Η ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΑΓΝΟΗΣΕ ΕΠΙΔΕΙΚΤΙΚΑ ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΓΙΑ ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ ΘΕΣΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ

Ο Οδυσσέας Μιχαηλίδης αποκαλύπτει σε συνέντευξή στη «Σ» ότι, παρόλο που είχε εισηγηθεί την κατάργηση της θέσης του Βοηθού Επιτρόπου Αγροτικών Πληρωμών ως αχρείαστη και υψηλού κόστους, εντούτοις το Υπουργικό προχώρησε στον διορισμό του Ανδρέα Ευαγγέλου

«Το τέρας της διαφθοράς μπορεί να νικηθεί, όχι πως θα γίνουμε κοινωνία αγγέλων…»

Πολλές φορές οι καταγγελίες είναι αβάσιμες, συνήθως όχι σκόπιμα, αλλά επειδή οι πολίτες υιοθετούν εύκολα διαδόσεις και φήμες που κυκλοφορούν. Συχνά, όμως, οι καταγγελίες είναι βάσιμες και πολύ υποβοηθητικές στο έργο μας

Παρά τις δημόσιες δεσμεύσεις της για πλήρη εφαρμογή των συστάσεων του Γενικού Ελεγκτή της Δημοκρατίας, η Κυβέρνηση αγνόησε εισήγηση του Οδυσσέα Μιχαηλίδη για κατάργηση της θέσης του Βοηθού Επιτρόπου Αγροτικών Πληρωμών, ανακοινώνοντας στις 26 Αυγούστου τον διορισμό του Ανδρέα Ευαγγέλου, πρώην Δημάρχου Παραλιμνίου, στη θέση του Βοηθού Επιτρόπου και του Τίμη Ευθυμίου, πρώην Υπουργού Γεωργίας, στη θέση του Επιτρόπου.

Στην αποκάλυψη προέβη ο ίδιος ο Ελεγκτής σε εφ’ όλης της ύλης συνέντευξη που παραχώρησε στη «Σημερινή», τονίζοντας σε έντονο ύψος ότι, εν αναμονή της λήξης της επίμαχης θητείας, εισηγήθηκε πως «είναι αχρείαστο να υπάρχει εκτελεστικός Βοηθός που απλώς πληρώνεται αδρά για να αντικαθιστά τον Επίτροπο τις λίγες ημέρες τον χρόνο που απουσιάζει». Ο Οδυσσέας Μιχαηλίδης δήλωσε πως η σύστασή του «αγνοήθηκε και διορίστηκε πρόσφατα Επίτροπος και Βοηθός για θητεία έξι ετών. Χάθηκε, πιστεύω, η ευκαιρία για εξοικονόμηση ενός ποσού της τάξης του μισού εκατομμυρίου ευρώ στην επόμενη εξαετία».

Ερωτηθείς για τις τελευταίες εξελίξεις στην έρευνα για τις αγοραπωλησίες τουρκοκυπριακών περιουσιών στις ελεύθερες περιοχές, ο κ. Μιχαηλίδης αποκάλυψε τη διερευνώμενη περίπτωση Ελληνοκυπρίου, ο οποίος αγόρασε γη στην Επαρχία Λάρνακας από Τουρκοκύπριο προς 3,5 εκ. ευρώ και μετά από δύο μήνες την πούλησε έναντι εννέα εκ. ευρώ. Σχολίασε πως «είναι βέβαιο πως κάποιοι έγιναν πλούσιοι αγοράζοντας φθηνά και πουλώντας πολύ ακριβότερα τ/κ περιουσίες».

Η εξέταση του εν λόγω θέματος έχει σχεδόν ολοκληρωθεί και σύντομα τα ευρήματα θα διαβιβαστούν στον Υπουργό Εσωτερικών ως κηδεμόνα των τ/κ περιουσιών. Ο Γενικός Ελεγκτής επισήμανε πως προκύπτει θέμα ποινικών κολάσιμων συμπεριφορών ή πειθαρχικών παραπτωμάτων.

