Μέτρα για τη διασφάλιση της αειφορίας των παραλιών εισηγείται στην έκθεση του ο Γενικός Ελεγκτής Οδυσσέας Μιχαηλίδης στην ετήσια έκθεσή του ούτως ώστε να μην επέλθουν καταστροφικές και μη αναστρέψιμες επιπτώσεις.

Ο Οδυσσέας Μιχαηλίδης, επισημαίνει μεταξύ άλλων ότι δεν έχουν εκσυγχρονιστεί οι νομοθεσίες για την διαχείριση των παραλιών με αποτέλεσμα να παρατηρείται κατακερματισμός αρμοδιοτήτων σε διάφορους φορείς, χωρίς να υπάρχει συντονιστικός μηχανισμός. 

Επικαλύψεις αρμοδιοτήτων και νομικά κενά

Η μη ύπαρξη εθνικής στρατηγικής για τη διαχείριση των παραλιών, αναφέρει ο Γενικός Ελεγκτής, δυσχεραίνει περαιτέρω την κατάσταση, αφού πολλές φορές υπάρχουν αντικρουόμενοι στόχοι μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων. Διαπιστώθηκαν επίσης νομοθετικά κενά και επικαλύψεις αρμοδιοτήτων.

Οι καθορισμένες "περιοχές λουομένων" δεν συνάδουν απόλυτα με τις "περιοχές νερών κολύμβησης", με αποτέλεσμα, σε παραλίες στις οποίες αναμένεται μεγάλος αριθμός λουομένων να μην έχουν τοποθετηθεί σημαντήρες για την ασφάλειά τους.

Το φαινόμενο του ευτροφισμού πρωτοεμφανίστηκε στην Κύπρο γύρω στο 1990, με περιοδικές εξάρσεις που αργότερα επικεντρώθηκαν σε συγκεκριμένο κλειστό κόλπο στην περιοχή της Αγίας Νάπας, οι συνθήκες στον οποίο φαίνεται να ευνοούν την εμφάνιση του φαινομένου. Τα τελευταία χρόνια, η οχληρία που προκαλείται γίνεται εντονότερη με κάθε επανεμφάνιση του φαινομένου.

Οι δημοσιονομικοί περιορισμοί, σύμφωνα με τον κ. Μιχαηλίδη, μπλοκάρουν την εφαρμογή του προγράμματος διαχείρισης παράκτιων περιοχών Camp- Cyprus ως εθνική στρατηγική για την ολοκληρωμένη διαχείριση των παράκτιων ζωνών που εφάρμοσε το τμήμα Περιβάλλοντος αφού δεν έχει καθοριστεί ενιαία εθνική στρατηγική για τη διαχείριση των παραλιών στην Κύπρο.

Παρά το γεγονός ότι το Πρωτόκολλο για την Ολοκληρωμένη Διαχείριση των Παράκτιων Ζωνών της Μεσογείου έχει κυρωθεί από την ΕΕ, τονίζει ο Γενικός Ελεγκτής, η Κύπρος δεν έχει ακόμη προχωρήσει σε κύρωσή του, λόγω ασυμβατότητας των διατάξεών του με τον περί Προστασίας της Παραλίας Νόμο, σε σχέση με την έκταση απαγόρευσης ανέγερσης οικοδομών.

Καμία μελέτη αξιολόγησης κινδύνου για τα φαινόμενα διάβρωσης και βύθισης

Όπως αναφέρει ο Γενικός Ελεγκτής, λατά την περίοδο 1963-2008, οι ακτές της Κύπρου υπέστηκαν διάβρωση συνολικής έκτασης 2,2 τετραγωνικών χιλιομέτρων, λόγω ανθρωπογενών επεμβάσεων και φυσικών φαινομένων.  Ειδικότερα, η ακτογραμμή της Κύπρου έχει υποστεί, κατά την περίοδο 1963-2008, μέση διάβρωση 14,0 μέτρων (μέγιστη διάβρωση 260 μέτρα και ελάχιστη 3,5 μέτρα), σε μέτωπο συνολικού μήκους 92.338 μέτρων, δηλαδή σε ποσοστό 19,8% της ακτογραμμής. Ωστόσο, δεν έχει διενεργηθεί μελέτη αξιολόγησης κινδύνου σε σχέση με τις παράκτιες περιοχές της Κύπρου που εκτίθενται στα φαινόμενα της διάβρωσης και της βύθισης.

