Μια εφ΄ όλης της ύλης συνέντευξη παραχώρησε στο Sigmalive, ο πρώην Υπουργός Οικονομικών Κίκης Καζαμίας, ανοίγοντας τα χαρτιά του, απαντώντας στα φλέγοντα θέματα, που απασχόλησαν και συνεχίζουν να απασχολούν την κυπριακή και όχι μόνο κοινή γνώμη.
- Απόσπασμα της συνέντευξης στο βίντεο
Στο στόχαστρο του Κίκη Καζαμία βρέθηκαν οι Αθανάσιος Ορφανίδης, Αντρέας Βγενόπουλος, η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου (ΚΤΚ) και ο Δημοκρατικός Συναγερμός. Συγκεκριμένα, ο Κίκης Καζαμίας επέρριψε βαριές ευθύνες στην Διοίκηση Ορφανίδη, λέγοντας ότι καθείς μπορεί να λέει ό,τι θέλει και ό,τι τον συμφέρει. Ο πρώην ΥΠΟΙΚ, εκτόξευσε παράλληλα τα πυρά του εναντίον της κυβέρνησης, λέγοντας ότι «η σημερινή κυβέρνηση παίρνει απροβίβαστο βαθμό».
Αναφέρθηκε επίσης στο ρόλο του στην τράπεζα FBME, η οποία απασχόλησε έντονα την κοινή γνώμη στο πρόσφατο παρελθόν, λέγοντας ότι η υπόθεση της FBME θα απασχολήσει την κοινή γνώμη πολύ προσεχώς. Εξέφρασε μάλιστα την ελπίδα, όπως για τα ενδεχόμενα λάθη της Κεντρικής Τράπεζας, να μην πληρώσει το δημόσιο. «Δεν είναι εύκολη η θέση στην οποία βρίσκεται η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου», είπε χαρακτηριστικά ο κ. Καζαμίας.
Σε σχέση με το κούρεμα του ελληνικού χρέους, κατηγόρησε ως γελοίες τις θέσεις περί αντισταθμιστικών μέτρων που θα έπρεπε να είχε ζητήσει η Κύπρος. Όπως είπε, "δεν ήταν δυνατόν, να δοθεί αποζημίωση στην Κύπρο, ανεξάρτητα από τους στενούς δεσμούς Κύπρου-Ελλάδας, ενώ σε κάποιους άλλους να μην δοθεί".
Αναφερόμενος στην πώληση των εργασιών των κυπριακών τραπεζών στην Ελλάδα, ο κ. Καζαμίας διατύπωσε τη θέση ότι «δυστυχώς, η ελληνική πλευρά εκμεταλλεύτηκε προς όφελος της αυτή την κατάσταση».
Σε ένα άλλο επίπεδο, χαρακτήρισε τη λεγόμενη έκθεση του Προεδρικού, η οποία αποκαλύφθηκε από τους New York Times, σε σχέση με τις ευθύνες για την καταστροφή της κυπριακής οικονομίας, ως ένα ρηχό σημείωμα. "Αυτός, ο οποίος το διέρρευσε, έκανε μεγάλη ζημιά στον τόπο", είπε ο πρώην Υπουργός.
Κλήθηκε, τέλος, να σχολιάσει τις κατηγορίες, οι οποίες εκτοξεύονται εναντίον του σε σχέση με το χρηματιστηριακό κραχ και τη «ΔΗΜΗΤΡΑ Επενδυτική», δηλώνοντας περήφανος, αφού δίνει τη δική του εκδοχή.
Αυτούσιο το κείμενο της συνέντευξης:
Συμμετείχατε σε οποιαδήποτε συνεδρία του Eurogroup, στην οποία συζητήσατε κούρεμα καταθέσεων;
Ποτέ και πουθενά. Διετέλεσα Υπουργός από τον Αύγουστο του 2011 μέχρι το Μάρτιο του 2012. Το μόνο θέμα που συζητείτο ήταν το θέμα του κουρέματος, της απομείωσης του δημόσιου ελληνικού χρέους.
Το λεγόμενο PSI…
Μάλιστα.
Και δεν τέθηκε ποτέ στο τραπέζι ένα τέτοιο μελλοντικό ενδεχόμενο για την Κύπρο;
Ποτέ και πουθενά, την τότε περίοδο.
Έχετε κάποιο ρόλο στην FBME; Οι υπόθεση της εν λόγω τράπεζας τάραξε τα νερά στο πρόσφατο παρελθόν. Το αμερικανικό ΥΠΟΙΚ (η υπηρεσία FINCEN) σύνδεσε την τράπεζα με ξέπλυμα, η ΚΤΚ ανέστειλε τις εργασίες της. Τι συμβαίνει με αυτή την υπόθεση;
Η προσωπική μου σχέση με την εν λόγω τράπεζα άρχισε στις αρχές του 2014 και είναι συμβατική ως σύμβουλος. Όμως, πιστεύω ότι το δημοσίευμα της FINCEN ήταν περισσότερο δημοσιογραφικού περιεχομένου. Ήταν συνταγμένη από κάποιο δημοσιογράφο. Πιστεύω ότι η παρέμβαση από μέρους της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου ήταν από την μια καθηκόντως, αλλά από την άλλη υπήρξε υπερβάλον ζήλος.
Η παρέμβαση του αμερικανικού ΥΠΟΙΚ, το οποίο απέδωσε τους γνωστούς χαρακτηρισμούς στην FBME, δεν τεκμηριωνόταν πλήρως και ήταν αφοριστική. Είναι οι μέτοχοι και οι ιδιοκτήτες της ίδιας της τράπεζας, που αποτάθηκαν πρώτοι προς την Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου ζητώντας τη δική της παρέμβαση για να αντιμετωπίσουν αυτές τις κατηγορίες, καθηκόντως ως εποπτική αρχή. Ως επόπτης, η ΚΤΚ εποπτεύει εδώ και μερικές δεκαετίες την FBME Κύπρου και όφειλαν να έχουν ιδία άποψη. Αντί να προχωρήσουν σε μια προσπάθεια εξυγίανσης πρώτου βαθμού, δηλαδή της κανονικής λειτουργίας της –και εδώ είναι που καθορίζεται ο υπερβάλλον ζήλος, που καταλογίζω στην η ΚΤΚ- αποφάσισαν μέσα σε δύο 24ωρα να δημοσιοποιήσουν την απόφαση πώλησης των υπηρεσιών του υποκαταστήματος της FBME στην Κύπρο. Εδώ έγκειται η λανθασμένη απόφαση τους.
