Ανησυχητικά αυξανόμενη είναι η νεανική παραβατικότητα στην Κύπρο και με αφορμή το φονικό στη Λάρνακα με θύτη ανήλικο, εγείρεται ξανά το θέμα δημιουργίας δικαστηρίων για ανηλίκους καθώς και ιδρυμάτων σωφρονισμού τους.

Κοινή διαπίστωση όλων είναι ότι η πολιτεία δεν πρόλαβε ακόμη ένα κακό που προμηνυόταν καθώς σύμφωνα με την αστυνομία η δράση του 17χρονου ήταν γνωστή και είχε απασχολήσει στο παρελθόν τις ανακριτικές αρχές.Το θέμα ίδρυσης νεανικού δικαστηρίου τέθηκε επανελειμμένα και οι υποσχέσεις αφορούσαν όπως κατατεθεί στο τέλος του έτους για ψήφιστη στη Βουλή.

Μιλώντας στην εκπομπή του Sigma Πρωτοσέλιδο, ο Εκπρόσωπος Τύπου της Αστυνομίας, Αντρέας Αγγελίδης, είπε ότι ο εν λόγω νεαρός ήταν γνωστός στην αστυνομία με αρκετές υποθέσεις διαρρήξεων και κλοπών αυτοκινήτων. Μάλιστα όπως είπε, είχε εκτίσει ποινή φυλάκισης από τον Ιούλιο του 2013, μέχρι και τον Οκτώβριο του 2013 ενώ στις αρχές Νοεμβρίου είχε ζητηθεί η κράτηση του για υποθέσεις διαρρήξεων χωρίς αυτό να γίνει αποδεκτό, λόγω του νεαρού της ηλικίας του.

Οι Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας

Ενήμερες για την περίπτωση του 17χρονου ήταν και οι υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας. Σύμφωνα με τη διευθύντρια υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας, Τούλα Κούλουμου, οι υπηρεσίες, ενημερώνονται για περιπτώσεις νεανικής παραβατικότητας από την αστυνομία ή το δικαστήριο και αξιολογώντας την κάθε περίπτωση βοηθούν συμβουλευτικά την οικογένεια και τον ανήλικο

Σε κάποιες περιπτώσεις ανέφερε, οι ανήλικοι παραβάτες μπορούν να τεθούν υπό επιτήρηση των υπηρεσιών οι οποίες ετοιμάζουν εκθέσεις για τη συμπεριφορά τους οι οποίες κοινοποιούνται στα δικαστήρια.
«Εμείς ως υπηρεσίες προσφέρουμε ψυχοκοινωνική στήριξη. Αντιμετωπίζουμε δυσκολίες καθώς δεν υπάρχουν χώροι ή ιδρύματα για τους ανηλίκους»

Συνεχής η αύξηση της νεανικής παραβατικότητας στην ΕΕ

Μιλώντας στην εκπομπή του Σίγμα «Μεσημέρι και Κάτι» η ψυχολόγος Χριστίνα Πέτα, επεσήμανε ότι σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της ΕΕ, παρατηρείται συνεχής αύξηση της νεανικής παραβατικότητας. Oι χώρες της Ευρώπης με αυξημένη νεανική παραβατικότητα είναι οι Γαλλία, Ιταλία, Γερμανία με 20 % ενώ η Κύπρος έχει ποσοστό νεανικής παραβατικότητας4,4%.

