Ένα από τα πιο προβληματικά, είναι το Υπουργείο Υγείας, σύμφωνα με την έκθεση της Επιτρόπου Διοικήσεως Ελίζας Σαββίδου, η οποία σήμερα παρέδωσε στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας τις τέσσερις εκθέσεις της Υπηρεσίας της για το έτος 2013.

Τα δημόσια νοσηλευτήρια είναι κάτω από δυσανάλογη πίεση, συνεπεία της ραγδαίας και ασύμμετρης αύξησης των ασθενών σε συνδυασμό με την μεγαλύτερη δημοσιονομική περισυλλογή που έχει εξαγγελθεί μετά το 1974, σύμφωνα με την έκθεση. Σύμφωνα με την Ελίζα Σαββίδου, είναι ιδιαίτερα ανησυχητικές οι καταγγελίες για ιατρικές αστοχίες ή πλημμέλειες, ενώ πέραν από το κόστος της κρίσης και το οικονομικό, υπάρχει αυξημένος κίνδυνος να μετατραπεί σε ανθρώπινο κόστος με ανυπολόγιστες ενδεχομένως συνέπειες και προεκτάσεις.

Η Επίτροπος Διοικήσεως παραθέτει τρανταχτά παραδέιγματα ασθενών των οποίων η ζωές τους κινδύνεψαν, λόγω πλημμελής εξέτασης ή και ιατρικής αμέλειας στα δημόσια νοσηλευτήρια. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η μή εγκαιρη διάγνωση ασθενή ο οποίος παρακολουθείτο για 16 χρόνια στο νοσοκομείο Λεμεσού. 

Ασθενής, μπαινόβγαινε στο νοσοκομείο για 16 χρόνια και οι γιατροί δεν μπόρεσαν να διαγνώσουν την πάθηση του

Στην υπόθεση Α/Π 76/2012 παραπονούμενος κατήγγειλε ότι το Υπουργείου Υγείας, με την απόφαση του να απορρίψει το αίτημα του για κάλυψη των εξόδων θεραπείας και νοσηλείας στο εξωτερικό, παραβίαζε βασικές αρχές της χρηστής διοίκησης και της δίκαιης μεταχείρισης με την οποία οι κρατικές υπηρεσίες οφείλουν να αντιμετωπίζουν τους πολίτες.

Από την έρευνα προέκυψε ότι οι γιατροί που τον παρακολουθούσαν, στο Γ.Ν. Λεμεσού τα τελευταία 16 χρόνια, για λόγους που παραμένουν αδιευκρίνιστοι, δεν μπόρεσαν να διαγνώσουν έγκαιρα την πάθηση του και να του παράσχουν την επιβεβλημένη, από ιατρικής άποψης, ιατρονοσηλευτική φροντίδα, με αποτέλεσμα, ο παραπονούμενος να αποταθεί αρχικά στον ιδιωτικό τομέα και στη συνέχεια σε εξειδικευμένο ιατρικό κέντρο στη Γερμανία όπου υπεβλήθη άμεσα σε χειρουργική επέμβαση.

Στην Έκθεση αναφέρθηκε ότι η αίτηση του παραπονούμενου εξετάστηκε με αυστηρή προσήλωση στα κριτήρια που προβλέπει το Σχέδιο, χωρίς να ληφθούν υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της περίπτωσης και το όλο ιστορικό, με αποτέλεσμα η αίτηση να απορριφθεί παρά το ότι λόγοι χρηστής διοίκησης, συνηγορούσαν στη θέση, ότι στην περίπτωση του, συνέτρεχαν σοβαροί λόγοι για έγκριση του αιτήματος, στα πλαίσια της διακριτικής ευχέρειας που παρέχει το Σχέδιο στον Υπουργό Υγείας.

Συγκεκριμένα επισημάνθηκε ότι η αρμόδια αρχή, όφειλε, κατά την εξέταση και λήψη της απόφασης της, να λάβει υπόψη της ότι ο αιτητής για 16 ολόκληρα χρόνια υποβλήθηκε 24 φορές σε αιματολογικές εξετάσεις στα κρατικά νοσηλευτήρια της Λεμεσού, οι οποίες, έδειχναν πάντα να υπάρχει στο αίμα του υψηλό ποσοστό του ενζύμου "amylase", το οποίο, σε ορισμένες περιπτώσεις, ήταν κατά πολύ υψηλότερο του κανονικού (normal value) και οι ιατροί που τον παρακολουθούσαν, ουδέποτε τον υπέβαλαν σε οποιαδήποτε άλλη εξέταση ή θεραπεία.