Έχω υπόψιν μου όμως, ότι το 2010, επί Αθανάσιου Ορφανίδη, επιβλήθηκε κάποιο πρόστιμο στην FBME και μάλιστα η τράπεζα όφειλε, με βάση την απόφαση της ΚΤΚ, να ενημερώνει το κοινό για την τιμωρία που της επιβλήθηκε.
Το πρόστιμο, το οποίο επιβλήθηκε ήταν ύψους 80,000 ευρώ. Ένα πρόστιμο, το οποίο αμφιβάλλω αν υπάρχει εν ενεργεία τράπεζα στην Κύπρο, τουλάχιστον από τις μεγάλες, που σε κάποια χρονική περίοδο δεν τους έχουν επιβληθεί διοικητικά πρόστιμα. Από όσα είμαι σε θέση να γνωρίζω, κρίνω ότι οι διαδικασίες και τα συστήματα ελέγχου, τα οποία διέθετε η FBME, μέχρι την τελευταία ημέρα κανονικής της λειτουργίας της, όχι μόνο ήταν του επιπέδου των άλλων τραπεζών, αλλά ισχυρίζομαι ότι ήταν και καλύτερα. Είναι παράδοξο γιατί τρείς μόλις εβδομάδες πριν από τις 18 του Ιούλη, που ανακοινώθηκαν αυτά που ανακοινώθηκαν από το ΥΠΟΙΚ των ΗΠΑ, η ΚΤΚ ως εποπτική αρχή, είχε ολοκληρώσει τον έλεγχο της με τη βοήθεια ελεγκτικού οίκου και μέχρι αυτή τη στιγμή δεν έχουν δημοσιοποιηθεί τα αποτελέσματα της. Τα οποία αποτελέσματα, ισχυριζόμαστε ότι δεν εμπειρείχαν κανένα μα κανένα ενοχοποιητικό στοιχείο για την FBME.
Γιατί τότε η ΚΤΚ αποφάσισε να ακολουθήσει τις αποφάσεις της FINCEN;
Προβάλλει το δικαιολογητικό ότι η ανταποκρίτριες τράπεζες στο εξωτερικό, είχαν τάχα μπλοκάρει τους λογαριασμούς της FBME και για να προστατεύσει τους εν Κύπρω καταθέτες, θέλησαν την παρέμβαση της για να προστατευθεί το κυπριακό τραπεζικό σύστημα. Αυτή είναι η εκδοχή της ΚΤ. Όμως είναι διάτρητο αυτό το δικαιολογητικό, διότι αυτό το οποίο έκαναν οι ανταποκρίτριες τράπεζες ήταν να γνωστοποιήσουν στην FBME, υιοθετώντας τις αμερικανικές προσεγγίσεις ότι δεν πρόκειται να κάνουν συναλλαγές σε δολάριο, όμως όχι σε οποιοδήποτε άλλο νόμισμα. Όμως οι λογαριασμοί δεν είχαν παγοποιηθεί, είχαν σταματήσει να λειτουργούν σε δολάριο.
Εντούτοις, η Κεντρική Τράπεζα της Τανζανίας, έδρα της FBME, ακολούθησε την Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου..
Όχι, δεν έγινε αυτό. Η ΚΤΚ αποφάσισε και τοποθέτησε διαχειριστή. Οι εντολές ήταν ουσιαστικά να πωληθεί η FBME σε τρίτους.
Υπάρχει σκοπιμότητα λέτε;
Αυτό θα φανεί. Από τη στιγμή που δεν έχει ολοκληρωθεί η όλη διαδικασία, πιστεύω ότι οποιαδήποτε έκφραση προσωπικής εκτίμησης θα ήταν λανθασμένο από μέρους μου. Κρίνω όμως ότι δεν είναι εύκολη η θέση στην οποία βρίσκεται η ΚΤΚ. Η Κεντρική Τράπεζα της Τανζανίας έκανε κάτι διαφορετικό. Πολλές φορές οι αμερικανοί στοχοποιούν συγκεκριμένα ιδρύματα. Όμως τους δίνουν την ευκαιρία μέσα σε 60 μέρες να προβούν στις δικές τους τοποθετήσεις και να επαναξιολογήσουν τα αποτελέσματα. Αυτό έκανε η FBME. Από την πρώτη ημέρα ανέθεσε σε αμερικανούς δικηγόρους και ελεγκτικούς οίκους, άνοιξαν τις πόρτες τους, ήλθαν να εξετάσουν και σε επαφή με τη FINCEN να δώσουν τη δική τους εξήγηση. Δόθηκαν αυτές οι απαντήσεις από το τέλος Σεπτεμβρίου, έχουν περάσει δύο μήνες και οι αμερικανοί επαναξιολογούν τη θέση τους. Η ΚΤΚ σε καμία συνεννόηση με το ρυθμιστή, που είναι η Κεντρική Τράπεζα της Τανζανίας, αποφάσισε την πώληση των υπηρεσιών του υποκαταστήματος της FBME στην Κύπρο. Εδώ τίθενται άλλα ερωτήματα. Τι να πουλήσουν; Τα κεφάλαια και όλα τα περιουσιακά στοιχεία ελέγχονται από την ΚΤ της Τανζανίας και για μήνες δεν θεωρούσαν σκόπιμο να επικοινωνήσουν μαζί τους. Ο ρυθμιστής στην Τανζανία διόρισε και εκείνος διαχειριστή, αλλά για να γίνει πιο εύρυθμη η λειτουργία της τράπεζας. Το μόνο, που ανέλαβε ήταν το management ενώ εδώ, ουσιαστικά την έκλεισαν την τράπεζα.
Αναμένεται κάτι στο άμεσο μέλλον σε σχέση με την υπόθεση αυτή;
Σίγουρα, αναμένεται η τοποθέτηση των αμερικανών μετά τη λήψη όλων των εξηγήσεων από πλευράς FBME. Ελεγκτικός οίκος της Αμερικής, με εντολή των δικηγόρων της FBME ήλθε και διεξήγαγε έρευνες, έκαναν την τράπεζα φύλο και φτερό. Και είναι θέμα νοοτροπίας, θέλω να σας πω ότι την πρώτη μέρα, όταν έφθασαν οι δικηγόροι και οι ελεγκτές από την Αμερική, ο διαχειριστής, δεν ξέρω με εντολές ποιου, τους είχε απαγορεύσει την είσοδο στην τράπεζα. Και είναι ακριβώς εκεί που υπήρξε ανάγκη παρέμβασης της δικαστικής εξουσίας για να δοθεί άδεια στους ελεγκτές να εισέλθουν στην τράπεζα και να κάνουν τις εξετάσεις τους.