 Το ΤΔΕ δεν προέβη σε αξιολόγηση των παράνομων έργων θωράκισης των ακτών που εντοπίστηκαν, με εξαίρεση τις περιοχές για τις οποίες ετοιμάστηκαν μελέτες προστασίας των ακτών, ούτε ετοιμάστηκαν εκθέσεις αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας των έργων προστασίας της ακτής που κατασκευάστηκαν.

Η κατασκευή υδατοφρακτών ελαχιστοποιεί την μεταφορά ιζημάτων προς τη θάλασσα από ποταμούς, συντείνοντας στο φαινόμενο της διάβρωσης των ακτών, πρόβλημα που ενδεχομένως να μπορεί να αντιμετωπιστεί με την κατασκευή προ-φραγμάτων για την παγίδευση ιζημάτων ανάντη των κυρίων φραγμάτων και τη χρήση τους για τροφοδοσία των παραλιών.

Χωρίς ναυαγοσώστες και προσβάσεις για ανάπηρους

Ιδιαίτερη αναφορά κάνει ο Γενικός Ελεγκτής για στις παραλίες που είναι προσβάσιμες για άτομα με αναπηρίες. «Μόνο 37 παραλίες στην Κύπρο είναι προσβάσιμες για άτομα με αναπηρίες, εκ των οποίων οι 25 παρέχουν μόνο μερική πρόσβαση μέχρι ενός σημείου στην παραλία.  Η υλοποίηση της υπόδειξης της ΚΕΠ, προς τις Τοπικές Αρχές, η οποία έγινε κατόπιν σύστασης της Επιτρόπου Διοικήσεως, για εγκατάσταση υποδομής προσβασιμότητας σε μία τουλάχιστον από τις παραλίες τους, δεν έτυχε παρακολούθησης. Σε αρκετές παραλίες δεν υπάρχουν ναυαγοσώστες, ενώ η περίοδος εργοδότησης ναυαγοσωστών και το ωράριο εργασίας τους παρουσιάζει διακυμάνσεις, ανάλογα με την Τοπική Αρχή και την παραλία».

Τα κυριότερα ευρήματα του ελέγχου συνοψίζονται πιο κάτω:

Εποπτεία παραλιών.

• Η Κεντρική Επιτροπή Παραλιών (ΚΕΠ) δεν είναι σε θέση να ασκεί επαρκή εποπτεία στις παραλίες.
• Η διαχείριση των παραλιών από ορισμένες Τοπικές Αρχές γίνεται χωρίς να υπάρχουν εγκεκριμένα σχέδια χρήσης παραλίας από την ΚΕΠ, ενώ σε άλλες περιπτώσεις παρέχεται μεγαλύτερος αριθμός υπηρεσιών από αυτόν που ορίζει το σχέδιο χρήσης παραλίας.
• Οι Τοπικές Επιτροπές Παραλιών υπολειτουργούν και οι αποφάσεις για αναθεωρήσεις/ διαφοροποιήσεις των σχεδίων χρήσης  παραλίας λαμβάνονται μόνο από τα εκάστοτε Συμβούλια των Τοπικών Αρχών.
• Οι Κανονισμοί που καθορίζουν τα τέλη άδειας για παροχή υπηρεσιών/ διευκολύνσεων από τους ιδιώτες χρήζουν αναθεώρησης, λόγω πρόσφατων τροποποιήσεων στη νομοθεσία.
• Δεν ασκείται εποπτεία στην τιμολόγηση των υπηρεσιών και διευκολύνσεων που παρέχονται στο κοινό.
• Η κατανομή αμμοφυλάκων στις Επαρχιακές Διοικήσεις είναι ανομοιόμορφη, ενώ δεν τηρείται, από τους αμμοφύλακες όλων των Επαρχιακών Διοικήσεων, σχετικό μητρώο, με τις επιθεωρήσεις που διενεργούν και τα αποτελέσματά τους. 
• Ορισμένες Τοπικές Αρχές δεν ανέθεσαν καθήκοντα του επιθεωρητή παραλίας σε οποιοδήποτε πρόσωπο.
• Η επιτήρηση της παροχής υπηρεσιών, που διενεργείται από τους επιθεωρητές παραλιών, είναι ανεπαρκής, αφού οι επιθεωρήσεις δεν διενεργούνται πάνω σε τακτική βάση και μόνο σε δύο περιπτώσεις Τοπικών Αρχών επιβλήθηκαν πρόστιμα ή λήφθηκαν μέτρα κατά των παρανομούντων.

