Την αξιολόγηση της πορείας των δημόσιων οικονομικών στην βάση προβλέψεων, που αφορούν τόσο την βραχυπρόθεσμη όσο και την μέσο -μακροπρόθεσμη εικόνα της κυπριακής οικονομίας, παρουσιάζει στην πρώτη του έκθεση το Δημοσιονομικό Συμβούλιο.
Επιχειρείται ταυτόχρονα η επισήμανση σημαντικών δημοσιονομικών και μακροοικονομικών κινδύνων, οι οποίοι μπορούν απειλήσουν την οικονομική σταθερότητα.
Οι κίνδυνοι:
1. Η πρόωρη επαναφορά από την Κυβέρνηση επεκτατικής δημοσιονομικής πολιτικής
Η επίτευξη βελτιωμένων δημοσιονομικών αποτελεσμάτων σε σχέση με τα αναμενόμενα, καθώς επίσης και η μικρότερη σε σχέση με την προβλεπόμενη ύφεση στην οικονομία, δυνατόν να δημιουργήσουν πολιτικές πιέσεις για εφαρμογή εντονότερης επεκτατικής δημοσιονομικής πολιτικής, η οποία θα επιφέρει αύξηση των κρατικών δαπανών.
Αναφέρεται ότι ακαδημαϊκές μελέτες και επιστημονικές έρευνες, υποστηρίζουν ότι βραχυπρόθεσμα αυτή η πολιτική μπορεί να δώσει ώθηση στην οικονομία υπό προϋποθέσεις, όμως επισημαίνουν, ότι αυτό δεν μπορεί να αποτελεί πρόφαση για τερματισμό της προσπάθειας για δημοσιονομική εξυγίανση, η οποία είναι αναγκαία για σταθερότητα και βιώσιμη ανάπτυξη.
Η «κατάρα» του Φυσικού Πλούτου
Το ενδεχόμενο άντλησης σημαντικού οικονομικού οφέλους από την εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων που ανακαλύφθηκαν στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη της Κύπρου, μπορεί επίσης να αποτελέσει μοχλό άσκησης πολιτικής πίεσης για αύξηση των κρατικών δαπανών με αποτέλεσμα τη δημιουργία επιπρόσθετων κινδύνων για τα δημοσιονομικά.
Επισημαίνεται ότι υπάρχουν αρκετά παραδείγματα στην πρόσφατη παγκόσμια οικονομική ιστορία όπου η ανακάλυψη και εκμετάλλευση των φυσικών πόρων προκάλεσε περισσότερα προβλήματα απ ́ ότι οφέλη, κάτι που οδήγησε στο χαρακτηρισμό τους ως η «Κατάρα » του Φυσικού Πλούτου.
Όπως υποστηρίζεται στην μελέτη του Frankel (2010), «Η κατάρα του Φυσικού Πλούτου δεν πρέπει να ερμηνευτεί ως κανόνας, ότι δηλαδή οι πλούσιες σε φυσικούς πόρους χώρες είναι καταδικασμένες να αποτύχουν». Σύμφωνα με τον Frankel, η ανακάλυψη φυσικού πλούτου πιθανόν να εμπεριέχει μεταξύ άλλων τους ακόλουθους κινδύνους για την οικονομία και ειδικά τα δημόσια οικονομικά:
- Από το κόστος υποδομής και λειτουργίας λόγω της μεταβλητότητας που παρατηρείται διαχρονικά στις τιμές των φυσικών πόρων.
- Μπορεί να οδηγήσει σε αδύναμους θεσμούς , στη διαφθορά, στην ανισότητα, να συμβάλει στην διατάραξη της κοινωνική δομής και στο διαχρονικό πόλεμο για ισχύ και σε έλλειψη θεσμικού πλαισίου για τα ιδιοκτησιακά δικαιώματα.
- Μπορεί να οδηγήσει στην ενίσχυση της συναλλαγματικής ισοτιμίας και στην αύξηση των κρατικών δαπανών. Τα δύο μαζί συνήθως προκαλούν διεύρυνση στους τομείς των υπηρεσιών και των μη εμπορευόμενων αγαθών, όπως η αγορά κατοικιών, και καθιστούν μη ανταγωνιστικές τις εξαγωγές (εξαιρουμένων του φυσικού πλούτου). Όταν και εφόσον οι τιμές των πρώτων υλών μειωθούν, οι διορθώσεις των στρεβλώσεων είναι δύσκολες, λόγω των ήδη αυξημένων κρατικών δαπανών και του χρέους, αλλά και λόγω του συρρικνωμένου πλέον παραγωγικού τομέα. Το φαινόμενο αυτό είναι γνωστό ως η «Ολλανδική Ασθένεια (Dutch Disease)».