Κλείνουμε το κεφάλαιο αυτό, παρόλο που απασχόλησε έντονα την κοινή γνώμη στο πρόσφατο παρελθόν…
Και θα απασχολήσει την κοινή γνώμη πολύ προσεχώς και ελπίζω και εύχομαι να μην την πληρώσουμε σαν κυπριακό κράτος και σαν κυπριακό δημόσιο.
Υπάρχει ένας τέτοιος κίνδυνος;
Εξαρτάται.
Από τι;
Αν διαφανεί ότι λήφθηκαν λανθασμένες αποφάσεις.
Αυτό θα φανεί;
Αυτό θα φανεί με τον υπερβάλλοντα ζήλο της ΚΤΚ, στον οποίο έχω αναφερθεί προηγουμένως.
Μερίδα της κοινής γνώμη έχει την εντύπωση ότι η παραίτηση σας από τη θέση του ΥΠΟΙΚ, ήταν αποτέλεσμα διαφωνιών με τον τέως Πρόεδρο. Ισχύει κάτι τέτοιο; Είχατε διαφωνίες με τον Πρόεδρο Χριστόφια σε μείζονος σημασίας θέματα;
Είναι εικασίες και εκτιμήσεις, τις οποίες κάνει ο καθένας, πέραν από τον απλό κόσμο που αγωνιά, και εμπεριέχουν και σκοπιμότητα. Η υποβολή της παραίτησης μου ήταν καθαρά για λόγους υγείας και όποιος δεν πιστεύει μπορεί να ανατρέξει στους θεράποντες ιατρούς μου.
Συμφωνούσατε με την οικονομική πολιτική που ακολουθούσε ο Δημήτρης Χριστόφιας;
Κοιτάξετε, ήμουν Υπουργός από τον Αύγουστο του 2011 μέχρι τον Μάρτιο του 2012.
Και εκείνη την περίοδο όμως εφαρμόζετο οικονομική πολιτική…
Βρισκόμουν πίσω από τη λήψη της οποιασδήποτε απόφασης αφορούσε το Υπουργείο Οικονομικών. Θέλω να σας υπενθυμίσω ότι τέλος Αυγούστου υιοθετήθηκε η πρώτη δέσμη μέτρων για εξοικονόμηση τόσο στα δημόσια οικονομικά και ένα μήνυμα προς τον ιδιωτικό τομέα. Σας υπενθυμίζω επίσης ότι τα μέτρα αυτά ψηφίστηκαν ομόφωνα από τη βουλή. Τον Μάρτιο του ιδίου χρόνου αποφασίστηκε ομόφωνα η δεύτερη δέσμη μέτρων, που επίσης υποβλήθηκε προς την ΕΕ και είναι ακριβώς αυτές οι αποφάσεις, που υποχρέωσαν τον Επίτροπο Οικονομικών θεμάτων, Όλι Ρεν, να αποστείλει επιστολή προς εμένα στις αρχές Ιανουαρίου, με την οποία με ενημέρωνε ότι θεωρούσε τα μέτρα ικανοποιητικά και αρκετά για να επαναφέρουν τα δημόσια οικονομικά προς τη σωστή πορεία. Δεν είχε αρχίσει τότε συζήτηση, που αφορούσε συγκεκριμένα τις τράπεζες . Μετά την απόφαση απομείωσης του ελληνικού χρέους με τη συμφωνία του ελληνικού κράτους και των δανειστών, η οποία επήλθε αρχές του Γενάρη, υπήρχαν επίσημες εκτιμήσεις.
Η πρώτη απόφαση του Eurogroup για κούρεμα του ελληνικού χρέους κατά 21%, τον Ιούλιο του 2011, είχε ληφθεί υπόψιν στα stress test, στα οποία είχαν υποβληθεί και οι κυπριακές τράπεζες το καλοκαίρι του 2011. Υπολόγισαν τις απώλειες που θα είχαν οι τράπεζες με το 21% και τούτου υπολογιζόμενου, όλες ανεξαίρετα οι τράπεζες περνούσαν τα stress tests του καλοκαιριού του 2011. Μετά, προστέθηκε άλλο 50%, το οποίο είχε υπολογιστεί στο Eurogroup της τελευταίας εβδομάδας του Οκτώβρη του 2011. Οι εκτιμήσεις, οι οποίες υπήρχαν και καθηκόντως, μου είχαν γνωστοποιηθεί από την Κεντρική Τράπεζα, ήταν ότι θα έπρεπε πάση θυσία να επιτευχθεί συμφωνία μεταξύ του ελληνικού δημοσίου και των δανειστών, διότι η μη επίτευξη συμφωνίας θα οδηγούσε αναντίλεκτα σε χρεοκοπία του ελληνικού κράτους. Οι εκτιμήσεις, που υπήρχαν τόσο από την ΚΤΚ, όσο και από το ΥΠΟΙΚ της Κύπρου, ήταν ότι σε μια τέτοια περίπτωση, τα αποτελέσματα για την Κύπρο, όχι μονάχα για τις τράπεζες, θα ήταν καταστροφικές και άμεσες. Άρα, έπρεπε πάση θυσία να αποφευχθεί ένα σενάριο μη επίτευξης συμφωνίας. Μέσα σε αυτά τα πλαίσια, οι Αρχηγοί των κρατών –μελών της ευρωζώνης, ουσιαστικά υιοθέτησαν την προταση , η οποία έτυχε επεξεργασίας από την τρόικα, για επιπλέον κούρεμα του ελληνκού χρέους κατά 50% . Σύνολο 70%. Κάτι, που έγινε αποδεκτό δύο μήνες αργότερα, στις αρχές του Γενάρη μεταξυ των εμπλεκομένων, που ήταν το ελληνικό δημόσιο και οι δανειστες. Αυτή η απόφαση, έγινε τότε αποδεκτή από όλους με ανακούφιση.