Εξετάσεις στις οποίες υποβλήθηκε άμεσα ο ασθενής όταν αποτάθηκε σε κλινική του ιδιωτικού τομέα, τα αποτελέσματα των οποίων κατέδειξαν καρκίνο στο πάγκρεας. Τα πιο πάνω επιβεβαιώθηκαν και από τις ιατρικές γνωματεύσεις των γιατρών του πανεπιστημιακού νοσοκομείου στη Γερμανία, όπου μετέβη ο παραπονούμενος, οι οποίοι καταλόγισαν σαφείς και συγκεκριμένες ευθύνες στους γιατρούς των δημόσιων νοσηλευτηρίων στην Κύπρο, που είχαν υπό την ιατρική φροντίδα και επίβλεψη τους τον παραπονούμενο, και τις οποίες το Υπουργείο φαίνεται να παρέλειψε να λάβει υπόψη του.

Η εισήγηση της Επιτρόπου ήταν όπως ο Υπουργός Υγείας, στα πλαίσια της διακριτικής ευχέρειας που του παρέχει το Σχέδιο, εξετάσει μαζί με τον Υπουργό Οικονομικών, εκ νέου το αίτημα του παραπονούμενου για εκ των υστέρων κάλυψη των εξόδων που είχε επωμιστεί, για θεραπεία στο εξωτερικό.

Πλημμελής Εξέταση Καταγγελίας για Ιατρική Αμέλεια

Ο χειρισμός που τυγχάνουν οι καταγγελίες για ιατρική αμέλεια από το Υπουργείο Υγείας απασχολούσε ανέκαθεν το Γραφείο Επιτρόπου Διοικήσεως. Όπως κατ’ επανάληψη έχει επισημανθεί ο δικαιοδοτικός νόμος δεν επιτρέπει στον Επίτροπο να κρίνει, να σχολιάσει και/ή να αμφισβητήσει τις εκτιμήσεις, τα πορίσματα και τις επιστημονικές γνωματεύσεις

Ασθενής περιμένει έγκριση κάλυψης εξόδων θεραπείας απο το 2012

Στην υπόθεση Α/Π 198/2012 παραπονούμενος κατήγγειλε ότι το Υπουργείο Υγείας καθυστερούσε υπερβολικά να εξετάσει αίτηση την οποία υπέβαλε για κάλυψη των εξόδων θεραπείας του στον ιδιωτικό τομέα. Από την έρευνα προέκυψε ότι το Υπουργείο ενέκρινε το αίτημα του παραπονούμενου για χρηματοδότηση 9.200 και άρχισε τη διαδικασία στον ιδιωτικό τομέα, την οποία, ωστόσο, αναγκάστηκε να διακόψει, όταν ενημερώθηκε από το Υπουργείο ότι η ληφθείσα απόφαση αναστάληκε. Ειδικότερα, ο Γενικός Διευθυντής του Υπουργείου Υγείας, ενημέρωσε τον παραπονούμενο ότι το Υπουργείο διαπίστωσε ασάφειες στην μέχρι πρόσφατα ισχύουσα διαδικασία και έπρεπε να προβεί σε ενέργειες για τον καθορισμό ειδικού πρωτοκόλλου. Ως εκ τούτου η αίτηση του θα εξεταζόταν από την νεοδιοριζόμενη Ειδική Επιτροπή Οδοντιάτρων και το συντομότερο δυνατό θα τύγχανε σχετικής απάντησης. Κάτι που ωστόσο δεν έγινε ακόμη και μετά που ο παραπονούμενος αποτάθηκε στην Επίτροπο.

Στην Έκθεση της η Επίτροπος επισήμανε ότι η καθυστέρηση στην εξέταση της αίτησης του παραπονούμενου ήταν αδικαιολόγητη και εκτός των ορίων του χρονικού πλαισίου που προβλέπουν οι σχετικοί κανονισμοί. Εισηγήθηκε δε όπως εξεταστεί το ενδεχόμενο τροποποίησης του οικείου Σχεδίου, ώστε η διαδικασία να καταστεί πιο διαφανής και αποτελεσματική, για να αποφεύγονται φαινόμενα κακοδιοίκησης όπως στην παρούσα υπόθεση.

