Αποφασισμένος να βελτιώσει στο μέγιστο την απόδοση της Διερευνητικής Επιτροπής Αγνοουμένων για διακρίβωση της τύχης των αγνοουμένων παρουσιάζεται ο νέος  Ε/κ εκπρόσωπος στην επιτροπή. Σε συνέντευξή του στο Sigmalive αναφέρεται στα λάθη των προηγούμενων ετών που έφεραν μεγάλες καθυστερήσεις και αναλύει τον τρόπο με τον οποίο θα λειτουργεί η ΔΕΑ από δω και στο εξής, με στόχο το μέγιστο δυνατό  αποτέλεσμα και την αύξηση του ποσοστού επιτυχίας των εκταφών,  το οποίο το 2014 ανήλθε μόλις στο 10%. Ο Νέστορας Νέστορος  τονίζει ότι πλέον γίνεται επανεξέταση όλων των φακέλων που υπάρχουν από το 1985 για να διερευνηθούν όλες οι πληροφορίες που υπάρχουν, ενώ αναμένουν παράλληλα και ακόμα μια έγκριση για εκσκαφές σε στρατιωτική ζώνη των κατεχομένων. Παράλληλα, αναφέρεται και στην προσπάθεια που πρέπει να γίνει προς την κατεύθυνση της άσκησης πίεσης προς την Τουρκία για να ανοίξει τα αρχεία της.      

Την ίδια ώρα, αναφέρει πως με βάση τις πληροφορίες που υπάρχουν, οστά έχουν μετακινηθεί από Τούρκους, χωρίς ωστόσο να μπορούμε μέχρι στιγμής  να γνωρίζουμε την τοποθεσία, την οποία έχουν ταφεί.

Χθες έγινε γνωστό ότι υπερψηφίστηκε η τροπολογία του Κύπριου Ευρωβουλευτή, κ. Μαυρίδη  για αύξηση 300 χιλιάδων ευρώ στον προϋπολογισμό της ΕΕ για χρηματοδότηση της ΔΕΑ και επίσπευση των εργασιών διακρίβωσης της τύχης των αγνοουμένων. Ποιο είναι το πρώτο σχόλιο από εσάς;

- Η απόφαση θα βοηθήσει πάρα πολύ γιατί υπολειπόμασταν 900 χιλιάδες ευρώ από το στρατηγικό  σχεδιασμό. Σίγουρα αυτά τα λεφτά είναι το ένα τρίτο και  θα βοηθήσουν πάρα πολύ στις εργασίες της ΔΕΑ.

Πως θα αξιοποιηθούν αυτά τα χρήματα;

-Θα αξιοποιηθούν τόσο στις εκταφές όσο και στις ταυτοποιήσεις – στις αναλύσεις DNA που στέλνουμε στο εξωτερικό

Ποιοι είναι οι πόροι της ΔΕΑ;

-Πιο μεγάλος δωρητής είναι η ΕΕ και διάφορες άλλες χώρες, πρόσφατα μας δόθηκαν 200 χιλιάδες ευρώ από το Κουβέιτ, από την κηδεία του Γλαύκου Κληρίδη, εισφορές από τη δική μας κυβέρνηση.

Με ποιο τρόπο θα επισπευσθούν οι εργασίες της ΔΕΑ. Είναι δυνατόν να γίνει και επίσπευση στη διαδικασία των ταυτοποιήσεων; Με ποιους τρόπους;

-Όσον αφορά τις εκσκαφές, προχωρούμε με μια πιο ορθολογιστική διερεύνηση των χώρων των εκσκαφών, έτσι ώστε να μπορέσουμε να κάνουμε εκταφή. Επίσης προχωρούμε την διαδικασία ταυτοποίησης μέσα από μια πιο γρήγορη διαδικασία, που στηρίζεται σε δύο άξονες: Να γίνονται  οι ταυτοποιήσεις για τους ολοκληρωμένους σκελετούς και σε παράλληλο δρόμο να γίνονται οι ταυτοποιήσεις των ανάμεικτων οστών.  Έτσι αυξάνουμε  την παραγωγικότητά  μας κατά  10 – 15%.  Για πολλαπλάσιο ποσοστό προσπαθούμε να ετοιμάσουμε σχετική μελέτη, ώστε τα συνεργεία στο ανθρωπολογικό εργαστήριο από δύο να γίνουν τρία.