Οικονομική διαχείριση παραλιών.

• Διαφαίνεται ότι, με βάση τα σημερινά δεδομένα, η  ορθολογιστική διαχείριση των παραλιών από την ίδια την Τοπική Αρχή αποφέρει περισσότερα έσοδα, κάτι που φαίνεται να είναι απόρροια του γεγονότος ότι η ανάθεση στον ιδιωτικό τομέα δεν γίνεται μέσω ανταγωνιστικής διαδικασίας. Είναι εισήγηση μας ότι για να καταστεί πιο προσοδοφόρα η ανάθεση στον ιδιωτικό τομέα θα πρέπει τάχιστα να υπάρξουν ανταγωνιστικές διαδικασίες οι οποίες θα περιλαμβάνουν την παροχή επαρκούς πληροφόρησης στους ενδιαφερόμενους οικονομικούς φορείς ώστε να αντιληφθούν ορθά τις προοπτικές κερδοφορίας της κάθε παραλίας. Λόγω της μικρής κεφαλαιουχικής δαπάνης που απαιτεί η διαχείριση μιας παραλίας, οι συμβάσεις ανάθεσης στον ιδιωτικό τομέα θα πρέπει, για τα πρώτα χρόνια τουλάχιστον, μέχρι να αποκτηθούν περισσότερες εμπειρίες και διαμορφωθεί πιο αξιόπιστη βάση δεδομένων, να έχουν μικρή σχετική διάρκεια, που δεν θα υπερβαίνει τα 2 έτη. Στις περιπτώσεις που σήμερα εφαρμόζεται η εξ’ ιδίων διαχείριση των παραλιών, θα πρέπει αυτή σταδιακά να εμπλουτίζεται με την ανάθεση της παροχής υπηρεσιών σε ιδιώτες μέσω ανταγωνιστικής διαδικασίας και μόνο εφόσον οι τιμές ενοικίου που θα προσφέρονται θα οδηγούν σε μεγαλύτερα έσοδα σε σχέση με την υφιστάμενη κατάσταση.
• Το τουριστικό προϊόν που παρέχεται στις παραλίες παραμένει εποχικό, αφού οι υπηρεσίες των παραλιών παρέχονται μόνο κατά την περίοδο 1η Απριλίου μέχρι την 30η Οκτωβρίου.
• Με βάση πρόσφατες τροποποιήσεις στη νομοθεσία, οι άδειες που εκδόθηκαν για παροχή υπηρεσιών και διευκολύνσεων έληξαν στις 31.10.2014, και στις περιπτώσεις όπου οι οικείες Τοπικές Αρχές αποφασίσουν να μην παρέχουν οι ίδιες υπηρεσίες στις παραλίες τους, θα έπρεπε να προωθηθούν έγκαιρα ενέργειες για προκήρυξη προσφορών.