Στη συνέντευξη ο Οδυσσέας Μιχαηλίδης άφησε αιχμές για εμπλοκή πολιτικών προσώπων στην υπόθεση των πολεοδομικών ζωνών, της οποίας η έρευνα «έχει σχεδόν ολοκληρωθεί» και μάλιστα συντάσσεται η επιστολή ελέγχου που θα σταλεί στον Υπουργό Εσωτερικών.

Παράλληλα, στο επίκεντρο της Ελεγκτικής Υπηρεσίας βρίσκεται η διερεύνηση και άλλων «καυτών» θεμάτων, όπως η παραχώρηση ELA στη Λαϊκή Τράπεζα, η πώληση των υποκαταστημάτων των κυπριακών τραπεζών, τα συμβόλαια των συμβουλίων αποχετεύσεως και τα έργα του ΤΕΠΑΚ στη Λεμεσό. Τέλος, ο κ. Μιχαηλίδης εξήρε για άλλη μια φορά την αποφασιστικότητα που επιδεικνύει ο Γενικός Εισαγγελέας στην αξιολόγηση των υποθέσεων που του παραπέμπει η Ελεγκτική Υπηρεσία, αναφέροντας πως είναι βέβαιος ότι καμία υπόθεση «δεν θα κουκουλωθεί». Ακολουθεί αυτούσια η συνέντευξη με τον Γενικό Ελεγκτή.

«Η Κυβέρνηση αγνόησε τη σύστασή μας»

Είσαστε ικανοποιημένος από την ανταπόκριση των Υπουργείων και τμημάτων τους σε σχέση με τις διάφορες διαπιστώσεις και εισηγήσεις της Ελεγκτικής Υπηρεσίας επί του τρόπου λειτουργίας τους;

Ξέρετε, στο θέμα αυτό υπάρχει μια υποβόσκουσα μεμψιμοιρία, αν μπορώ να την ονομάσω έτσι, πως δήθεν ο έλεγχος που ασκείται από την Υπηρεσία μας έχει δημιουργήσει μια νοοτροπία αποφυγής ανάληψης ευθύνης από τους δημόσιους υπαλλήλους. Αυτό είναι αδιανόητο να λέγεται, ειδικά όταν ακούς να υιοθετείται και να λέγεται από πρόσωπα που δημόσια στηρίζουν δήθεν τη μάχη κατά της διαφθοράς. Είναι δυνατό να θεωρούμε ότι δεν πρέπει να υπάρχει λογοδοσία γιατί τότε δημιουργείται ευθυνοφοβία;

Και είναι δυνατό να λέμε ότι κάθε υπάλληλος αποφασίζει ο ίδιος αν θα αναλάβει ευθύνη διεκπεραιώνοντας τα καθήκοντά του; Αυτές είναι επικίνδυνες προσεγγίσεις, που το μόνο που αποδεικνύουν είναι την ασυδοσία που υπήρχε τόσα χρόνια και τη δύναμη του κατεστημένου. Αυτό που θα πρέπει να ενισχύσουμε είναι τη λογοδοσία, η οποία δεν αφορά μόνο τους διεφθαρμένους δημόσιους λειτουργούς, αλλά και τους ανεπαρκείς. Θεωρούμε, δε, ότι η μεταρρύθμιση της δημόσιας υπηρεσίας που προωθείται και η εμπέδωση της αξιοκρατίας θα συνδράμει ουσιαστικά στην κατεύθυνση αυτή.