Να πούμε ότι έγινε αξιολόγηση από εξωτερικούς συνεργάτες τον Μάιο, πάρθηκαν αποφάσεις, στα δυο πρώτα σημεία  που προαναφέρθηκαν και ευελπιστώ ότι τα αποτελέσματα ανά χρονιά θα είναι καλύτερα. Εξαρτάται βέβαια και από το πόσους ολοκληρωμένου σκελετούς έχεις στα χέρια σου για να επεξεργαστείς..

Για ποιους λόγους είχαμε καθυστερήσεις τα τελευταία χρόνια;

-Η εκσκαφή πρέπει να είναι στοχευμένη για να μη χάνεται χρόνος, χρειάζεται καλύτερη διερεύνηση των πληροφοριών και προγραμματισμός /σχεδιασμός για σύμπτυξη του χρόνου. Μέσα από καλύτερο συντονισμό, θα λαμβάνονται γρήγορα αποφάσεις χωρίς καθυστερήσεις.

Που εντοπίζετε τα λάθη που γίνονταν στο παρελθόν;

-Λάθη γίνονταν στη διερεύνηση υποθέσεων και στη διαχείριση της εκσκαφής. Θα μπορούσε να συμπτυχτεί ο χρόνος, να αξιοποιούνταν πολύ καλύτερα οι  αρχαιολόγοι και η τεχνογνωσία τους, γιατί όταν πήγαιναν στο χώρο της εκσκαφής δεν είχαν υπόψην τους την υπόθεση που έψαχναν, απλά ήξεραν περιορισμένες πληροφορίες. Τώρα ετοιμάζεται φάκελος  με πληροφορίες, αεροφωτογραφίες, τοπογραφικά σχέδια, ώστε να ξέρουν τι ψάχνουν.

Πόσες περιπτώσεις αναμένουν αυτή τη στιγμή ανάλυση;

-175 περιπτώσεις, 130 Ε/κ και 45 Τ/κ στο χώρο φύλαξης. Υπάρχουν και άλλες  που είναι στην εξέλιξη της ανάλυσης από το ανθρωπολογικό ινστιτούτο, και κάποιες άλλες βρίσκονται  για ανάλυση DNA του εργαστηρίου στη Βοσνία. Τώρα λειτουργούν παράλληλα  δύο διαδικασίες. Η διαδικασία με το εργαστήρι στη Βοσνία που κάναμε επέκταση του συμβολαίου που έχει λήξει, για να μας ολοκληρώσουν την 5^η αποστολή που στείλαμε. Και έχει ξεκινήσει η συνεργασία με μεταφορά των πληροφοριών  και  των αναλύσεων στο εργαστήρι στην Αμερική για να μην υπάρξει κενό.

Μέχρι στιγμής πόσες ταυτοποιήσεις είχαμε;

444 από δύο διαφορετικούς καταλόγους, από τον κατάλογο της ΔΕΑ με τους αγνοούμενους και από τον κατάλογο των 126, όμως οι ταυτοποιήσεις  από τον κατάλογο των Ε/κ αγνοουμένων  είναι 380

Σε ότι αφορά τους Τ/κ;

- Οι Τουρκοκύπριοι που έχουμε ταυτοποιήσει είναι 125. Ο ;αριθμός των Τ/κ που έχουμε ταυτοποιήσει μέχρι στιγμής είναι μεγαλύτερος ποσοστιαία. 125 έχουν ταυτοποιηθεί, ενώ  άλλοι 126 που είναι θαμμένοι σε μνημείο στα τ/κ χωριά Αλοα-Μαραθα-Σανταλαρι  δεν ταυτοποιήθηκαν, άρα πάμε στους 250, και άλλοι 45 περιμένουν. Δηλαδή 300 Τ/κ έχουν βρεθεί, άρα υπολείπονται να εντοπιστούν άλλοι 190.