Δεν διέγνωσαν κάταγμα στο χέρι παιδιού

Στην υπόθεση Α/Π 2377/2012 παραπονούμενη ισχυρίστηκε ότι το Τμήμα Ατυχημάτων και Επειγόντων Περιστατικών του Γ. Ν. Λάρνακας, ενήργησε πλημμελώς και δεν έδωσε τη δέουσα σημασία στο πρόβλημα που αντιμετώπιζε το παιδί της με αποτέλεσμα, να μη διαγνώσει ότι είχε κάταγμα στο χέρι.

Από την έρευνα η Επίτροπος κατέληξε στο ότι η αντιμετώπιση του παιδιού από τους γιατρούς, ήταν πλημμελής και επιπόλαιη αφού σε δύο διαδοχικές περιπτώσεις απέτυχαν να εντοπίσουν ότι υπήρχε κάταγμα και να του προσφέρουν την κατάλληλη θεραπεία.

Αυτό είχε ως αποτέλεσμα, το παιδί να ταλαιπωρηθεί η δε εμπιστοσύνη της μητέρας του προς τους γιατρούς του εν λόγω νοσοκομείου να κλονιστεί. Σύμφωνα με την Επίτροπο, αν και το περιστατικό αυτό ήταν λιγότερο σοβαρό σε σχέση με άλλα, εντούτοις ο ατυχής χειρισμός που έτυχε επαναφέρει το θέμα για την ανάγκη υλοποίησης εισήγησης που είχε υποβάλει στο παρελθόν για την εισαγωγή σε όλα τα κρατικά νοσηλευτήρια του Κλινικού Ελέγχου. Ο θεσμός αυτός, αυτοελέγχου και αυτοβελτίωσης, ενεργοποιείται, συνήθως, όταν στις Κλινικές επισυμβούν ή διαπιστωθούν αστοχίες με σκοπό την παρέμβαση και λήψη μέτρων κάλυψης ή διόρθωσης των αδυναμιών και των κενών που υπάρχουν.

Σκοπός, η αποφυγή τυχών επαναλήψεων και η πρόληψη χειρότερων καταστάσεων που μπορούν να εκδηλωθούν.

Η Έκθεση υποβλήθηκε στον Αν. Γενικό Διευθυντή του Υπουργείου Υγείας, το Διευθυντή Ιατρικών Υπηρεσιών και Υπηρεσιών Δημόσιας Υγείας και στο Διευθυντή του Γ.Ν. Λάρνακας με την εισήγηση όπως το περιστατικό τους προβληματίσει και προβούν στη λήψη μέτρων αφού, δεδομένου του αυξημένου αριθμού των ασθενών που προσέρχονται στα νοσοκομεία, λόγω της οικονομικής κρίσης, δεν αποκλείεται ανάλογα περιστατικά να ξαναπαρουσιαστούν.

Κακοδιοίκηση - Παραβίαση των Αρχών της Χρηστής Διοίκησης

Η προσήλωση και ο σεβασμός στις αρχές της χρηστής διοίκησης, η σωστή μεταχείριση των πολιτών αλλά και η καλή συνεργασία του Υπουργείου Υγείας με το Γραφείο Επιτρόπου Διοικήσεως είναι θέματα αλληλένδετα που απασχολούν διαχρονικά, επισημαίνει στην έκθεσή της η Ελίζα Σαββίδου.

Χαρακτηριστικές είναι οι υποθέσεις Α/Π 1880/2012 και Α/Π 499/2013 στις οποίες η παραπονούμενη έθεσε θέμα μεταχείρισης και πρόσβασης της σε στοιχεία που αφορούσαν την περίπτωση του γιου της, ο οποίος, μετά από πολυτραυματισμό αν και είχε σταλεί στο εξωτερικό, τελικά απεβίωσε.