Ως γενικό πάντως σχόλιο, ναι, πιστεύω ότι υπάρχει βελτίωση και αρχίζει πλέον να υπάρχει ανταπόκριση στις εισηγήσεις μας, αφού είναι πλέον σαφές το μήνυμα μας πως τα σχόλια και παρατηρήσεις μας δεν υποβάλλονται για το θεαθήναι αλλά γιατί αναμένουμε άρση των στρεβλώσεων και καταπολέμηση των νοσηρών φαινομένων διαφθοράς. Έχουμε, φυσικά, ακόμη δρόμο να διανύσουμε. Θα αναφέρω ένα μικρό παράδειγμα.

Πρόσφατα, εν αναμονή της λήξης της θητείας του Επιτρόπου Αγροτικών Πληρωμών και του Βοηθού του, εισηγηθήκαμε στην Κυβέρνηση ότι είναι αχρείαστο να υπάρχει εκτελεστικός Βοηθός που απλώς πληρώνεται αδρά για να αντικαθιστά τον Επίτροπο τις λίγες ημέρες τον χρόνο που απουσιάζει. Προτείναμε, λοιπόν, κατάργηση της θέσης του Βοηθού. Η σύστασή μας αυτή αγνοήθηκε και διορίστηκε πρόσφατα Επίτροπος και Βοηθός για θητεία έξι ετών. Χάθηκε, πιστεύω, η ευκαιρία για εξοικονόμηση ενός ποσού της τάξης του μισού εκατομμυρίου ευρώ στην επόμενη εξαετία, όταν θα έχουμε ξανά την ευκαιρία να δούμε το θέμα αυτό.

Να παραμείνει συμβουλευτικός της Υπηρεσίας

Μήπως είναι καιρός για αλλαγές στη νομοθεσία, ώστε ο ρόλος της Υπηρεσίας να πάψει να είναι συμβουλευτικός και οι αποφάσεις πλέον να είναι δεσμευτικές;

Σε καμία περίπτωση. Αν οι εισηγήσεις μας ήταν δεσμευτικές, τότε θα ήμασταν μέρος των αποφάσεων, ουσιαστικά θα γινόμασταν μέρος της εκτελεστικής εξουσίας. Αυτό είναι παντελώς ασύμβατο με τον ρόλο μας ως ανεξάρτητοι ελεγκτές. Θεωρούμε αρκετό το γεγονός ότι ο κάθε ελεγχόμενος οργανισμός οφείλει πλέον να ενημερώνει τη Βουλή για το τι έκανε, ώστε να συμμορφωθεί με τις εισηγήσεις μας. Η Βουλή, μέσω του προϋπολογισμού έχει αρκετά εργαλεία για να ασκήσει πίεση προς συμμόρφωση, φτάνει να το θέλει.

Σε τελική όμως ανάλυση, ας μην ξεχνάμε ότι η Βουλή των Αντιπροσώπων αποτελεί την αμεσότερη έκφραση της λαϊκής βούλησης. Αν η Βουλή αποφασίσει να αγνοήσει μια σύστασή μας, τότε αυτό θεωρητικά εκφράζει τη λαϊκή βούληση, υπεράνω της οποίας ουδείς μπορεί να σταθεί, ούτε φυσικά και η Ελεγκτική Υπηρεσία. Σίγουρα έχουμε ακόμη πολύ δρόμο. Έχουμε και εμείς ως Υπηρεσία υποχρέωση να ενημερώνουμε τους πολίτες για τις συστάσεις μας.

Είναι γι’ αυτό που παγκόσμια οι Ελεγκτικές Υπηρεσίες είναι μπροστάρηδες στη διαφάνεια, κάτι που καταγράφεται επίσημα ως πολιτική σε αποφάσεις των Ηνωμένων Εθνών που ασχολούνται με τη διαφθορά και τη διαφάνεια. Γι’ αυτό και πολλοί αντιδρούν πολύ έντονα όταν κάποια έκθεσή μας κοινοποιηθεί στη Βουλή και δει τελικά το φως της δημοσιότητας. Δεν πρόκειται, όμως, να επιτρέψουμε σε κανένα να μας φιμώσει, ούτε και να παρεκκλίνουμε έστω και ελάχιστο από την υποχρέωσή μας για ενημέρωση των πολιτών, όπως άλλωστε το ίδιο το Σύνταγμα επιβάλλει μέσω της πρόνοιας για ετοιμασία και υποβολή ετήσιας έκθεσης.