Η Κύπρος, το κυπριακό ΥΠΟΙΚ και η ΚΤΚ, ως άμεσα συνδεδεμένη με την ελληνική οικονομία, δεν έπρεπε να λάβει ή να απαιτήσει κάποια αντισταθμιστικά μέτρα για να διαφυλαχθεί η κυπριακή οικονομία;
Δικό μας μέτρο ή απόφαση, σε καμιά περίπτωση. Τόσο η νομισματική πολιτική όσο και η εποπτεία των εμπορικών τραπεζών, δεν είναι αρμοδιότητα της κυβέρνησης ή του ΥΠΟΙΚ, αλλά της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου. Καθηκόντως, έγινα γνώστης των εκτιμήσεων της ΚΤΚ, από τις πρώτες ημέρες μετά την πρόταση για το κούρεμα του ελληνικού χρέους κατά 50 επιπλέον τοις εκατόν, ότι οι κυπριακές τράπεζες, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, άλλες ευκολότερα και άλλες με τη βοήθεια του κράτους, θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν αυτή τη δύσκολη κατάσταση.
Υπήρχαν διαβεβαιώσεις από τον κ. Ορφανίδη;
Εγώ δεν θέλω να προσωποποιώ. Ο κ. Ορφανίδης, τους μύδρους που εξαπολύει ενάντια στην προηγούμενη κυβέρνηση και τον πρώην Πρόεδρο, τους εξαπολύει από την επομένη της απομάκρυνσης του από την Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου. Ο καθείς μπορεί να λέει ό,τι θέλει και ό,τι τον συμφέρει. Προσωπικά, κομματικά ή πολιτικά. Σημμασία έχουν οι επίσημες εκτιμήσεις του υπεύθυνου φορέα και αυτός είναι η ΚΤΚ και είναι καλό, επειδή επανειλημμένα έρχεται στην επικαιρότητα, επιτέλους η ΚΤΚ να τοποθετηθεί επισήμως και να γνωστοποιήσει στην κοινή γνώμη, για να μην ακούει τον καθένα. που λέει ό,τι θέλει ή ο,τι τον συμφέρει. Να πει η ΚΤΚ ποιες ήταν οι επίσημες εκτιμήσεις της, τόσο πριν από τη λήψη της απόφασης, πολύ περισσότερο ποιες ήταν οι εκτιμήσεις και η αποτίμηση της μετά τη λήψη ης απόφασης. Τότε θα φανεί ότι η κυβέρνηση και το ΥΠΟΙΚ, 100% ήταν μέσα στα πλαίσια των εκτιμήσεων και οδηγιών, που είχε καθορίσει η ΚΤΚ. Για αυτό, μέσα σε χρόνο ρεκόρ είχε συνομολογηθεί, μεταξύ ΚΤΚ και ΥΠΟΙΚ η δέουσα νομοθεσία για την πιθανή παρέμβαση του κράτους στην ενίσχυση της κεφαλαιουχικής βάσης, οποιασδήποτε τράπεζας εκρίνετο αναγκαίο. Και αυτό δεν ήταν κυπριακή εφεύρεση, αλλά ευρωπαϊκή οδηγία προς όλες τις κυβερνήσεις των χωρών μελών της ευρωζώνης. Σε μας συνέπεσε αυτή η ευρωπαϊκή οδηγία να συμβαδίσει με την κρίση στον κυπριακό τραπεζικό τομέα. Θέλω να υπενθυμίσω ότι ενώ αυτή η νομοθεσία ετοιμάστηκε μεν από το χειμώνα του 2011, εντούτοις θεωρήθηκε σκόπιμο να τεθεί σε εφαρμογή τον Ιούλιο του 2012.
Μιλάτε για το 1,8 δις στη Λαϊκή…
Μάλιστα. Επίσης, θέλω να υπενθυμίσω ότι όταν λήφθηκε η απόφαση για απομείωση του ελληνικού χρέους, κανένας απολύτως, για 6 σχεδόν μήνες, καμιά πολιτική-κομματική παράταξη, δεν είχε επικρίνει την κυβέρνηση Χριστόφια για εκείνη την απόφαση.
Διότι δεν ήξερε κανένας…
Δεν ήξερε κανένας, άρχισαν 6 μήνες αργότερα. Με τη λήψη αυτής της απόφασης του Eurogroup, γνωρίζαμε ότι το οποιοδήποτε ποσό ήταν αναγκαίο για ανακεφαλαιοποίηση τράπεζας θα μπορούσε να αντληθεί ή να διεκδικηθεί από τον προσωρινό μηχανισμό στήριξης, τον EFSF, του οποίου πρόεδρος ήταν ο Κλαόυς Ρέντλινγκ, ο οποίος προΐσταται του μόνιμου μηχανισμού σταθερότητας, του ESM. Το ποσό εκείνο, αν υλοποιείτο άμεσα η απόφαση για το 1,8 δις της Λαϊκής, θα μπορούσαμε να το εξασφαλίσουμε από τον μηχανισμό EFSF. Ποσό, το οποίο θα διοχετευόταν προς τις τράπεζες, που το χρειάζονταν χωρίς να επιβαρυνθεί το δημόσιο χρέος. Αυτό έλεγαν οι κανονισμοί του EFSF. Αργότερα, το καλοκαίρι του 2012, με επιμονή του Σόιμπλε και της Γερμανίας, άλλαξαν οι όροι δανειοδότησης και δεν δανειοδοτούνταν απευθείας τα τραπεζικά ιδρύματα. Με την αλλαγή της ηγεσίας της ΕΚΤ από τον Τρισέ στον Ντράγκι, είχε γίνει εξαγγελία ότι το ESM, από την 1/1/2013, θα ήταν στη διάθεση κρατών για χρηματοδότηση τραπεζών, που είχαν ανάγκη. Είναι κάτι , το οποίο έγινε για την Ιταλία, την Ισπανία και την Πορτογαλία. δεν έγινε όμως για την Κύπρο. Πρόκειται για αδικία από πλευράς ευρωπαίων εταίρων απέναντι στην Κύπρο.
Θα μπορούσε η κυπριακή πλευρά να είναι περισσότερο διεκδικητική;
Θα μπορούσε, όμως αν οι κανονισμοί εφαρμόζονταν όπως επι κουρέματος ελληνικού χρέους, τότε η Κύπρος θα έπρεπε να χρηματοδοτηθεί απευθείας για την ανακεφαλαιοποίσηση των τραπεζών της.
Άρα δεν είναι θέμα αν έπρεπε να στηριχθεί ή όχι η Λαϊκή Τράπεζα, αλλά σημασία έχει το πότε εφαρμόστηκε η απόφαση για το 1,8 δις;
Αυτές ήταν αποφάσεις, τις οποίες δεν θα έπρεπε να πάρει η κυβέρνηση, αλλά η Κεντρική Τράπεζα.
