή της όσο και η βιωσιμότητά της».

«Καυτά» νομοσχέδια

Έτσι, η Βουλή μπορεί να έχει τώρα ενώπιόν της δυο «καυτά» και κρίσιμα νομοσχέδια, από τα σημαντικότερα στην ιστορία της, τα οποία οι αρχηγοί των κομμάτων έχουν δεσμευθεί να ψηφίσουν, αλλά δεν έχουν μπροστά τους μια τελική κοστολόγηση για το ακριβές ποσό της συνεισφοράς των δικαιούχων, δηλαδή των φορολογουμένων και του κράτους στο νέο σύστημα υγείας.

Τουλάχιστον, ο Χάρης Γεωργιάδης δεν φαίνεται διατεθειμένος, και πολύ ορθώς υπό τις περιστάσεις και τις οικονομικές συνθήκες, να βάλει την υπογραφή του σε ένα Σχέδιο το οποίο δεν θα είναι βιώσιμο και θα δημιουργήσει νέους τριγμούς στην οικονομία της Κύπρου, που μόλις και ξέφυγε τον πάτο της χρηματοοικονομικής κρίσης.

Η χρηματοδότηση

Πώς θα γίνει η χρηματοδότηση του Σχεδίου και ποια η συνεισφορά τής κάθε πλευράς; Ο οίκος Mercer, που εκπόνησε την αναλογιστική μελέτη για το ΓεΣΥ και υποχρεώθηκε, σύμφωνα με τη δανειακή σύμβαση, να επικαιροποιήσει τη μελέτη του με τελευταίο χρόνο αναφοράς το 2013, καταλήγει στα πιο κάτω συμπεράσματα: H χρηματοδότηση του Σχεδίου να γίνεται με οριακή μόνο αύξηση των ποσοστών εισφοράς. Η εφαρμογή του θα επιφέρει συνολικές εξοικονομήσεις στην οικονομία ύψους €292 εκ. για την περίοδο 2016-2025.

Ο οίκος, βεβαίως, θεωρεί πως η εισαγωγή του Σχεδίου θα στηρίξει τη δικαιότερη κατανομή του κόστους χρηματοδότησης της υγείας και την αποτελεσματικότερη χρήση των διαθέσιμων πόρων, καθώς η εφαρμογή του δεν θα επιβαρύνει τα δημόσια οικονομικά με επιπρόσθετο κόστος. Οι εισφορές θα καθοριστούν όπως έχουν κατ' αρχήν συμφωνηθεί μετά από διαβουλεύσεις με τους κοινωνικούς εταίρους. Ωστόσο, μπορεί τα δημόσια ταμεία να αποφύγουν άμεσα το κόστος με τις δαπάνες υγείας στον κρατικό προϋπολογισμό, όμως το κράτος θα συνεισφέρει και ως εργοδότης. Από την άλλη, οι φορολογούμενοι πολίτες που έχουν ήδη αρκετά επιβαρυνθεί με αποκοπές μισθών και ωφελημάτων, θα έχουν μια νέα αποκοπή στο εισόδημά τους για τις ανάγκες υγείας.

Οι εισφορές

Οι αναλογιστές στα πορίσματά τους, που για τους τεχνοκράτες του Υπουργείου Οικονομικών θα πρέπει να τύχουν και πάλι νέας επικαιροποίησης, επισημαίνουν πως, σύμφωνα με το βασικό σενάριο, η χρηματοδότηση του ΓεΣΥ μπορεί να επιτευχθεί με οριακή μόνο αύξηση των ποσοστών εισφοράς σε σχέση με αυτά που καθορίστηκαν σε παλαιότερη νομοθεσία. Οι εισφορές των μισθωτών αυξάνονται από 2% σε 2,30%, των εργοδοτών από 2,55% σε 2,93% και των αυτοτελώς εργαζομένων από 3,55% σε 4,09%.

Παρά τις υποδείξεις των αναλογιστών, οι τεχνοκράτες εκφράζουν σοβαρούς φόβους για την οικονομική πτυχή του ΓεΣΥ, μια πτυχή που πρέπει να λειτουργήσει στην πράξη με συνέπεια απ’ όλους, για να έχει θετικά αποτελέσματα.