Έρευνες για ELA και πώληση υποκαταστημάτων

Ποια είναι τα μεγαλύτερα σκάνδαλα που διερευνά η Ελεγκτική Υπηρεσία και ποιες οι τελευταίες εξελίξεις;

Η Ελεγκτική Υπηρεσία ασχολείται ολόχρονα με τον έλεγχο ολόκληρης της κρατικής μηχανής, περιλαμβανομένων των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου. Σε συνεχή βάση, λειτουργοί μας είναι έξω για έλεγχο. Είναι συνεπώς λογικό να προκύπτουν συνεχώς νέα ευρήματα, νέες παρατηρήσεις, που πολλές φορές, ναι, μπορούν να χαρακτηριστούν ως σκάνδαλο, αν αποτελούν συμπεριφορές που προκαλούν το δημόσιο αίσθημα.

Παράλληλα, υπάρχουν θέματα στα οποία έχουμε εστιάσει την προσοχή μας σε μεγαλύτερο βαθμό. Τέτοια είναι τα θέματα της παραχώρησης ELA στην Λαϊκή Τράπεζα, προ του Eurogroup του Μαρτίου 2013, η πώληση των υποκαταστημάτων των κυπριακών τραπεζών, τα συμβόλαια των συμβουλίων αποχετεύσεως, τα έργα του ΤΕΠΑΚ, η πώληση τουρκοκυπριακών περιουσιών, η αλλαγή πολεοδομικών ζωνών κλπ. Καταβάλλουμε, επίσης, μια τιτάνια προσπάθεια να ξεκαθαρίσουμε ένα βουνό εκκρεμοτήτων που υπήρχε σχετικά με τον έλεγχο των Κοινοτικών Συμβουλίων και σε αυτό έχουμε επιστρατεύσει και τους ελεγκτές του ιδιωτικού τομέα. Οι περιπτώσεις ποινικών διερευνήσεων σε Κοινότητες αποτελούν πλέον πολύ συχνό φαινόμενο και αυτό αποδεικνύει το μεγάλο πρόβλημα διαφθοράς που υπήρχε αλλά και τον ελλιπή έλεγχο, ώστε αυτές οι περιπτώσεις να εντοπίζονται.

«Αβάσιμες οι περισσότερες καταγγελίες»

Έχουν καταγγελθεί στην Ελεγκτική Υπηρεσία νέες σοβαρές υποθέσεις διαφθοράς και κακοδιαχείρισης;

Ουσιαστικά καθημερινά έχουμε καταγγελίες που εξετάζονται από την Υπηρεσία μας, παράλληλα με τον έλεγχο που διενεργείται προγραμματισμένα. Κάποια θέματα που εξετάζουμε φαίνονται εκ πρώτης όψεως αρκετά σοβαρά, δεν μπορώ όμως να επεκταθώ περισσότερο προτού έχουμε τα αποτελέσματα της δικής μας διερεύνησης. Θα πρέπει να πούμε ότι πολλές φορές οι καταγγελίες είναι αβάσιμες, συνήθως όχι σκόπιμα, αλλά επειδή οι πολίτες υιοθετούν εύκολα διαδόσεις και φήμες που κυκλοφορούν.

Συχνά όμως οι καταγγελίες είναι βάσιμες και πολύ υποβοηθητικές στο έργο μας. Δική μας παράκληση στους πολίτες είναι να υποβάλλουν επώνυμα τις όποιες καταγγελίες τους, όχι για άλλο λόγο, αλλά γιατί μόνο έτσι μπορούμε να στραφούμε σε αυτούς για τυχόν διευκρινίσεις που μπορεί να είναι αναγκαίες για να γίνει έλεγχος. Σε κάθε περίπτωση, αν το ζητήσουν, διαφυλάσσουμε ως απόρρητη την ταυτότητα του καταγγέλλοντος.