Στην Έκθεση της, η Επίτροπος επικεντρώθηκε στο θέμα της παραβίασης του άρθρου 29 του Συντάγματος και των αρχών της χρηστής διοίκησης από μέρους του Υπουργείου Υγείας. Αντί απαντήσεων και εξηγήσεων, βάσει των στοιχείων και των συμπερασμάτων της έρευνας που το Υπουργείο όφειλε να διενεργήσει, σχετικά με τις συνθήκες και τα αίτια του θανάτου του παιδιού της παραπονούμενης, η Επίτροπος διαπίστωσε μια αδικαιολόγητη βραδύτητα από μέρους του Υπουργείου με τους αρμόδιους Λειτουργούς να μην απαντούν επί της ουσίας των όσων η παραπονούμενη είχε θέσει και να την παραπέμπουν αδικαιολόγητα ο ένας στον άλλο. Αποτέλεσμα, ένα χρόνο και πλέον μετά την επιστολή για το πρώτο παράπονο και έξι μήνες μετά που αποστάληκε άλλη για το δεύτερο παράπονο, τόσο η Επίτροπος όσο και η παραπονούμενη να μην μπορούν να λάβουν την πληροφόρηση την οποία είχαν ζητήσει.

Στην προκειμένη περίπτωση, η Επίτροπος κατέληξε ότι είχαν παραβιαστεί οι Συνταγματικές, νομικές και κανονιστικές πρόνοιες που συνθέτουν το πλαίσιο της χρηστής διοίκησης. Γι' αυτό, με σκοπό παρόμοιες πρακτικές να μην επαναληφθούν και η παραπονούμενη να τύχει καλύτερου χειρισμού στην προσπάθεια της να εξασφαλίσει τα στοιχεία και τις πληροφορίες που αναζητεί, σχετικά με την απώλεια του παιδιού της, η Επίτροπος υπέβαλε την Έκθεση της στον Αν. Γενικό Διευθυντή του Υπουργείου Υγείας.

Κλινικός Έλεγχος - Δικαιώματα Ασθενών

Η εισήγηση για την εισαγωγή συστήματος Κλινικής Διακυβέρνησης Κλινικού Ελέγχου (Clinical Audit) στα κρατικά νοσηλευτήρια υποβλήθηκε από το Γραφείο και παλαιότερα. Την ανάγκη αυτή αναγνώρισε και τον Μάιο του 2013 και ο Υπουργός Υγείας σε συνέντευξη του σε καθημερινή εφημερίδα κατά την οποία εξέφρασε την πρόθεση να προωθήσει την ετοιμασία σχετικού νομοσχεδίου. Σκοπός μιας τέτοιας καινοτομίας, για τα δεδομένα της Κύπρου, εφαρμογής είναι η συνεχής βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας μέσα από τον εντοπισμό τυχόν λανθασμένων χειρισμών, διαδικασιών ή πρακτικών. Σε περίπτωση δε εφαρμογής του Κλινικού Ελέγχου τα παράπονα των πολιτών αντί να απορρίπτονται ως αβάσιμα θα αποτελούν έναυσμα για τη λήψη διορθωτικών μέτρων.

Η παρέμβαση της Επιτρόπου ικανοποιεί αιτήματα

H παρέμβαση της Επιτρόπου είναι ορισμένες φορές αρκετή από μόνη της ώστε μια διαδικασία που εκκρεμεί ενώπιον ενός τμήματος ή υπηρεσίας του Υπουργείου Υγείας να επιταχυνθεί, ή και ένα αίτημα που εκ παραδρομής ή αδικαιολόγητα αρχικά απορρίφθηκε να εξεταστεί εκ νέου και να ικανοποιηθεί.

Το έτος για το οποίο γίνεται ο απολογισμός δεν καταγράφει ιδιαίτερα άμεσες θετικές αντιδράσεις από μέρους του Υπουργείου γεγονός που, με βάση και τη συνολική εικόνα που παρουσιάζει ο τομέας της υγείας, αφήνει σημαντικά περιθώρια βελτίωσης.

Η επίτροπος παρά τον περιορισμένο αριθμό ικανοποίησης τέτοιας μορφής παραπόνων κάνει ιδιαίτερη αναφορά στις ακόλουθες περιπτώσεις.