• Οι περί Προστασίας της Παραλίας (Άδειες και Δικαιώματα) (Τροποποιητικοί) Κανονισμοί του 2013 δημιουργούν διάκριση προς όφελος των υφιστάμενων παροχών διευκολύνσεων της κάθε θαλάσσιας περιοχής και αντίκεινται στις διατάξεις  της Οδηγίας 2006/123/ΕΚ.
• Σε έξι παραλίες που βρίσκονται σε κρατικό δάσος παρέχονται υπηρεσίες χωρίς την εξασφάλιση σχετικής έγκρισης από το Τμήμα Δασών.
• Διαπιστώθηκαν ελλείψεις στη διαδικασία αδειοδότησης της παροχής υπηρεσιών από τις οικείες Τοπικές Αρχές π.χ. παροχή υπηρεσιών από ιδιώτες χωρίς άδεια,  έκδοση άδειας με καθυστέρηση, ανομοιομορφία στην τιμολόγηση των δικαιούχων.
• Διαπιστώθηκε ότι, για την παροχή υπηρεσιών σε ιδιωτικά τεμάχια γης, που εμπίπτουν εντός της ΖΠΠ, δεν εκδίδονται, σε όλες τις περιπτώσεις, άδειες από τις οικείες Τοπικές Αρχές.
• Παρά το γεγονός ότι έχουν παρέλθει αρκετά χρόνια από τον καθορισμό των ανωτάτων και κατωτάτων ορίων, για την έκδοση αδειών παροχής υπηρεσιών και διευκολύνσεων,  στις περισσότερες περιπτώσεις, οι Τοπικές Αρχές, εξακολουθούν να επιβάλλουν τέλη τα οποία συνάδουν με τα σημερινά δεδομένα.
• Εντοπίστηκε περίπτωση Τοπικής Αρχής όπου δεν  ακολουθείται ομοιόμορφη πολιτική τιμολόγησης των αδειούχων.  Επίσης, παρατηρήθηκε ανομοιομορφία στον τρόπο έκδοσης/ανανέωσης αδειών μεταξύ των Τοπικών Αρχών.
• Από την επαλήθευση του ποσού μετρητών που τηρούν στα ταμεία τους οι εισπράκτορες των Τοπικών Αρχών, εντοπίστηκαν περιπτώσεις πλεονάσματος, λόγω, όπως μας αναφέρθηκε, της τήρησης δικών τους χρηματικών ποσών μαζί με τις εισπράξεις.

