40 χρόνια μετά την εξαφάνισή τους, παιδιά, εγγόνια και άλλοι συγγενείς αποχαιρέτησαν σε βαρύ κλίμα τους Αντώνη Χριστάκη Χατζηαντώνη, από την Άσσια και Γεώργιο Ταντελέ-Μιαμηλιώτη, από το Νέο Χωριό Κυθρέας.

Τα οστά των δυο δολοφονηθέντων από τον τουρκικό στρατό, εντοπίστηκαν σε ομαδικό τάφο στην περιοχή Ορνίθι. 14 Αυγούστου 1974. Οι Τούρκοι καταλαμβάνουν την Άσσια. Επτά μέρες μετά, συλλαμβάνουν  τον Αντώνη  Χριστάκη Χατζηαντώνη, 53 ετών, γεωργό, πατέρα έξι παιδιών μαζί με άλλα με μέλη της οικογένειάς του και συγχωριανούς και οδηγήθηκαν σε χώρο κράτησης.

40 χρόνια μετά την εξαφάνισή του ο Αντώνης επιστρέφει σε ελεύθερη γη. Σε κλίμα συγκίνησης τα παιδιά και τα εγγόνια του τον αποχαιρέτησαν το πρωί, με την τιμή που του αξίζει στον ιερό Ναό Αποστόλου Ανδρέα, στη Λευκωσία.
 
Τα οστά του Αντώνη Χριστάκη Χατζηαντώνη ανευρέθηκαν σε ομαδικό τάφο στην περιοχή Ορνίθι, στην Αφάνεια. Στον ίδιο τόπο ανευρέθηκαν και τα οστά του δολοφονηθέντα Γεώργιου Ταντελέ-Μιαμηλιώτη, τότε 46 ετών, από το Νέο Χωριό Κυθρέας.
 
Η κηδεία του τελέσθηκε το μεσημέρι από τον ιερό Ναό Αγίου Ελευθερίου στο συνοικισμό Άγιος Ελευθέριος Λατσιών. 

Η ομιλία του Στέφανου Στεφάνου, μέλος του Π.Γ του ΑΚΕΛ

Ο Αντώνης ποτέ δεν ζήτησε τίποτα περισσότερο από τη ζωή, εκτός από ειρήνη και εργασία για να μπορεί να συντηρεί την οικογένειά του. Για να μπορεί, μαζί με τη γυναίκα του Μαρία, να μεγαλώνει τα παιδιά του. Ευτύχησε να κάνει μεγάλη οικογένεια. Πέντε γιους και μια κόρη. Ήταν εργάτης της γης, καλλιεργούσε τα χωράφια του και μερικά χρόνια πριν από την τραγωδία του 1974 ασχολήθηκε και με την κτηνοτροφία εκτρέφοντας αγελάδες. Ό,τι έβγαζε τα διέθετε για την οικογένειά του.

Ο κόσμος ολόκληρος για τον Αντώνη ήταν το χωριό του, η Άσσια. Εκεί ζούσε, εκεί εργαζόταν, εκεί διασκέδαζε στα καφενεία παίζοντας το τάβλι του στη λίγη ώρα ελεύθερη που διέθετε κάνοντας παρέα με τους συγχωριανούς του. Η ζωή στα χωριά τότε ήταν δύσκολη, απλή και απέριττη. Ο κόσμος όμως δεν χρειαζόταν πολλά πράγματα για να είναι ευτυχισμένος, έστω κι αν η φτώχεια της εποχής τον ταλαιπωρούσε.

Ο Αντώνης ήταν πενήντα τριών ετών, όταν έγινε το φασιστικό πραξικόπημα της Χούντας των Αθηνών και της ΕΟΚΑ Β’ που έφερε την Τουρκία στην Κύπρο. Εκεί, ο χρόνος σταμάτησε για πολλούς. Νεκροί στον πόλεμο χιλιάδες αμούστακα παιδιά. Εκατοντάδες οι αγνοούμενοι με τους συγγενείς να περιμένουν να μάθουν τι απέγιναν οι αγαπημένοι τους. Και οι πρόσφυγες, οι εγκλωβισμένοι, οι ανάπηροι, οι παθόντες, ολόκληρος ο λαός μας να σηκώνει από τότε το σταυρό του μαρτυρίου.

Ο Αντώνης είναι ένα από τα ογδόντα τρία θύματα της Άσσιας, η οποία πλήγηκε από την εισβολή όσο καμία άλλη κοινότητα. Ογδόντα τρεις άνθρωποι που έπεσαν θύματα της αγριότητας του Αττίλα. Του Αττίλα, που δεν σεβάστηκε κανένα κανόνα για τους αιχμαλώτους πολέμου, για τους άμαχους, για τους ηλικιωμένους, τα γυναικόπαιδα. Στην Άσσια οι εισβολείς διέπραξαν ένα από τα πιο στυγερά εγκλήματα πολέμου.

