Τελέστηκε το πρωί της Κυριακής στην Ιερά Μονή της Παναγίας του Μαχαιρά, παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας, Νίκου Αναστασιάδη το ετήσιο μνημόσυνο του ήρωα του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα 1955 – ‘59, υπαρχηγού της ΕΟΚΑ, Γρηγόρη Αυξεντίου, ο οποίος στις 3 Μαρτίου 1957 θυσιάστηκε για την ελευθερία της Κύπρου από τον βρετανικό αποικιοκρατικό ζυγό.
Του Μνημοσύνου προέστη ο Μητροπολίτης Βόστρου του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων, συλλειτουργούντων του Αρχιεπισκόπου Σεβαστίας του Πατριαρχείου των Ιεροσολύμων Θεοδοσίου και του Ηγουμένου της Μονής Μαχαιρά, Χωροεπισκόπου Λήδρας Επιφανίου.
Πέραν από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Νίκο Αναστασιάδη και τη σύζυγο του Άντρη, στο Μνημόσυνο παρέστησαν, μεταξύ άλλων, εκ μέρους του Προέδρου της Βουλής Γιαννάκη Ομήρου ο Βουλευτής Γιώργος Περδίκης, οι Υπουργοί Άμυνας και Παιδείας και Πολιτισμού, Φώτης Φωτίου και Κυριάκος Κενεβέζος, ο Πρέσβης της Ελλάδας στην Κύπρο Βασίλης Παπαϊωάννου, ο Αρχηγός της Εθνικής Φρουράς Στυλιανός Νάσης, ο Αρχηγός της Αστυνομίας Μιχάλης Παπαγεωργίου, εκπρόσωποι των κοινοβουλευτικών κομμάτων, εκ μέρους του ΔΗΣΥ ο Βουλευτής Ανδρέας Μιχαηλίδης, εκ μέρους του ΑΚΕΛ ο Βουλευτής Πανίκος Σταυριανός, εκ μέρους του ΔΗΚΟ ο Βουλευτής Σοφοκλής Φυττής, εκ μέρους της ΕΔΕΚ ο Β’ Αντιπρόεδρος Κωστής Ευσταθίου, εκ μέρους του ΕΥΡΩΚΟ ο Στρατηγός εν αποστρατεία Λουκής Αυγουστίδης και εκ μέρους του Κινήματος Οικολόγων Περιβαλλοντιστών ο Αναπληρωτής Γενικός Γραμματέας Άδωνης Γιάγκου καθώς και πλήθος κόσμου.
Επιμνημόσυνο λόγο εκφώνησε ο Πρέσβης της Ελλάδας στην Κύπρο Βασίλης Παπαιωάννου, ο οποίος είπε ότι ο Γρηγόρης Αυξεντίου ήταν ένα από τα πιο εκλεκτά παλληκάρια της Κύπρου, ο οποίος με τη θυσία του σφράγισε τη σύγχρονη πολιτική ζωή της πατρίδας του.
Ο Πρέσβης της Ελλάδας ανέφερε ακόμη ότι ο Γρηγόρης Αυξεντίου υπήρξε χωρίς καμία αμφιβολία η προσωπικότητα που καθόρισε την ιστορική περίοδο του απελευθερωτικού αγώνα της ΕΟΚΑ και που με τη θυσία του ώθησε το ρου της ιστορίας προς την κατεύθυνση που ακολούθησαν όλοι οι μεταγενέστεροι.
«Τιμούμε σήμερα τη θυσία ενός ήρωα που την πιο κρίσιμη στιγμή με πλήρη συνείδηση επέλεξε το θάνατο, προκειμένου να δείξει σε όλους εμάς πως τίποτα δεν κερδίζεται χωρίς θυσία, πως το τίμημα της ελευθερίας είναι πάντοτε πολύ ψηλό και πως ο τόπος τούτος είναι ευλογημένος γιατί πάντα βρίσκονται παληκάρια πρόθυμα να πληρώσουν αυτό το τίμημα», υπέδειξε ο κ. Παπαϊωάννου.