Ναι, όμως η στήριξη στη Λαϊκή δόθηκε το καλοκαίρι του 2012 και είπατε ότι η απόφαση λήφθηκε από πιο πριν, ωστόσο δεν εφαρμόστηκε. Αν εφαρμοζόταν άμα τη λήψει της, δεν θα άλλαζαν τα δεδομένα;
Όλα αυτά είναι θεωρητικές προσεγγίσεις, διότι αν γινόταν η παρέμβαση με ένα συγκεκριμένο ποσό, το οποίο εκτιμάτο και μικρότερο, τότε θα χρειαζόταν και δεύτερη παρέμβαση.
Εσείς πιστεύετε ότι έπρεπε η Κύπρος να ενταχθεί πιο νωρίς σε πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής, μνημόνιο; Ένα χαμηλότοκο, ουσιαστικά, δάνειο;
Αυτοί, που κατηγορούν τον Δημήτρη Χριστόφια ότι δεν μπήκε νωρίς σε μνημόνιο, θα ακούσετε από τα ίδια στόματα ότι θα ήταν καλά να αποφεύγαμε το μνημόνιο. Φάσκουν και αντιφάσκουν όσοι καταλογίζουν όλες τις ευθύνες στον Χριστόφια, διότι έτσι τους συμφέρει.
Παράδειγμα, στέλεχος του κυβερνώντος κόμματος, κάμνει αναφορά σε μένα ότι 15 μέρες μετά το κούρεμα του ελληνικού χρέους -θυμάται και από πού έκαμνα τις δηλώσεις, από το αεροδρόμιο- καθησύχαζα τους καταθέτες ότι δεν υπήρχε φόβος για τις καταθέσεις τους. Ουσιαστικά, ως ΥΠΟΙΚ, καθησύχαζα του καταθέτες, με βάση τις διαβεβαιώσεις που έδινε η Κεντρική Τράπεζα της χώρας μας. Αυτές οι δηλώσεις γίνονταν ενάμιση χρόνο πριν από την απόφαση για κούρεμα των κυπριακών καταθέσεων. Όμως, το ίδιο στέλεχος, δεν επικρίνει τον Πρόεδρο Αναστασιάδη, που ενάμιση 24ωρο πριν από τη λήψη απόφασης για κούρεμα, έδιδε διαβεβαιώσεις για το αντίθετο. Ο Κικης Καζαμίας ως ΥΠΟΙΚ ακολούθησε πιστά το δρόμο της εύρυθμης λειτουργίας μεταξύ δύο βασικών θεσμών, ΚΤΚ ως ρυθμιστής νομισματικής πολιτικής και του ΥΠΟΙΚ. Το μόνο σίγουρο είναι ότι ο Κίκης Καζαμίας δεν προέτρεψε κανέναν καταθέτη να σηκώσει τα λεφτά του και να τα στείλει στο εξωτερικό.
Θεωρείτε ότι εξαπατηθήκατε, ως ΥΠΟΙΚ, από την Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου και από τις εκτιμήσεις της;
Κρίνω και έχω καθαρή τη συνείδηση μου, ότι κάναμε ό,τι περνούσε από το χέρι μας. Η ευθύνη καταλογίζεται σε εκείνους που την είχαν καθηκόντως. Ως Υπουργείο κάναμε πολύ περισσότερα από αυτά, που ελέγαμε. Αμέσως μετά το κούρεμα του ελληνικού χρέους κάναμε μια ανεπίσημη επαφή με το EFSF για το εάν και εφόσον χρειαζόμασταν περισσότερα χρήματα . Επίσης απευθυνθήκαμε τότε με επίσημα διαβήματα προς την ελληνική κυβέρνηση, διότι οι κυπριακές τράπεζες ήταν τα μεγάλα θύματα λόγω της παρουσίας τους στην ελληνική αγορά και γνωρίζοντας την απευθείας επαφή, ουσιαστικά ζητήσαμε να μειωθεί η ζημιά των κυπριακών τραπεζών, με την παραχώρηση ακίνητης περιουσίας του ελληνικού δημοσίου. Έγινε αυτή η επαφή με τον πρώην ΥΠΟΙΚ της Ελλάδας Ευάγγελο Βενιζέλο, αλλά και με έμμεση υποβολή απαιτήσεως προς τον τότε υπηρεσιακό Πρωθυπουργό. Εκείνοι, οι οποίοι κατηγορούν την προηγούμενη κυβέρνηση για αποδοχή της λήψης απόφασης κουρέματος του ελληνικού χρέους, είναι γελοίο. Και όσοι γνωρίζουν περί τραπεζικών, το κάνουν επίτηδες. Οι υπόλοιποι το κάνουν δημαγωγικά.
Γιατί είναι γελοίο;
Είναι γελοίο γιατί γνωρίζουν πολύ καλά, ότι δεν υπήρχε καμιά περίπτωση, ο Πρόεδρος Χριστόφιας να εξασφαλίσει οποιαδήποτε ανταλλάγματα για να «πουλήσει» το βέτο του για να εμποδίσει τη λήψη απόφασης στη Σύνοδο Κορυφής της ευρωζώνης. Οι δύο κυπριακές τράπεζες ήταν μόνο ένα ελαχιστότατο ποσοστό, που κάλυπταν οι δανειστές του ελληνικού χρέους. Δεν ήταν δυνατόν, να δοθεί αποζημίωση στην Κύπρο, ανεξάρτητα από τους στενούς δεσμούς Κύπρου-Ελλάδας, ενώ σε κάποιους άλλους να μην δοθεί.
Θεωρείτε ότι έγινε ζημιά με την πώληση των εργασιών των κυπριακών υποκαταστημάτων στην Ελλάδα; Χάθηκε ένα διαπραγματευτικό χαρτί για την Κύπρο σε σχέση με την επιρροή της στην Ελλάδα και κατά συνέπεια στην ευρωζώνη;
Πιστεύω ναι. Αυξήθηκε σε μεγάλο βαθμό το μέγεθος της ζημιάς, το οποίο υποστήκαμε ως κράτος. Δυστυχώς αυτή την κατάσταση, η ελληνική πλευρά την εκμεταλλεύτηκε προς όφελος της.
Πώς;
Ουσιαστικά, τους δωρίσαμε τις εργασίες των κυπριακών τραπεζών στην Ελλάδα. Αποδεικτικό στοιχείο, είναι ότι μερικές εβδομάδες μετά την πώληση στην Τράπεζα Πειραιώς, η μετοχή της τράπεζας εκτοξεύθηκε και ανακοινώθηκαν μερικές εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ ως κέρδη, που ουσιαστικά ήταν ο λόγος της ενσωμάτωσης των εργασιών των κυπριακών τραπεζών. Και εδώ ελέγχεται, κατά την άποψη μου, η Κεντρική Τράπεζα της Ελλάδος.