Μεγάλο φαγοπότι στις αγοραπωλησίες τ/κ περιουσιών

Ποιες οι διαπιστώσεις σας σε σχέση με τις περιπτώσεις αγοραπωλησίας τουρκοκυπριακών (τ/κ) περιουσιών στις ελεύθερες περιοχές; Έχετε συζητήσει το θέμα με τον Γενικό Εισαγγελέα και τον Υπουργό Εσωτερικών;

Έχουμε σχεδόν ολοκληρώσει την εξέταση του θέματος αυτού και θα διαβιβάσουμε σύντομα τα ευρήματά μας στον Υπουργό Εσωτερικών, που είναι ο Κηδεμόνας των τ/κ περιουσιών, για τα σχόλιά του, προτού αποφασίσουμε τα επόμενα βήματα. Το βέβαιο είναι πως κάποιοι έγιναν πλούσιοι αγοράζοντας φθηνά και πουλώντας πολύ ακριβότερα τουρκοκυπριακές περιουσίες. Όταν, για παράδειγμα, κάποιος Ε/κ αγοράζει γη από έναν Τ/κ προς 3,5 εκ. ευρώ και μετά από δύο μήνες την πουλάει 9 εκ. ευρώ, τότε υπάρχει θέμα.

Ποια χρονική περίοδο και Επαρχία αφορά η ύποπτη αγοραπωλησία που μόλις αναφέρατε;

Γενικά οι υποθέσεις που εξετάζουμε αφορούν κυρίως την περίοδο 2007-2009 και οι περισσότερες την Επαρχία Λάρνακας. Το αν θα προκύψουν ποινικά κολάσιμες συμπεριφορές, ή πειθαρχικά παραπτώματα, είναι κάτι που θα φανεί στην πορεία. Οι ενδείξεις πάντως είναι πως υπάρχει θέμα.

«Ποιοι αποφάσιζαν; Οι τεχνοκράτες ή οι πολιτικοί;»

Σε ποιο στάδιο βρίσκεται η υπόθεση των πολεοδομικών ζωνών και ποια τα πρώτα συμπεράσματα της διερεύνησης σε σχέση και με την εμπλοκή πολιτικών προσώπων;

Και αυτό το θέμα έχει σχεδόν ολοκληρωθεί και συντάσσεται η επιστολή ελέγχου που θα σταλεί στον Υπουργό Εσωτερικών για τα δικά του σχόλια. Κάθε φορά που ένα ακίνητο εντάσσεται σε οικιστική ζώνη, η αξία του αναβαθμίζεται. Αυτό είναι γνωστό και είναι ένα ευρύτερο θέμα κατά πόσον η υπεραξία αυτή θα πρέπει να φορολογείται. Αυτό που εμείς ελέγξαμε είναι διάφορες περιπτώσεις που οι τεχνοκράτες εισηγούνταν αρχικά ότι το ακίνητο δεν θα πρέπει να αναβαθμιστεί, και μετά, κατόπιν ενστάσεων των ιδιοκτητών, η αρχική αυτή απόφαση άλλαζε. Δικαιολογημένα άλλαζε;

Ποιοι το αποφάσιζαν; Οι τεχνοκράτες ή οι πολιτικοί; Είναι ορθό οι πολιτικοί να παρεμβαίνουν σε τέτοια τεχνικά θέματα; Αν τους το επιτρέπει ο νόμος, αν τους παρέχει τέτοια εξουσία, υπό ποιες προϋποθέσεις είναι νομικά ορθή η παράκαμψη των εισηγήσεων των τεχνοκρατών; Όλα αυτά τα ερωτήματα θα προσπαθήσουμε να απαντηθούν μέσα από τη μεγάλη αυτή έρευνά μας.