Η πλειονότητα των κατοίκων είχε παραμείνει στην Άσσια. Οι ΕΟΚΑβητατζήδες που έκαναν κουμάντο στο χωριό από το ξέσπασμα του προδοτικού πραξικοπήματος, είχαν καλέσει τους κατοίκους να μείνουν στο χωριό. Τους διαβεβαίωναν ότι δεν διατρέχουν κίνδυνο. Ζήτησαν από τους άνδρες να βγάζουν σκοπιές και να προσέχουν την κοινότητα. Σύμφωνα με διάφορες μαρτυρίες αυτό τους είπαν να κάνουν και στις 13 Αυγούστου- μια μέρα πριν το δεύτερο γύρο της εισβολής- για να προσέχουν αν οι τούρκοι θα ρίξουν στην περιοχή αλεξιπτωτιστές. Τους έλεγαν ότι είχαν τον έλεγχο της κατάστασης. Μέχρι που έσπασε η αμυντική γραμμή στη Μια Μηλιά, και οι εισβολείς ξεχύθηκαν στον κάμπο της Μεσαορίας καταλαμβάνοντας ένα-ένα τα χωριά μας.

Νωρίς το απόγευμα της 14ης Αυγούστου οι Τούρκοι μπήκαν στην Άσσια. Οι ΕΟΚΑΒητατζήδες, που όλο το προηγούμενο διάστημα έκαναν τους ηγέτες, εξαφανίστηκαν, το έσκασαν αφήνοντας τους συγχωριανούς τους στο έλεος του εχθρού. Του εχθρού που άρχισε να σκοτώνει, να εκφοβίζει, να αιχμαλωτίζει.

Στις 21 Αυγούστου συνέλαβαν και τον Αντώνη με πολλούς άλλους συγχωριανούς του. Δεν αγωνιούσε τόσο γι’ αυτή τη στιγμή ο Αντώνης. Ήξερε ότι αργά ή γρήγορα θα έρθει. Η δική του η ζωή δεν τον ενδιέφερε. Είχε έγνοια για τους δύο γιούς του και τον γαμπρό του που βρίσκονταν στο πεδίο των μαχών. Φοβόταν γι’ αυτών τη ζωή.

Οι γιοί του και ο γαμπρός του επέστρεψαν από το μέτωπο. Ο Αντώνης δεν επέστρεψε. Τον πήραν οι εισβολείς και τον φόρτωσαν σε ένα φορτηγό. Μετά τα ίχνη του χάθηκαν. Οι δικοί του, στην προσφυγιά τον αναζητούσαν. Η γυναίκα του περιμένοντάς τον έφυγε από τη ζωή το 1985, κτυπημένη από τον καρκίνο.

Σαράντα χρόνια μετά το δίδυμο έγκλημα, σαράντα κα κάτι χρόνια μετά που τον πήραν οι εισβολείς, ο Αντώνης επιστρέφει σε ελεύθερη γη. Τον υποδέχονται τα παιδιά του που τόσα χρόνια τον περίμεναν. Τον υποδέχονται τα εγγόνια του, τα οποία δεν είχαν τη χαρά να τον γνωρίσουν. Ούτε κι ο Αντώνης είχε αυτή τη χαρά. Του την στέρησαν οι Αττίλες, που τον δολοφόνησαν προφανώς στην περιοχή Ορνίθι στην Αφάνεια. Εκεί βρέθηκαν τα οστά του, μέσα σε ομαδικό τάφο. Του την στέρησαν αυτή τη χαρά εκείνοι που έλεγαν ότι θα φέρουν την ένωση με την Ελλάδα, αλλά με τα εγκλήματά τους έφεραν την Τουρκία στην Κύπρο. Και ποτέ όλοι αυτοί δεν ζήτησαν ένα συγγνώμη έστω. Μας ζητούν κιόλας να ξεχάσουμε.

Αυτοί ας ξεχάσουν. Μη ζητούν από μας να ξεχάσουμε. Όσο οι νεκροί μένουν αδικαίωτοι, όσο ο Πενταδάκτυλος θα μας θυμίζει τα ανοσιουργήματά τους, θα συνεχίσουμε να λέμε την προδοσία προδοσία και τους προδότες προδότες. Το οφείλουμε στους ήρωες του τόπου, στις χαροκαμένες μάνες  και κυρίως στη νέα γενιά που πρέπει να μαθαίνει την ιστορική αλήθεια, τα πραγματικά γεγονότα.

Μαζί με τον Αντώνη επιστρέφουν ξανά οι μνήμες για την προδοσία. Επιστρέφουν οι μνήμες για τα κατεχόμενα μέρη μας. Ξαναγεννιέται και ανανεώνεται η θέλησή μας να συνεχίσουμε τον αγώνα για να λύσουμε το Κυπριακό. Για να επανενωθεί τόπος και ο λαός μας και να σμίξουν ξανά Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι. Για να επιστρέψουμε πίσω στα κατεχόμενα χωριά και πόλεις μας. Για να γίνει η Κύπρος και πάλι τόπος ειρήνης και συνεργασίας.

Το χρωστούμε αυτό στον Αντώνη που έπεσε θύμα της προδοσίας. Το χρωστούμε σε όλους αυτούς που έδωσαν τη ζωή τους για να σώσουν την πατρίδα μας. Το χρωστούμε στους πρόσφυγες, στους εγκλωβισμένους, στους αγνοούμενους και τους συγγενείς τους που ακόμα περιμένουν να μάθουν τι απέγιναν οι αγαπημένοι τους. Το χρωστούμε στο λαό μας που για σαράντα χρόνια αγωνίζεται, υπομένει και αναμένει τη μέρα της λύτρωσης.

Αναπαύσου Αντώνη σε ελεύθερη γη.

Αιωνία σου η μνήμη.