Διατελέσατε ΥΠΟΙΚ από τον Αύγουστο του 2011 μέχρι τον Μάρτιο του 2012. Δεν είχατε γνώση για την πορεία του ELA της Λαϊκής και για τους τραπεζικούς χειρισμούς;
Είχαμε γνώση, όμως ποτέ δεν μας είχε γνωστοποιηθεί ως ύπαρξη προβλήματος . Το ELA είναι ένας τρόπος δανεισμού και βελτίωσης της κατάστασης ρευστότητας μιας εμπορικής τράπεζας, μέσω της εθνικής Κεντρικής Τράπεζας, στη συγκεκριμένη περίπτωση της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, παίρνοντας ουσιαστικά χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Από τη στιγμή, που οι υπεύθυνοι φορείς, ΚΤΚ-ΕΚΤ, εγκρίνουν τις εν λόγω ενέργειες , το ΥΠΟΙΚ δεν δικαιούταν να κάνει καμιά παρέμβαση.
Σας απηύθυνα προηγουμένως το ερώτημα αν νοιώθετε ότι εξαπατηθήκατε από την Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου. Αντιλαμβάνομαι ότι είναι μια πάρα πολύ βαριά τοποθέτηση για να γίνει εκ μέρους σας, ωστόσο, από όλα όσα μου είπατε, συνάγεται το συμπέρασμα, μοιραία, ότι αυτό έγινε.
Οτιδήποτε είχε καθηκόντως ζητηθεί από το ΥΠΟΙΚ να πράξει, ώστε να υλοποιηθούν οι αποφάσεις της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, ως καθ' ύλην υπεύθυνης για άσκηση νομισματικής πολιτικής και τις εργασίες της ως εποπτική αρχή επί των εμπορικών τραπεζών, το κάναμε. Και την ετοιμασία νομοθεσίας, και την έκφραση κρατικής ετοιμότητας για ενίσχυση της κεφαλαιουχικής βάσης οποιασδήποτε τράπεζας. Όμως είναι το ΥΠΟΙΚ και ο ΥΠΟΙΚ, ο οποίος έστειλε το ξεκάθαρο μήνυμα προς την τότε διοίκηση της Λαϊκής Τράπεζας υπό τον κ. Βγενόπουλο, ότι δεν ήμουν διατεθειμένος να γίνω μέρος της αντιπαράθεσης Βγενόπουλου-ΚΤΚ.
Υπήρχε μια διάθεση από πλευράς Βγενόπουλου και των συνεργατών του, να χρησιμοποιεί την κυπριακή κυβέρνηση ως τάχα σύμμαχο του στη διαμάχη με την ΚΤΚ. Και όταν αυτό δεν το δέχτηκα, τότε αποφάσισαν και την παραίτηση τους.
Ήσασταν Υπουργός όταν στη Διοίκηση της ΚΤΚ βρισκόταν ο Αθανάσιος Ορφανίδης (Μάιος 2007 -Μάιος 2012). Σας ενημέρωνε για τις εξελίξεις; Ήταν η Λαϊκή φερέγγυα μέχρι το καλοκαίρι του 2012, παρά την έλλειψη σημαντικών κεφαλαίων ως αποτέλεσμα του ελληνικού κουρέματος χρέους; Υπάρχει αυτός ο ισχυρισμός, ότι ήταν φερέγγυα μέχρι το καλοκαίρι του 2012, παρά την έλλειψη κεφαλαίων.
Η Λαϊκή πέρασε το stress test το καλοκαίρι του 2011. Η Λαϊκή επηρεάστηκε σε πάρα πολύ μεγάλο βαθμό, διότι κατείχε μεγάλο αριθμό ελληνικών ομολόγων, τα οποία με την απομείωση έχασαν μεγάλο μέρος της αξίας τους. Λόγω αυτής της απώλειας, δημιουργήθηκε και μεγιστοποιήθηκε η ανάγκη της για κεφαλαιοποίηση. Οι πρώτες προσπάθειες που έγιναν, μετά την παραίτηση Βγενόπουλου και την τοποθέτηση Μιχάλη Σαρρή και νέου ΔΣ, ήταν η αναζήτηση κεφαλαιουχικής ενδυνάμωσης από τον ιδιωτικό τομέα. Πράγμα το οποίο δεν έγινε κατορθωτό. Τότε, με υπόδειξη της ΚΤΚ, συνεργάστηκε το ΥΠΟΙΚ και ετοίμασε την αναγκαία εθνική νομοθεσία, με βάση ευρωπαϊκή νομοθεσία, για το θέμα διαχείρισης κρίσεων και παρεμβάσεων. Αυτό έγινε σε χρόνο μηδέν και εγκρίθηκε ομόφωνα από τη Βουλή τέλη του 2011. Όμως, αυτή η νομοθεσία δεν τέθηκε άμεσα σε ισχύ. Θεωρήθηκε σκόπιμο, αυτή η νομοθεσία να τεθεί σε εφαρμογή τον Ιούνιο του 2012. Μέχρι το Μάρτιο του 2012 δεν είχε ζητηθεί οποιαδήποτε επιπλέον ενίσχυση.
Ήσασταν υπέρ της αντικατάστασης Ορφανίδη από τον Πρόεδρο Χριστόφια και τον διορισμό του Πανίκου Δημητριάδη;
Γράφτηκαν και λέχθηκαν πολλά περί δήθεν αντιπαράθεσης μου με τον Πρόεδρο Χριστόφια. Ο διορισμός του Διοικητή της ΚΤ, είναι προνόμιο του Προέδρου. Έγνοια μου ήταν η αποκατάσταση της εύρυθμης λειτουργίας συνεργασίας μεταξύ ΚΤΚ –ΥΠΟΙΚ, που είχα διαπιστώσει από την πρώτη ώρα που ανέλαβα καθήκοντα, ότι ήταν σχεδόν ανύπαρκτη. Αυτό το πράγμα το πέτυχα. Βεβαίως, στις κατ ιδίαν συναντήσεις μας, υπήρξαν θέματα στα οποία είχαμε διαφορετικές προσεγγίσεις. Επί θητείας μου, δεν υπήρξε αντιπαράθεση μεταξύ ΚΤΚ-Κυβέρνησης. Τον κ. Δημητριάδη δεν τον έζησα.