Πολυσύνθετο  φαινόμενο

Η κ. Πέτα, εξήγησε ότι η νεανική παραβατικότητα είναι πολυσύνθετο ζήτημα. Η νεανική παραβατικότητα είπε, πιθανόν να αρχίζει λόγω γονιδίων,  από τη λειτουργία της οικογένειας, από τη λειτουργία του συστήματος, την εκπαίδευση και το ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον. Μάλιστα όπως τόνισε απαιτεί συντονισμένες δράσεις φορέων  

Η πρόληψη είναι το άπαν

Οι ψυχιατρικές υπηρεσίες, λειτουργούν στον τομέα της πρόληψης εν τη γένεση των προβλημάτων, δήλωσε η Άννα Παραδεισιώτου υπεύθυνη του ψυχιατρείου Αθαλάσσας. Οι υπηρεσίες, επεσήμανε βρίσκονται σε συνεργασία με το Υπουργείο Παιδείας και με τις οικογένειες των παιδιών αλλά και με τους ίδιους τους ανηλίκους που αντιμετωπίζουν προβλήματα.
Η κ. Παραδεισιώτου, είπε ότι είναι επιτακτική ανάγκη για δημιουργία δικαστηρίου ανηλίκων ή και σωφρονιστικών ιδρυμάτων.

Δεν είναι θέμα δικαστηρίων αλλά θέμα ορθών υποδομών

Την ανάγκη δημιουργίας, δικαστηρίου ανηλίκων, εξήρε και ο Πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου, Δώρος Ιωαννίδης. Μιλώντας στην εκπομπή «Μεσημέρι και Κάτι», υπέδειξε ότι πρέπει να δημιουργηθούν σωστές υποδομές

Οι εισηγήσεις της Επιτρόπου Δικαιωμάτων του Παιδιού

Τη θέσπιση του απαραίτητουνομοθετικού πλαισίου το οποίο να εκσυγχρονίζει τις υπάρχουσες νομοθεσίες και διοικητικές πρακτικές αναφορικά με τη θέση των παιδιών στο δικαστικό σύστημα, εισηγήθηκε επανελημμένως η Επίτροπος Προστασίας και Δικαιωμάτων του Παιδιού, Λήδα Κουρσουμπά.
Υπέδειξε ότι θα πρέπει να διασφαλιστεί ότι το νομοθετικό αυτό πλαίσιο είναι συμβατό με όλες τις πρόνοιες της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού αλλά και με τις κατευθυντήριες γραμμές, κανονισμούς και τα ελάχιστα πρότυπα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών και άλλων διεθνών οργανισμών, όπως το Συμβούλιο της Ευρώπης, αναφορικά με τη θέση των παιδιών στο δικαστικό σύστημα.

Ι. Νικολάου: Τέλος του έτους το νομοσχέδιο στη Βουλή

Ο Υπουργός Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως Ιωνάς Νικολάου, σε παρέμβαση του στη Συνεδρία της Επιτροπής Κοινωνικών Θεμάτων, Υγείας και Αειφόρου Ανάπτυξης της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης με θέμα: Child friendly juvenile justice: from rhetoric to reality που πραγματοποίηθηκε στο υνεδριακό Κέντρο «Φιλοξενία», στις 12 Μαΐου 2014, ανέφερε ότι «ανεξάρτητα με την  πρόθεση της κυβέρνησης εκσυγχρονισμού του πλαισίου ποινικής μεταχείρισης ανηλίκων, με την υιοθέτηση σύγχρονων αντιλήψεων μεταχείρισης των νεαρών παραβατών και την παιδοκεντρική προσέγγιση των δικαστικών διαδικασιών και μέτρων ποινής, η υφιστάμενη νομοθεσία παρέχει με αποδεκτή επάρκεια ικανοποιητικές εγγυήσεις για την ειδική προστασία που απαιτείται σε ανηλίκους».

«Μια σειρά από δικαστικές αποφάσεις κατά τα τελευταία 40 χρόνια δείχνουν ότι η φυλάκιση αποτελεί μέτρο έσχατης λύσης και στην περίπτωση των νεαρών παραβατών ένα μέτρο που πρέπει να αποφεύγεται, εκτός εάν θεωρείται αναπόφευκτο ενόψει της σοβαρότητας του αδικήματος ή της συστηματικής υποτροπής. Παρόλα αυτά, κρίνουμε ως αναγκαία τη νομοθετική κατοχύρωση τόσο της παιδαγωγικής αποστολής του ποινικού σωφρονισμού ανηλίκων, όσο και των δικαιωμάτων των φυλακισμένων και τη διαμόρφωση τους ως αγώγιμων αξιώσεων. Με αυτό τον γνώμονα ετοιμάζεται σχετικό νομοσχέδιο, το οποίο μέχρι το τέλος του τρέχοντος έτους αναμένεται να κατατεθεί στη Βουλή των Αντιπροσώπων».