«Αποφασιστικοί Αρχηγός και Εισαγγελέας»

Διαφθορά εντοπίζεται και στα αποχετευτικά Λευκωσίας, Λάρνακας και Λεμεσού;

Για τη Λευκωσία και τη Λάρνακα διεξάγεται ποινική έρευνα στη βάση οδηγιών του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας. Συνεπώς δεν μπορώ να αναφέρω οτιδήποτε άλλο, μόνο να τονίσω την εμπιστοσύνη μας στις ανακριτικές Αρχές και φυσικά στη Νομική Υπηρεσία. Έχω πολλές φορές τονίσει τον πολύ σημαντικό ρόλο που διαδραματίζει στην πλήρη διερεύνηση μιας υπόθεσης η ύπαρξη μιας υγιούς αλληλουχίας δράσεων, που μοιάζει με την αλυσίδα που χρησιμοποιείται για να σηκώσει κάποιος ένα φορτίο.

Πρώτος κρίκος είναι η δική μας έρευνα που θα πρέπει, όχι μόνο να αναδείξει το πρόβλημα, αλλά να οδηγήσει στη συλλογή επαρκών στοιχείων για στοιχειοθέτηση της ανάγκης ποινικής διερεύνησης. Εδώ χώλαινε παλαιότερα και η δική μας Υπηρεσία. Αν φέρουμε το παράδειγμα του ΤΕΠΑΚ, είχαμε αναδείξει το πρόβλημα στη γενική του μορφή, μόνο όμως όταν ενδιατρίψαμε σε μεγάλο βάθος και τεκμηριώσαμε ότι υπήρξε διασπάθιση δημοσίου χρήματος, κατέστη δυνατή η έναρξη ποινικών ερευνών, ώστε να διαφανεί αν υπήρξαν ποινικά κολάσιμες συμπεριφορές από οποιονδήποτε.

Δεύτερος είναι ο κρίκος της Νομικής Υπηρεσίας που θα πρέπει να μελετήσει τα δικά μας ευρήματα και, αφού τα αξιολογήσει, να αποφασίσει κατά πόσον χωρεί ποινική διερεύνηση. Έχω πολλάκις εξάρει την αποφασιστικότητα που επιδεικνύει ο Γενικός Εισαγγελέας στην αξιολόγηση των υποθέσεων που του παραπέμπουμε, είμαστε δε πλέον απόλυτα βέβαιοι ότι καμία υπόθεση δεν θα κουκουλωθεί στη Νομική Υπηρεσία αν τα δεδομένα δικαιολογούν ποινική διερεύνησή της. Ο τρίτος κρίκος είναι η Αστυνομία, που διεξάγει την ποινική έρευνα.

Η σημαντικότητα του κρίκου αυτού είναι πρόδηλη. Ο αστυνομικός ανακριτής έχει πολλές φορές την ευχέρεια να θάψει μια υπόθεση απλώς και μόνο αν κλείσει τα μάτια του σε κάποια ευρήματα που θα βρεθούν μπροστά του. Βρισκόμαστε σε συνεχή και στενή συνεργασία με την Αστυνομία και συχνά ζητείται και η δική μας συνδρομή υπό τη μορφή της εμπειρογνωμοσύνης. Ο Αρχηγός είναι επίσης αποφασιστικός και, όπως και ο Γενικός Εισαγγελέας, επιδεικνύει μηδενική ανοχή

Γι’ αυτό πιστεύω ότι μπορεί να είμαστε αισιόδοξοι ότι το τέρας της διαφθοράς μπορεί να νικηθεί, όχι πως θα γίνουμε κοινωνία αγγέλων, αλλά τουλάχιστον να μπορούμε να συγκριθούμε ευνοϊκά με σύγχρονα κράτη όπως της βορείου Ευρώπης.