Ήδη, το κράτος έχει γευτεί μεγάλα κόστη για το περιβόητο Σχέδιο Υγείας, καθώς τις τελευταίες δεκαετίες οι μελέτες και η μίσθωση υπηρεσιών ξένων εμπειρογνωμόνων, καθώς και η απασχόληση προσωπικού για την επάνδρωση του Οργανισμού Ασφάλισης Υγείας στοίχισε στα δημόσια ταμεία εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ.

Παράλληλα, έγιναν και μεγάλες επενδύσεις στον ιδιωτικό τομέα, πράγμα που έχει δημιουργήσει υπερπροσφορά σε υπηρεσίες, όπως είναι οι μαγνητικοί τομογράφοι και τα κλινικά εργαστήρια, για τα οποία υπάρχει αχρείαστη ζήτηση και υψηλές τιμές για απλές εργαστηριακές εξετάσεις, ακριβότερες σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Εκτός από την προσφορά των ποιοτικών υπηρεσιών, το Γενικό Σχέδιο Υγείας υλοποιείται κατ’ απαίτησιν της Τρόικας, ώστε να μειωθούν οι μεγάλες δαπάνες της δημόσιας υγείας που επιβαρύνουν τον ετήσιο προϋπολογισμό του κράτους.

ΠΟΣΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΣ ΠΛΗΡΩΝΕΙ
Kόστος Γενικού Σχεδίου Υγείας: πέραν του 1 δις ευρώ

· Μισθωτοί: Ποσοστό 2,30% επί των μηνιαίων συνολικών απολαβών
· Eργοδότες: Ποσοστό 2,93% επί του μισθού για κάθε εργαζόμενο
· Αυτοτελώς εργαζόμενοι 4,09 %
· Κράτος: Ποσοστό 4,25% επί του μισθού για κάθε εργαζόμενο
· Εισφορά κράτους και κράτους εισφορέα: 65% - 70% των δαπανών του ΓεΣΥ
· Χρηματοδότηση του ΓεΣΥ με οριακή αύξηση των ποσοστών εισφοράς
· Συνολικές εξοικονομήσεις €292 εκ. για την περίοδο 2016-2025

Οικονομική βιωσιμότητα

· Ευρεία βάση εισφορών (εργαζόμενοι, εργοδότες, Κυβέρνηση)
· Προσυμφωνημένοι προϋπολογισμοί με τις κύριες ομάδες παροχέων
· Σφαιρικός προϋπολογισμός
· Επιμερισμός κόστους μέσω συμπληρωμών
· Μέθοδος αποζημίωσης παροχέων / φαρμάκων

ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ

· Το κράτος πληρώνει περίπου το 45% των δημοσίων δαπανών
· Το 50% των συνολικών δαπανών υγείας στους ιδιώτες
· Ο πολίτης καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος της ιδιωτικής δαπάνης
*Η ιδιωτική δαπάνη είναι 2,5 φορές υψηλότερη από τον μέσο όρο της Ε.Ε.

ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΠΡΟΣΦΕΡΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΓεΣΥ

· Φροντίδα υγείας από ιατρούς σε περιβάλλον εξωτερικού ιατρείου
· Νοσοκομειακή περίθαλψη
· Υπηρεσίες από τα Τμήματα Πρώτων Βοηθειών
· Φάρμακα
· Κλινικές εργαστηριακές εξετάσεις
· Υπηρεσίες υγείας από Νοσηλευτές, Κλινικούς Ψυχολόγους, Κλινικούς Διαιτολόγους, Φυσικοθεραπευτές, Μαίες, Εργοθεραπευτές και Λογοθεραπευτές
· Υπηρεσίες προληπτικής οδοντιατρικής για παιδιά
· Υπηρεσίες ανακουφιστικής φροντίδας και ιατρικής αποκατάστασης

Ποσοστά Εισφορών Εισφορές βάσει του περί Γενικού Συστήματος Υγείας Νόμου (2001) Εισφορές βάσει της αναλογιστικής μελέτης Mercer

Μισθωτοί 2,00% 2,30%
Εργοδότες 2,55% 2,93%
Κράτος 4,55% 4,85%*
Αυτοεργοδοτούμενοι 3,55% 4,09%
Συνταξιούχοι 2,00% 2,30%
Άλλα εισοδήματα 2,00% 2,30%

* Η εισφορά του κράτους καθορίζεται έτσι ώστε να μην προκύψει επιπλέον επιβάρυνση στα δημόσια οικονομικά από την εφαρμογή του ΓεΣΥ.