Περιβαλλοντική διαχείριση παραλιών

• Δεν έχει καταρτιστεί εθνικός κατάλογος με όλα τα σπάνια και απειλούμενα είδη χλωρίδας και πανίδας καθώς και τους οικότοπους,  παρόλο που αυτό αποτελεί υποχρέωση της Κύπρου, βάσει του Πρωτοκόλλου για τις Ειδικά Προστατευόμενες Περιοχές και τη Βιοποικιλότητα στη Μεσόγειο.
• Τα προγράμματα παρακολούθησης που εφαρμόζονται από το Τμήμα Αλιείας και Θαλάσσιων Ερευνών (ΤΑΘΕ) για τα είδη που χαρακτηρίζονται διεθνώς ως κινδυνεύοντα, δεν έχουν περιληφθεί σε επίσημα πρωτόκολλα ή σχέδια δράσης για την προστασία τους ως  απειλούμενων/ προστατευόμενων ειδών θαλάσσιας πανίδας.           
• Σύμφωνα με την εξαετή έκθεση εφαρμογής της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ στην Κύπρο, η κατάσταση διατήρησης της πράσινης χελώνας και της μεσογειακής φώκιας αξιολογείται ως «κακή» και «ανεπαρκής», με την τάση που παρουσιάζει η κατάσταση διατήρησης του είδους να περιγράφεται ως «βελτιωτική» για την πράσινη χελώνα και «σταθερή» για τη μεσογειακή φώκια.
• Το Σχέδιο Προστασίας Θαλάσσιων Χελωνών υλοποιείται από εξωτερικούς εμπειρογνώμονες. Το ΤΑΘΕ θα πρέπει να διασφαλίσει ότι η εμπειρογνωμοσύνη στον τομέα αυτό θα μεταφερθεί σταδιακά και στο κράτος.
• Παρά την ετοιμασία Διαχειριστικών Σχεδίων για τις πλείστες παράκτιες περιοχές που περιλήφθηκαν στο δίκτυο «Natura 2000», σε καμία περίπτωση δεν έχει εκδοθεί ακόμα σχετική γνωστοποίηση, με την οποία να ορίζεται η περιοχή ως Ειδική Ζώνη Διατήρησης, σύμφωνα με τις διατάξεις της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ.
• Για τις παράκτιες και θαλάσσιες περιοχές του δικτύου «Natura 2000» έχουν ετοιμαστεί Σχέδια Διαχείρισης, με εξαίρεση τρεις περιοχές.  Ωστόσο, για καμία από αυτές τις περιοχές δεν έχει εκδοθεί σχετικό Διάταγμα διαχείρισης και προστασίας της φύσης, σύμφωνα με τις διατάξεις του Νόμου 153(Ι)/2003. 
• Σε προειδοποιητική επιστολή της, για παράβαση των υποχρεώσεων της Κυπριακής Δημοκρατίας βάσει των διατάξεων της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (ΕΕ) επισημαίνει την έλλειψη λήψης των αναγκαίων μέτρων ώστε να θεσπιστεί και να τεθεί σε εφαρμογή ένα αποτελεσματικό σύστημα αυστηρής προστασίας των θαλασσίων χελωνών Caretta caretta και πράσινης χελώνας στην περιοχή του κόλπου της Χρυσοχούς.
• Έγινε αποδεκτός ο σχεδιασμός ιδιωτικής εταιρείας για δημιουργία γηπέδου γκολφ,  που επεκτείνεται μερικώς εντός του δικτύου  «Natura 2000» στην περιοχή «Πόλις-Γιαλιά», κατά παράβαση των όρων της εξαγγελθείσας πολιτικής για δημιουργία γηπέδων γκολφ, σε μία από τις σημαντικότερες περιοχές ωοτοκίας χελώνων στην Κύπρο. Σε  σχετική Γνωμάτευσή της, η Περιβαλλοντική Αρχή παραδέχεται την μη λήψη επαρκών μέτρων για ικανοποίηση των βασικών αρχών πρόληψης και προφύλαξης σε σχέση με την προστασία περιβάλλοντος.  Στην ίδια περιοχή, κατασκευάστηκε, κατόπιν απαίτησης του Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως (ΤΠΟ), μπροστά από υφιστάμενο συγκρότημα επαύλεων, πεζόδρομος πλάτους έξι μέτρων, που επέφερε την ισοπέδωση αμμοθινικών σχηματισμών και την καταστροφή ενός σημαντικού μέρους του τόπου αναπαραγωγής των χελώνων. Η ΕΕ έχει αποστείλει προειδοποιητική επιστολή για τα θέματα αυτά, λόγω παράβασης των υποχρεώσεων της Κυπριακής Δημοκρατίας βάσει των διατάξεων της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ.
• Η ικανότητα του κράτους να αντιμετωπίσει περιστατικά ρύπανσης του θαλάσσιου περιβάλλοντος από ενδεχόμενο ατύχημα κατά τη διάρκεια των διαδικασιών εξόρυξης υδρογονανθράκων στην αποκλειστική οικονομική ζώνη της Κύπρου παρουσιάζεται σημαντικά περιορισμένη.