Κεφάλαιο εκταφές. Αντιλαμβάνομαι  ότι το τελευταίο διάστημα, το ποσοστό επιτυχίας στον εντοπισμό λειψάνων είναι αρκετά μειωμένο. Τι ποσοστό έχουμε και που οφείλεται;

- Για φέτος το ποσοστό ήταν 10%  που είναι πολύ μικρό σε σχέση με τα αρχικά στάδια αλλά και με το μέσο όρο των τριών τελευταίων χρόνων. Στα αρχικά στάδια φτάσαμε μέχρι και το 50% και 45%. Οι πληροφορίες ήταν πάρα πολλές, το φιλτράρισμα εύκολο, ισχυρές υποθέσεις, οπότε η διαδικασία ήταν πιο εύκολη και επιτυχής. Σιγά σιγά με την πάροδο του χρόνου οι διαδικασίες εξασθενούν, άρα χρειαζόμαστε επαναξιολόγηση αυτών των  πληροφοριών που υπάρχουν στα αρχεία μας, οι πληροφορίες μας είναι πολλές και αυτό κάνουμε τώρα στοχευμένα για να μπορέσουμε αυτό το ποσοστό να το ανεβάσουμε. Επίσης σημαντικό στοιχείο που αναζητούμε είναι η πρόσβαση σε στρατιωτικές ζώνες.  Άρα ποσοστό 10%. Τώρα τι κάνουμε εμείς για να ανεβάσουμε το ποσοστό. Αναλύσαμε σε πίνακες όλα τα έγγραφα που έχουμε καταθέσει ως επιτροπή από το 1985. Βλέπουμε τι μας υπολείπεται και τώρα βάζουμε στην ίδια δεξαμενή τα έγγραφα που έχουν καταθέσει Τ/κ. Άρα βλέπουμε τι μας υπολείπεται, και στοχευμένα θα εργαστούμε επάνω σε αυτά. Αυτές τις ημέρες επικεντρωθήκαμε στους Ελλαδίτες αγνοούμενους, διαβάζουμε ξανά όλους τους φακέλους και αξιολογούμε τις πληροφορίες της Τ/κ δημοσιογράφου  Σεβγκιούλ. Οπόταν γίνεται πιο στοχευμένη προσέγγιση προσώπων που γνωρίζουν, περιοχών, πληροφοριών, καταθέσεων για να ανεβάσουμε το ποσοστό της επιτυχίας μας.

Κεφάλαιο στρατιωτικές ζώνες: το θέμα του ανοίγματος τους συζητήθηκε στην πρόσφατη συνάντηση  των δύο ηγετών…

-Στη συνάντηση των δυο ηγετών συζητήθηκαν και τα προβλήματα της ΔΕΑ σε σχέση με τις μετακινήσεις οστών, τα αρχεία, με τις στρατιωτικές ζώνες, την οικονομική βοήθεια κτλ. Ένα από τα θέματα ήταν η υποβοήθηση από πλευράς του Τ/κ ηγέτη σε σχέση με τις στρατιωτικές ζώνες. Από έγγραφο που κατέθεσαν οι Τ/κ στη ΔΕΑ διαφάνηκε ότι η επιτυχία των στρατιωτικών ζωνών είναι γύρω στο 50%.  Έδωσαν ένα έγγραφο με τα σημεία όπου έγιναν εκταφές  από το 2005 μέχρι το 2013. Σε 12 σημεία από τα 21 εντοπίσαμε οστά, οπότε είδαμε ότι η επιτυχία ήταν 50%. Απ’ εκεί και πέρα, σε ότι αφορά τις στρατιωτικές ζώνες, υπάρχει συμφωνημένος κατάλογος με άλλα 32 σημεία μέχρι το 2013, τα σημεία αυτά αυξήθηκαν με άλλα σημεία που καταθέσαμε εμείς, πρέπει να επανεξεταστεί ο κατάλογος και να τον αναπροσαρμόσουμε σε σχέση με τα νέα στοιχεία που καταθέσαμε στη Διερευνητική επιτροπή. Περιμένουμε μέσα στις επόμενες ημέρες να υπάρξουν εξελίξεις σε σχέση με την άδεια για χώρο εκταφής σε στρατιωτική περιοχή.  Κάθε χρόνο είχαμε μια με δύο άδειες. Φέτος το 2014 είχαμε μόνο μια οπότε αναμένουμε να υπάρξει και άλλη εξέλιξη.