Στο επιμνημόσυνο λόγο του ο Πρέσβης της Ελλάδας αναφέρθηκε εκτενώς στην ιστορική πορεία του Γρηγόρη Αυξεντίου από τα πρώτα χρόνια της ζωής του μέχρι την ημέρα της ηρωϊκής του θυσίας την 3η Μαρτίου 1957.
Ο Πρέσβης της Ελλάδας αναφέρθηκε ακόμη στο γεγονός ότι τόσο η Κύπρος όσο και η Ελλάδα συνεχίζουν να τιμούν το Γρηγόρη Αυξεντίου, κάνοντας ιδιαίτερη μνεία στην ίδρυση του Κέντρου Ανάδειξης της Λαογραφικής και Ιστορικής Ενότητας Θράκης – Κύπρου «Γρηγόρης Αυξεντίου» το οποίο ιδρύθηκε από το Σύλλογο Κυπρίων Νομού Ξάνθης και το Δήμο Βιστωνίδας, με τη στήριξη του Συμβουλίου Ιστορικής Μνήμης Αγώνα ΕΟΚΑ, στον οικισμό Αυξέντιο 10 χλμ από την Ξάνθη, οικισμός ο οποίος, όπως ανέφερε, μετονομάστηκε από Νέο Κατράμιο σε Αυξέντιο προς τιμήν του Γρηγόρη Αυξεντίου μετά από αίτημα των Μικρασιατών κατοίκων του το 1960.
Ολοκληρώνοντας την ομιλία του ο Πρέσβης της Ελλάδδας είπε ότι Ελλάδα και Κύπρος σνεχίζουν μαζί τον αγώνα μέχρι την τελική δικαίωση και τον τερματισμό της παράνομης τουρκικής κατοχής και την πλήρη απελευθέρωση και επανένωση της Κύπρου σε μια σύγχρονη ευρωπαϊκή, φιλειρηνική Κυπριακή Δημοκρατία.
Ακολούθησε τρισάγιο στο κρυσφήγετο του ήρωα και αναπαράσταση της μάχης που ο Γρηγόρης Αυξεντίου και οι σύντροφοι του έδωσαν εναντίον των Βρετανών αποικιοκρατών, σύμφωνα με την αφήγηση του συντρόφου του Αυγουστή Ευσταθίου.
Η τελετή ολοκληρώθηκε με κατάθεση στεφάνων στο κρησφύγετο του Γρηγόρη Αυξεντίου. Στεφάνια κατέθεσαν μεταξύ άλλων ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Αναστασιάδης, εκ μέρους του Αρχιεπισκόπου Κύπρου ο Ηγούμενος της Μονής Μαχαιρά Χωροεπίσκοπος Λήδρας Επιφάνιος, εκ μέρους του Προέδρου της Βουλής ο Βουλευτής Γιώργος Περδίκης, οι εκπρόσωποι των κοινοβουλευτικών κομμάτων, οι Αρχηγοί της ΕΦ και της Αστυνομίας Στυλιανός Νάσης και Μιχάλης Παπαγεωργίου και ο Πρόεδρος των Συνδέσμων Αγνωνιστών ΕΟΚΑ Θάσος Σοφοκλέους.
Σημειώνεται ότι στο χώρο υπήρξε έντονη παρουσία μελών και υποστηρικτών του ΕΛΑΜ, οι οποίοι φώναξαν συνθήματα εναντίον της Ομοσπονδίας.
Σε δηλώσεις του εξερχόμενος από το χώρο όπου βρίσκεται το κρυσφήγετο του Αυξεντίου, ο Πρόεδρος Αναστασιάδης τόνισε πως δεν μπορεί παρά να συγκλονίζεται κανείς παρακολουθώντας τη διήγηση του Αυγουστή Ευσταθίου για τη θυσία ενός από τους μεγαλύτερους ήρωες της κυπριακής ιστορίας, του Γρηγόρη Αυξεντίου.