1. Παραπονούμενη (Α/Π 1877/2012) προσέφυγε στην Επίτροπο επειδή αίτημα της για κάλυψη των εξόδων θεραπείας που είχε επωμιστεί, άν και εγκρίθηκε από το Υπουργείο εντούτοις, η διαδικασία για καταβολή του σχετικού ποσού, ύψους œ10.875, δεν προχωρούσε. Μερικές εβδομάδες μετά την παρέμβασή της Επιτρόπου το αίτημα της ικανοποιήθηκε.
2. Παραπονούμενος (Α/Π 274/2013) ζήτησε την αγορά καινούργιου προγραμματιστή για τον νευροδιεγερτή που είχε απολέσει, αξίας 2.000 ευρώ. Μετά την επιστολή της Επιτρόπου το Υπουργείο προχώρησε στην ικανοποίηση του αιτήματος του. Ύστερα από εξάμηνη αναβολή στην χειρουργική επέμβαση στην οποία θα υποβάλλονταν ο γιος της, παραπονούμενη (Α/Π 820/2013) προσέφυγε στην Επίτροπο καταγγέλλοντας ότι υπήρχε υπερβολική και αδικαιολόγητη καθυστέρηση γεγονός που ταλαιπωρούσε αχρείαστα το παιδί της. Δύο περίπου εβδομάδες μετά την επιστολή που η Επίτροπος απέστειλε με τηλεομοιότυπο στον Γενικό Διευθυντή του Υπουργείου Υγείας, το παιδί υποβλήθηκε στην αναγκαία χειρουργική επέμβαση στο Γ.Ν. Λευκωσίας.
3. Παραπονούμενη (Α/Π 2495/2012), της οποίας το αίτημα για κάλυψη των εξόδων θεραπείας στο εξωτερικό απορρίφθηκε από το Υπουργείο, υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση στο Γ.Ν. Λευκωσίας μετά από παρέμβαση της Επιτρόπου με την μετάκληση ειδικού από την Αγγλία. Λειτουργός του Τμήματος Ιατρικών Υπηρεσιών και Υπηρεσιών Δημόσιας Υγείας επικοινώνησε, μετά την παρέμβαση της Επιτρόπου, με την παραπονούμενη (Α/Π746/2013) για να την ενημερώσει σχετικά με την παραλαβή και την παράδοση της συσκευής υποστήριξης αναπνοής την οποία ανέμενε για αρκετό καιρό, χωρίς καμία πληροφόρηση. Ο γιος του παραπονούμενου (Α/Π 1910/2012) καθυστερούσε να υποβληθεί σε εξέταση σε μαγνητικό τομογράφο (MRI) κάτι που τελικά έγινε μετά από επιστολή της Επιτρόπου

Δύσκολη η συνεργασία με το Υπ.Υγείας

Η Επίτροπος υπογραμμίζει ότι μέσω των παραπόνων, τα οποία δέχεται το Γραφείο της, καταβάλλεται προσπάθεια για σύσταση μηχανισμών στην παροχή υπηρεσιών υγείας οι οποίοι να είναι σε θέση να λειτουργήσουν κατά τρόπο φιλικό και εξυπηρετικό για τον πολίτη. Τα αποτελέσματα ωστόσο  της δύσκολης και πολλές φορές επίπονης αυτής προσπάθειας δεν είναι τα αναμενόμενα σύμφωνα με την κ. Σαββίδου, αλλά απέχουν ακόμη πολύ από τα επιθυμητά.

«Η συνεργασία με το Υπουργείο παραμένει δύσκολη με τα προβλήματα να εντοπίζονται κυρίως στη διοικητική λειτουργία των τμημάτων. Κενά και αδυναμίες που έχουν υποδειχθεί και στο παρελθόν εξακολουθούν να υφίστανται με την όποια πρόοδο να είναι συνήθως στα επιμέρους ζητήματα παρά στα μεγάλα και κεφαλαιώδη που ταλαιπωρούν τους πολίτες. Παράπονα για ελλιπή πλημμελή ιατρική φροντίδα, καθυστερήσεις, ασυνεννοησία εντός αλλά και μεταξύ υπηρεσιών, απουσία πρωτοκόλλων, απρεπούς συμπεριφοράς είναι μόνο μερικά από τα θέματα που συνέχισαν, για μια ακόμη χρονιά, να απασχολούν τον Τομέα Υγείας του Γραφείου Επιτρόπου Διοικήσεως».

Η Επίτροπος εισηγείται όπως εντατικοποιηθούν οι προσπάθειες και τα μέτρα που έχουν εξαγγελθεί από το Υπουργείο Υγείας, μετά τις παρατηρήσεις της ώστε  να γίνονται προσαρμογές και βελτιώσεις προς όφελος του πολίτη.