Θα πρέπει επιπρόσθετα να λύσουμε και το θέμα των μετακινήσεων των οστών. Πρόκειται για ένα επίσης καυτό θέμα που θα πρέπει να επιλύσουμε, υπάρχουν υποθέσεις που έχουν γίνει μετακινήσεις οστών, με ποιο πρόσφατη αυτή των τάφων των Ασσιωτών, ναι τους ενημερώνουμε για τις ταυτοποιήσεις όμως  συνεχίζουμε τη διερεύνηση για να βρούμε τη μάζα των οστών που έχουν μετακινηθεί για να ταυτοποιήσουμε αυτούς τους ανθρώπους    

Σε ότι αφορά τις μετακινήσεις οστών, υπάρχουν πληροφορίες  ότι τη δεκαετία του 1990, οι Τούρκοι έστειλαν ειδική ομάδα καταστροφής ομαδικών τάφων στα κατεχόμενα. Υπάρχουν αναφορές και για ρίψη οστών στη θάλασσα. Εσείς έχετε ενώπιον σας τέτοιες πληροφορίες;

- Το θέμα έχει δύο  πτυχές.  Μιλάμε για μετακίνηση οστών, πληροφορία που είναι τεκμηριωμένη από τα αρχαιολογικά ευρήματα. Δεν στηριζόμαστε σε  πληροφορίες  εξ ακοής που αφορούν ρίψη οστών στη θάλασσα.  Οι δικές μας πληροφορίες είναι τεκμηριωμένες από τα αρχαιολογικά ευρήματα της εκταφής που έγινε στα Δύο Πηγάδια και στην περιοχή Ορνίθι. Κάνουν λόγο λοιπόν για μετακίνηση των οστών και προσπαθούμε να βρούμε τον χώρο της μετακίνησής τους . Για μας ο χώρος δεν βρίσκεται στη θάλασσα από τις πληροφορίες που έχουμε, αλλά δυστυχώς οι μάρτυρες και οι γνωρίζοντες δεν μας ενημερώνουν για το χώρο της μετακίνησης.

Με ποιο τρόπο θα μπορούσαμε να πείσουμε την Τουρκία να ανοίξει τα αρχεία της;

-Θα προσπαθήσουμε με διάφορους τρόπους  και μέσα από διάφορες κατευθύνσεις, να πείσουμε την Τουρκία ότι το ζητούμενο για την Κυπριακή Δημοκρατία  είναι η ανεύρεση των αγνοουμένων. Τώρα το πως θα μπορούσαμε να ασκήσουμε πιέσεις; Με νέους τρόπους προσέγγισης του θέματος. Με μια αναπροσαρμογή πιθανόν της διαχείρισης τους θέματος.

Υπάρχει κάποια συγκεκριμένη πρόταση γι αυτό το θέμα;

-Υπάρχουν διάφορες σκέψεις αλλά δεν θα ήθελα να επεκταθώ.  

Πρόσφατα είδε τα φώτα της δημοσιότητας μια πρόταση της μη κυβερνητικής οργάνωσης Truth Now. Πως προσεγγίζετε αυτή την πρόταση;

-Θα έλεγα  ότι δεν υπάρχει λόγος να αρχίσει μια συζήτηση για να αλλάξει η ονομασία και ο τρόπος  εργασιών της ΔΕΑ, αλλά το σημαντικό είναι πως η ΔΕΑ θα πρέπει να λειτουργεί  μέσα από καλύτερη οργάνωση και πιο στοχευμένα , για να φτάσει σε καλύτερα αποτελέσματα. Αν μπούμε στη διαδικασία να συζητούμε για ένα άλλο σώμα με διαφορετικούς όρους εντολής, θα χάσουμε πολύτιμο χρόνο.  40 χρόνια είναι πολλά και δεν έχουμε την πολυτέλεια του χρόνου. Βελτιώσεις πρέπει να γίνονται συνεχώς..