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Αναστασιάδης υπέδειξε ότι από τη διήγηση του συναγωνιστή του Αυξεντίου, Αυγουστή Ευσταθίου, αναδεικνύεται ο συγκλονισμός, αλλά και η ανδρεία που επέδειξαν οι αγωνιστές της ελευθερίας, οι οποίοι, όπως είπε, «μέσα από τη θυσία της ζωής τους μάς χάρισαν αυτό που χρωστούμε στους επόμενους την ελευθερία».
«Κατορθώσαμε μέσα από λάθη και τον διχασμό να δημιουργήσουμε την ανάγκη να ξαναδώσουμε μάχες για να επανενώσουμε την πατρίδα μας, να την ελευθερώσουμε, να ζήσουμε ειρηνικά, μέσα σε ένα πραγματικά ευρωπαϊκό περιβάλλον», σημείωσε καταλήγοντας.
H ιστορία του "Σταυραετού"
Ο Σταυραετός του Μαχαιρά γεννήθηκε στις 22 Φεβρουαρίου του 1928 στο χωριό Λύση στην πεδιάδα της Μεσαορίας. Αφού τελείωσε το Γυμνάσιο Αμμοχώστου, ο Αυξεντίου πήγε για σπουδές στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων στην Ελλάδα. Παρόλο που δεν κατάφερε να περάσει τις εισαγωγικές εξετάσεις, κατετάχθη στον ελληνικό στρατό και πέρασε από τη Σχολή Εφέδρων Αξιωματικών, ενώ παράλληλα μελετούσε Φιλολογία για να μπει στην Φιλοσοφική Σχολή Αθηνών.
Απολύθηκε από το Στρατό ως Έφεδρος Ανθυπολοχαγός Πεζικού και στη συνέχεια υπηρέτησε για λίγους μήνες στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα, προτού επιστρέψει στην Κύπρο το 1952, όπου εργάστηκε μαζί με τον πατέρα του και αρραβωνιάστηκε.
Στις 20 Ιανουαρίου 1955 ο Γρηγόρης Αυξεντίου συναντάται με τον Αρχηγό της ΕΟΚΑ, Στρατηγό Γεώργιο Γρίβα Διγενή. Ο “Ζήδρος”, έδωσε τον λόγο της Στρατιωτικής του Τιμής, αντί του καθιερωμένου όρκου της ΕΟΚΑ και εντάχθηκε στον αντιαποικιακό αντιστασιακό αγώνα κατά των Άγγλων.
Στις αρχές του Αγώνα, υπηρέτησε ως Τομεάρχης Αμμοχώστου. Την 1η Απριλίου 1955 καταζητήθηκε από τους Άγγλους για συμμετοχή του στον Αγώνα και μετατέθηκε στην επαρχία Κερύνειας, όπου υπηρέτησε ως τομεάρχης, ενώ από τον Δεκέμβριο του 1955 διετέλεσε τομεάρχης Πιτσιλιάς, μέχρι τις 3 Μαρτίου 1957 όπου έπεσε μαχόμενος.
Ο Αυξεντίου είχε επικηρυχθεί για το ποσό των 250 λιρών. Κατόπιν πληροφορίας, οι Άγγλοι εντόπισαν το κρησφύγετο του κοντά στον Μαχαιρά και στις 3 Μαρτίου το περικυκλώνουν. Μετά από πολύωρη μάχη και αφού ο ίδιος αρνήθηκε να παραδοθεί οι Άγγλοι αποικιοκράτες, τον καίνε ζωντανό.
Το καμένο σώμα του θάφτηκε στις 4 Μαρτίου στις Κεντρικές Φυλακές Λευκωσίας, στο χώρο που είναι γνωστός σήμερα ως «Τα φυλακισμένα μνήματα» από τους Άγγλους στρατιώτες από φόβο λαϊκών εκδηλώσεων.