Ο Υπουργός Οικονομικών Χάρης Γεωργιάδης, δήλωσε πρόσφατα ότι τον Απρίλη του 2012 (επί Διοίκησης Ορφανίδη), λίγο πριν την κεφαλαιουχική ενίσχυση της Λαϊκής τράπεζας με 1,8 δις και λιγότερο από ένα χρόνο πριν την επίσημη κατάρρευση της τράπεζας, η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου είχε επισήμως διαβιβάσει προς τη Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, την εκτίμηση της, ότι η Λαϊκή Τράπεζα θα πραγματοποιούσε μέχρι το 2016, κέρδη 1,2 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Δεν το έχω υπόψιν μου, όμως επειδή ξέρω ότι ο κ. Γεωργιάδης είναι μελετηρός και ως άνθρωπος και ως Υπουργός, σημαίνει ότι κάποια στοιχεία έχει στα χέρια του. Αυτή του η τοποθέτηση είναι υποστηρικτική σε αυτά που ακολουθούσαμε εμείς με βάση τις οδηγίες και εκτιμήσεις της ΚΤΚ.
Κυκλοφορούν φήμες ότι η προηγούμενη κυβέρνηση στοχοποίησε σκόπιμα τις τράπεζες για να μετατοπίσει από τις κυβερνητικές ευθύνες.
Αυτά είναι γελοιότητες, αν όχι ηλιθιότητες. Είναι γνωστό ότι κατηγορήθηκε ο Δημήτρης Χριστόφιας για την επιδείνωση των δημόσιων οικονομικών επί Προεδρίας του και ότι προκάλεσε την τραπεζική κρίση. Αυτά είναι γελοιότητες. Ναι, τα δημόσια οικονομικά οδήγησαν το δημόσιο χρέος από τη χρηματοδότηση και ανακεφαλαιοποίηση της Λαϊκής Τράπεζας στο 75%. Όμως, σε περίοδο κρίσεως, παρόλο που το δημόσιο χρέος αυξήθηκε, ήταν περίπου 20 ολόκληρες μονάδες χαμηλότερο από όσο ο μέσος όρος των χωρών της ευρωζώνης. Άρα, πώς είναι δυνατόν, τα δημόσια οικονομικά να προκάλεσαν την κρίση. Απλά, κάποιοι άλλοι, ίσως περισσότερο ειδήμονες από εμάς και ίσως με σκοπιμότητες, διαβλέποντας κάποια πράγματα, μας είχαν αποκλείσει από τις διεθνείς αγορές από την άνοιξη του 2011 με αποτέλεσμα να αντληθεί δανειοδότηση, από την ντόπια αγορά για το δημόσιο και από τον ELA για τη Λαϊκή. Κάποιος σοβαρός άνθρωπος, που γνωρίζει από οικονομικά, δεν μπορεί να καταλογίζει ευθύνες για όλα στην προηγούμενη κυβέρνηση. Ανά το παγκόσμιο, ζούμε τη χειρότερη οικονομική κρίση λόγω των τραπεζών εδώ και 90 τόσα χρόνια.
Από το 1929..
Μάλιστα. Άρα, δεν μπορεί να ευθύνεται για όλα ο Χριστόφιας. Επίσης, όλοι δεχόμαστε ότι από ίδρυσης της Κυπριακής Δημοκρατίας υπήρχαν διαρθρωτικά προβλήματα στην κυπριακή οικονομία. Δεν μπορεί να κατηγορείται ο Χριστόφιας ότι τα δημιούργησε μέσα στα 3 πρώτα χρόνια της διακυβέρνησης του. Επί άλλων κυβερνήσεων, τα ποσοστά παροχής αυξήσεων στο κρατικό μισθολόγιο ήταν πολλαπλάσια από αυτά που δόθηκαν από μια φιλεργατική κυβέρνηση, η οποία ένοιωσε την ανάγκη να παγοποιήσει το κρατικό μισθολόγιο. Όλα αυτά δεν μπορεί να καταλογίζονται στους ώμους ενός μόνο ανθρώπου, επειδή έτυχε να είναι Πρόεδρος τη συγκεκριμένη περίοδο. Ως κυβέρνηση είχαμε αναλάβει το μερίδιο της ευθύνης, που μας αναλογούσε. Δεν μπορεί όμως, να μας καταλογίζεται το 100%.
Επικαιρότητα: Διαρροή «έκθεσης» Προεδρικού στους New York Times, συμβόλαιο Γιωρκάτζη κα. Πώς σχολιάζετε;
Τρομερή ζημιά στην εικόνα της Κύπρου. Αυτή την «έκθεση ευθυνών» είναι ένα σημείωμα σκοπιμότητας επικοινωνιακού χαρακτήρα, το οποίο σε στιγμές ειλικρίνειας, ο Υπουργός Οικονομικών Χάρης Γεωργιάδης δήλωσε δημόσια ότι είναι ένα χαρτί επικοινωνιακού χαρακτήρα ώστε να αμύνεται η κυβέρνηση κυρίως για τις ευθύνες της αναφορικά με το κούρεμα. Φαίνεται και φωτογραφίζονται οι συντάκτες της «έκθεσης». Η μεγάλη παραδοξότητα δεν είναι η ετοιμασία αυτού του σημειώματος. Τέτοια σημειώματα γίνονται σχεδόν επί καθημερινής βάσης στην επικοινωνιακή πολιτική των κομμάτων. Πώς ένα σοβαρό μέσο όπως είναι οι New York Times, αποδέχθηκε να είναι λήπτης ενός τόσο επιτηδείου σημειώματος; Είμαι σίγουρος ότι αυτός που το διοχέτευσε δεν είναι οι συντάκτες του, διότι κανένα σοβαρό μέσο, όσο σοβαρό και να είναι το σημείωμα, δεν θα το δημοσίευε χωρίς να εμπιστεύεται την πηγή. Άρα, αυτός που το διοχέτευσε, πρέπει να θεωρείται αξιόπιστος. Αυτός, ο οποίος το διέρρευσε, έκανε μεγάλη ζημιά στον τόπο. Από την άλλη μετριάζεται η ζημιά λόγω του ρηχού επιπέδου του περιεχομένου του.
Παρόλο που η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι είναι το πιο ολοκληρωμένο σημείωμα που συνέταξε, χωρίς ιδιαίτερα λάθη και παραλήψεις..
Είναι το πιο ολοκληρωμένο σημείωμα, το οποίο βοηθά την κυβέρνηση να απαλλαγεί των ευθυνών της και να τις μετατοπίσει σε άλλους.