2. Η μη τήρηση των συμφωνηθέντων στο Πρόγραμμα Οικονομικής Προσαρμογής (ΠΟΠ)
Παρατηρείται, αμφιβολία καθυστέρηση στην εκπλήρωση δύο προαπαιτούμενων ενεργειών, prioractions, που καταγράφονται στο ΠΟΠ για την καταβολή της επόμενης δόσης χρηματοοικονομικής στήριξης. Σύμφωνα με το πιο πρόσφατο προσχέδιο του ΠΟΠ: α) Πριν από τη χορήγηση της έκτης εκταμίευσης της οικονομικής βοήθειας, το Υπουργικό Συμβούλιο, μετά από διαβούλευση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και κατόπιν ενημέρωσης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας, θα θεσπίσει ένα συνολικό πλαίσιο μεταρρύθμισης, για τη
θέσπιση κατάλληλων εταιρικών και ατομικών διαδικασιών αφερεγγυότητας. β) Tο νομικό πλαίσιο σε σχέση με τις κατασχέσεις και τις αναγκαστικές πωλήσεις των υποθηκευμένων ακινήτων θα πρέπει να τροποποιηθεί σε συνεννόηση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και κατόπιν ενημέρωσης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας, και να εγκριθεί από τη Βουλή των Αντιπροσώπων πριν από τη χορήγηση της έκτης εκταμίευσης της χρηματοδοτικής βοήθειας.
Το ενδεχόμενο μη εκπλήρωσης των πιο πάνω προαπαιτούμενων ενεργειών από μέρους της Κυπριακής Δημοκρατίας δε θα έχει μόνο άμεσες αρνητικές επιπτώσεις στα δημόσια οικονομικά,αλλά θα αυξήσει σημαντικά την πιθανότητα πραγματοποίησης άλλων δημοσιονομικών κινδύνων όπως αυτοί καταγράφονται και αναλύονται στο Κεφάλαιο Έκθεση Δημοσιονομικών Κινδύνων.
ΥΣ: Σημειώνεται ότι η έκθεση εκπονήθηκε και εγκρίθηκε ομόφωνα από το Δημοσιονομικό Συμβούλιο, την Πέμπτη 30 Οκτωβρίου, πριν το ανώτατο δικαστήριο κρίνει ως αντισυνταγματικές τις προτάσεις νόμου που υπερψήφισε η βουλή για τις εκποιήσεις.
3. Το συνταξιοδοτικό σύστημα και ειδικότερα η γήρανση πληθυσμού.
Το συνταξιοδοτικό σύστημα της Κύπρου, χρήζει άμεσου επανασχεδιασμού. Η καθυστέρηση στην μεταρρύθμισή του, θα έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία νέων μακρό-προβλημάτων, αφού σε καμία περίπτωση το κράτος ενδέχεται να επιτρέψει οι συνταξιούχοι να ζουν σε συνθήκες φτώχιας.
4. Το σύστημα υγείας
Το τρέχον σύστημα υγείας στην Κύπρο , όπως έχει αναγνωριστεί από την Πολιτεία, δε θα είναι επαρκές ως προς τις μελλοντικές ανάγκες που θα προκύψουν, έτσι ώστε να παρέχει στους πολίτες ένα ελάχιστο ικανοποιητικό επίπεδο ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Θα ήταν σωστό να ληφθούν υπόψη, για σκοπούς ορθής πρακτικής, οι εμπειρίες άλλων χωρών που έχουν εφαρμόσει παρόμοια συστήματα υγείας και τα οποία έχουν αναδείξει κινδύνους όσον αφορά την αποτελεσματικότητα ενός συστήματος υγείας και ειδικότερα τις οικονομικές επιπτώσεις που μπορεί να προκύψουν
5. Ο Δημοσιονομικός Σχεδιασμός.
Ο δημοσιονομικός σχεδιασμός που αντικατοπτριζόταν κατά τα προηγούμενα χρόνια στον ετήσιο Κρατικό Προϋπολογισμό ,οδήγησε σε αποκλίσεις στα δημοσιονομικά μεγέθη και στους στόχους που καθορίζονταν, και οι οποίοι αποσκοπούσαν στη διασφάλιση της οικονομικής σταθερότητας και ειδικότερα στη διατήρηση του δημόσιου χρέους σε βιώσιμα επίπεδα.
Διαβάστε εδώ αυτούσια την έκθεση