Η απονομή της δικαιοσύνης αναφορικά με τους ανήλικους

1. Στην Κύπρο εδώ και χρόνια έχει οριστεί ως όριο ποινικής ευθύνης, η ηλικία των 14 χρόνων. Σύμφωνα με το άρθρο 14 του Ποινικού Κώδικα, Κεφ. 154: «Όποιος έχει ηλικία κάτω των δεκατεσσάρων χρόνων δεν είναι ποινικά υπεύθυνος για οποιαδήποτε πράξη ή παράλειψη». Η τάση που παρατηρείται σήμερα σε κάποιες χώρες για μείωση του ορίου ηλικίας, λόγω της έξαρσης της νεανικής παραβατικότητας ένεκα και της οικονομικής κρίσης, δεν μας βρίσκει σύμφωνους.
2. Πρόσθετα, το τεκμήριο αθωότητας κατηγορουμένου προσώπου και το δόγμα του “nullum crimen nulla poena sine lege”, «κανένα έγκλημα - καμία ποινή χωρίς νόμο» κατοχυρώνεται με σαφήνεια στο Άρθρο 12 του Κυπριακού Συντάγματος, καθώς επίσης και τα ελάχιστα δικαιώματα που μπορεί να έχει ένας κατηγορούμενος.
3. Αρκετές διατάξεις που περιέχονται στον νόμο για τους ανήλικους παραβάτες, το Κεφ. 157, αποσκοπούν στην αντιμετώπιση των ανήλικων παραβατών με τρόπο που να λαμβάνει υπόψη την ηλικία τους και είναι σύμφωνες με την προώθηση των βέλτιστων συμφερόντων τους.

Συγκεκριμένα:

• Τέτοιες υποθέσεις εκδικάζονται από δικαστήριο ανηλίκων που ο νόμος ορίζει να συνεδριάζει σε διαφορετικό κτήριο ή αίθουσα από εκείνη στην οποία διεξάγονται οι συνήθεις συνεδριάσεις του Επαρχιακού Δικαστηρίου, ή σε διαφορετικές ημέρες ή ώρες από αυτές τις συνεδριάσεις.
• Είναι καθήκον του Δικαστηρίου να εξηγήσει σε απλή γλώσσα στο παιδί ή το νεαρό άτομο που οδηγήθηκε ενώπιον του την ουσία της κατηγορίας που προσάπτεται.
• Η προστασία προσωπικών δεδομένων τηρείται πλήρως σε όλα τα στάδια της διαδικασίας. Σε Δικαστήριο ανηλίκων κανένα πρόσωπο δεν επιτρέπεται να παραστεί, εκτός από τα μέλη και τους υπαλλήλους του Δικαστηρίου και τα μέρη που εμπλέκονται στην υπόθεση, τους δικηγόρους και άλλα πρόσωπα στα οποία αφορά άμεσα η υπόθεση. Το Δικαστήριο μπορεί, κατά την κρίση του, να ζητήσει την παρουσία των γονέων ή του κηδεμόνα.
• Το Δικαστήριο μπορεί να λάβει πληροφορίες ως προς την εν γένει συμπεριφορά του παιδιού ή του νεαρού ατόμου, το οικογενειακό περιβάλλον, την σχολική επίδοση και το ιατρικό ιστορικό.

Πολύ σημαντικό σημείο είναι ότι με ρητή διάταξη στον εν λόγω Νόμο, κανένας νέος δεν πρέπει να καταδικαστεί σε φυλάκιση, εάν μπορεί να αντιμετωπιστεί κατάλληλα με οποιοδήποτε άλλο τρόπο.