Είστε αισιόδοξος για την πρόοδο της Κυπριακής οικονομίας; Αναβαθμίσεις από οίκους αξιολόγησης, έξοδος στις αγορές. Πάει καλά η κυβέρνηση;
Είμαι εκ φύσεως αισιόδοξος. Θα ήμουν πιο αισιόδοξος αν αυτή η κυβέρνηση «πήγαινε καλά». Δεν μπορεί η κυβέρνηση να περηφανεύεται και να ζητά βαθμολόγηση με ικανοποιητικό βαθμό, δυστυχώς δεν τα καταφέρνει. Θα τα κατάφερνε ίσως αν δεν σπαταλούσε πολλή φαιά ουσία στις σκοπιμότητες της να ασχολείται με το παρελθόν, ενάμιση χρόνο μετά την ανάληψη της προεδρίας. Αν χρησιμοποιήσει τις δυνάμεις , που έχει και έχει δυνάμεις αφού ασχολούνται με το παρελθόν, ας ασχοληθούν με το σχεδιασμό του μέλλοντος και να εκπέμψουν μήνυμα αισιοδοξίας προς τον απλό τον κόσμο, το παζάρι και τους ξένους επενδυτές. Γνωρίζουμε την αναγκαιότητα να εισρεύσει ξένο φρέσκο χρήμα στην κυπριακή αγορά. Σε αυτόν τον τομέα, η σημερινή κυβέρνηση παίρνει απροβίβαστο βαθμό.
Ένα θέμα το οποίο μονοπωλεί στην επικαιρότητα είναι οι Κυπριακές Αερογραμμές. Έχει μέλλον ο κρατικός αερομεταφορέας;
Κάθε μέρα που περνά η ερώτηση σας γίνεται ακόμα πιο κρίσιμη. Κάποιοι σταματούν στις ευθύνες της προηγούμενης κυβέρνησης . Το θέμα το παρακολουθώ από το 1991. Τα προβλήματα των ΚΑ χρονολογούνται. Δυστυχώς, υπήρχαν εποχές, που οι ΚΑ είχαν το 1/3 της δουλειάς, που έχουν σήμερα και είχαν 5πλάσιο προσωπικό. Δεν τα ρίχνω πάνω στο προσωπικό, αλλά ήταν νοοτροπίες, που είχαν εμπεδωθεί. Οι κατάσταση στις Κυπριακές Αερογραμμές ήταν χειρότερη από εκείνη που επικρατούσε παλαιότερα στους Ημικρατικούς Οργανισμούς, δηλαδή το μέσο και το ρουσφέτι. Νομίζω ότι οι συνεχείς αντιπαραθέσεις των τελευταίων χρόνων, εμπόδισαν την βελτίωση της κατάστασης με αποτέλεσμα να βρισκόμαστε σήμερα σε αυτό το δύσκολο σημείο. Θυμάμαι, όταν ήμουν Υπουργός, είχε εκπονηθεί από την τότε διοίκηση των ΚΑ, ένα πάρα πολύ καλό σχέδιο. Η τότε κυβερνώσα βουλή, το είχε απορρίψει. Άλλαξε η κυβέρνηση και πέρασε άλλος ένας χρόνος για να αρχίσει η συζήτηση από εκεί που έμεινε το ΔΣ ένα χρόνο ενωρίτερα. Αυτό το έζησα ως υπουργός.
Θα είμαι θρασύς στην τελευταία μου ερώτηση. Αφήνονται αιχμές για το πρόσωπο σας σε σχέση με την περίοδο του κραχ του χρηματιστηρίου και την εμπλοκή σας με τη ΔΗΜΗΤΡΑ Επενδυτική. Πώς σχολιάζετε;
Είναι σκοπιμότητες και γελοιότητες. Είμαι στα δημόσια πράγματα τα τελευταία 25 χρόνια. Ποτέ δεν ένοιωσα την ανάγκη να κυκλοφορώ με οποιονδήποτε δίπλα μου για να με προστατεύει. Με ο,τι ασχολήθηκα και το λέω με υπερηφάνεια, είχα οικονομικό κόστος, συμπεριλαμβανομένης και της εποχής που ήμουν στέλεχος του συνεργατισμού. Οι κινήσεις του συνεργατισμού την περίοδο του Χρηματιστηρίου ήταν υποχρεωτικές για να σώσουν τον συνεργατισμού και τον έσωσαν.
Αυτοί οι θρασείς, που εκτοξεύουν αυτές τις κατηγορίες δεν στάθηκαν ποτέ και να τα πουν μπροστά μου. Εκτοξεύουν κατηγορίες και ψιθύρους, για να υλοποιούνται δικές τους σκοπιμότητες. Ειδικά για τη ΔΗΜΗΤΡΑ, νοιώθω περήφανος διότι προσπάθησα με τις κινήσεις μου να προστατεύσω τα καλώς νοούμενα συμφέροντα του συνεργατισμού. Άλλοι, που δεν είχαν σχέση με το Συνεργατισμό, είναι εκείνοι που εξυπηρετούσαν αλλότρια ιδιωτικά συμφέροντα και προσπάθησαν να πλήξουν και το Συνεργατισμό και τη ΔΗΜΗΤΡΑ. Είναι αυτοί , που προώθησαν αντισυνταγματική νομοθεσία, η οποία υποχρέωνε τη ΔΗΜΗΤΡΑ να επενδύσει το ρευστό της στην περίοδο της φούσκας. Και επειδή η ΔΗΜΗΤΡΑ αυτό το πράγμα δεν το έκανε και διαφύλαττε τα συμφέροντα της σε ρευστό, επέβαλαν νομοθεσία με βάση την οποία υποχρέωναν τη ΔΗΜΗΤΡΑ να επενδύσει στην περίοδο της φούσκας. Αυτό το πράγμα ήταν εγκληματικό. Αυτή η νομοθεσία εκρίθη ως αντισυνταγματική και είχε το δικαίωμα η ΔΗΜΗΤΡΑ να ζητήσει αποζημιώσεις. Αλλά να ζητήσει από πού; Από την κυβέρνηση, από τη βουλή; Και είναι αυτοί οι ίδιοι που εκτοξεύουν κατηγορίες εναντίον του Κίκη Καζαμία.
Αυτοί οι «αυτοί», στους οποίους αναφέρεστε, δεν έχουν όνομα;
Είναι στο χώρο του κυβερνώντος κόμματος.