Επεμβάσεις εντός ΖΠΠ

• Η ΖΠΠ καθορίστηκε πριν από αρκετά χρόνια και δεν έτυχε αναπροσαρμογής ώστε να ληφθούν υπόψη οι αλλοιώσεις  που επήλθαν στην ακτογραμμή, κυρίως λόγω διάβρωσης.  Λόγω των πιο πάνω, η ΖΠΠ σε ορισμένα σημεία βρίσκεται εντός της θάλασσας. Επίσης, ο ορισμός της δεν συνάδει με το σχετικό Πρωτόκολλο της Σύμβασης της Βαρκελώνης, το οποίο έχει επικυρωθεί από την ΕΕ.
• Δεν μας δόθηκαν ικανοποιητικές εξηγήσεις αναφορικά με τον τρόπο με τον οποίο καθορίστηκε η ΖΠΠ, ιδιαίτερα σε σχέση με τις σημαντικές διακυμάνσεις που παρουσιάζονται στο πλάτος της και με συγκεκριμένες περιοχές, όπου η ΖΠΠ φαίνεται να παρακάμπτει συγκεκριμένα τεμάχια γης.
• Παραχωρούνται αρκετές χαλαρώσεις για ανέγερση οικοδομής ή κατασκευάσματος εντός της ΖΠΠ και  σε περίπτωση εντοπισμού παράνομης επέμβασης ή μη συμμόρφωσης στους όρους της παραχωρηθείσας χαλάρωσης, δεν λαμβάνονται αποτελεσματικά μέτρα για αποκατάσταση της παρανομίας.  Ως αποτέλεσμα, η επίτευξη των στόχων που θέτει η νομοθεσία, σε σχέση με τον καθορισμό της ΖΠΠ (προστασία ή διατήρηση του χαρακτήρα και ανέσεων της παραλίας ή η προσέγγισή της από το κοινό) τίθεται υπό αμφισβήτηση.
• Η τεκμηρίωση, από την αρμόδια Αρχή, της εξαιρετικής σημασίας και των λόγων δημοσίου συμφέροντος, που να δικαιολογεί τη χορήγηση χαλάρωσης είναι, στις περισσότερες περιπτώσεις που ελέγξαμε, ανεπαρκής.
• Επιδεικνύεται μεγάλη ανοχή στις περιπτώσεις εκ των υστέρων υποβολής αιτήσεων για εξασφάλιση των απαιτούμενων εγκρίσεων για επεμβάσεις στη ΖΠΠ, οι οποίες βρίσκονται στο στάδιο της ανέγερσης ή έχουν ήδη υλοποιηθεί, αφού αντί να τιμωρούνται οι παρανομούντες, τους παρέχεται εκ των υστέρων κάλυψη.
• Επιδεικνύεται μεγάλη ανοχή, από την αρμόδια Αρχή, στις περιπτώσεις όπου δεν τηρούνται οι όροι που επιβλήθηκαν με τη χαλάρωση ή την άδεια  πολεοδομίας και οικοδομής.
• Εντοπίστηκαν κατασκευές εντός της ΖΠΠ, ακόμα και σε κρατικά τεμάχια γης τα οποία δεν ήταν εκμισθωμένα, για τις οποίες δεν υποβλήθηκε καν αίτημα για εξασφάλιση σχετικής χαλάρωσης από το Υπουργικό Συμβούλιο και συνεπώς είναι παράνομες.
• Δεν διενεργείται σε συστηματική βάση, από όλες τις Επαρχιακές Διοικήσεις, καταγραφή των παράνομων επεμβάσεων εντός της ΖΠΠ, ούτως ώστε να λαμβάνονται έγκαιρα μέτρα για αποκατάσταση της νομιμότητας.
• Εντοπίστηκαν περιπτώσεις παράνομων επεμβάσεων εντός της θαλάσσιας ζώνης, οι οποίες ήταν σε γνώση των αρμοδίων, χωρίς ωστόσο να ληφθούν μέτρα κατά των παρανομούντων.
• Οι τίτλοι ιδιοκτησίας των τεμαχίων που επισυνάπτονται στις αιτήσεις για εξασφάλιση χαλάρωσης και πολεοδομικής άδειας, δεν είναι επικαιροποιημένοι.
• Δεν ζητείται πάντα η σύσταση του Τμήματος Δημοσίων Έργων (ΤΔΕ) πριν την  παραχώρηση έγκρισης, από τις  Επαρχιακές  Διοικήσεις, για μετακίνηση άμμου από παραλία.
• Σύμφωνα με τις Επαρχιακές Διοικήσεις, οι περισσότερες επεμβάσεις που εντοπίστηκαν εντός της θαλάσσιας ζώνης αφορούν κατασκευές προβόλων, οι οποίες χρονολογούνται από προηγούμενες δεκαετίες.

Aπόβλητα σκαφών αναψυχης

• Διαπιστώθηκε επικάλυψη αρμοδιοτήτων μεταξύ Έπαρχου και Υπουργού Συγκοινωνιών και Έργων, όσον αφορά στην απαγόρευση απόρριψης αποβλήτων στη θάλασσα.
• Το θέμα της διαχείρισης των λυμάτων των σκαφών τυγχάνει χειρισμού από αριθμό φορέων, χωρίς να έχει καθοριστεί κεντρικός συντονιστικός φορέας.  Επιπλέον, παρατηρήθηκε νομοθετικό κενό αναφορικά με την άσκηση ελέγχου της διάθεσης αποβλήτων ιδιωτικών σκαφών αναψυχής και των σκαφών που προσδένουν σε αποβάθρες.
• Δεν διενεργούνται επαρκείς έκτακτες επιθεωρήσεις σκαφών από το Τμήμα Εμπορικής Ναυτιλίας (ΤΕΝ) σχετικά με τη διαχείριση αποβλήτων, ενώ δεν επιβλήθηκε σε καμία περίπτωση διοικητικό πρόστιμο.
• Διαπιστώθηκε ασυμφωνία μεταξύ των μητρώων των εμπλεκομένων Τμημάτων, που καταδεικνύουν ότι ο αρμόδιος φορέας δεν ενημερώνεται, σε όλες τις περιπτώσεις, αναφορικά με τα σκάφη ακτοτουρισμού που ελλιμενίζονται στα αλιευτικά καταφύγια, με αποτέλεσμα να μην ασκείται έλεγχος αναφορικά με τη διάθεση των λυμάτων τους.
• Οι περιπτώσεις μη παράδοσης λυμάτων από σκάφη στις διευκολύνσεις των αλιευτικών καταφυγίων τυγχάνουν διερεύνησης, ωστόσο οι λόγοι μη παράδοσης λυμάτων δεν τεκμηριώνονται.
• Το ΤΕΝ δεν τηρεί επικαιροποιημένα στοιχεία σε σχέση με το μέγεθος των δεξαμενών κατακράτησης λυμάτων των σκαφών.
• Σκάφη χωρητικότητας κάτω των 12 επιβατών δεν υποχρεούνται, βάσει της νομοθεσίας, να παραδίδουν λύματα στις σχετικές διευκολύνσεις των μαρίνων, καθώς τα σκάφη αυτά δύνανται, βάσει της Σύμβασης MARPOL, να απορρίπτουν διασπασμένα λύματα σε απόσταση πέραν των τριών ναυτικών μιλίων από την ακτή.  Η τήρηση της πιο πάνω πρόνοιας είναι σχεδόν αδύνατο να ελεγχθεί.
• Τα σκάφη που προσδένουν στην αποβάθρα του Πρωταρά δεν καταβάλλουν οποιοδήποτε τέλος, ενώ η διαχείριση των αποβλήτων τους, καθώς και αριθμού σκαφών που αγκυροβολούν στην περιοχή «Νησιά», δεν φαίνεται να παρακολουθείται από κανένα φορέα.