Μικρή επιστροφή ορισμένων χρηστών στην ηρωίνη, διαπιστώνεται το τελευταίο διάστημα, από τον αριθμό των  εξαρτημένων ατόμων που απευθύνονται για βοήθεια. Ένας από τους λόγους, σύμφωνα με τον Δρα Κυριάκο Βερεσιέ, Επιστημονικό Διευθυντή ΚΕΝΘΕΑ, αναπληρωτή καθηγητή Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου, είναι ότι κυκλοφόρησε πιο φτηνή ηρωίνη στην Κύπρο - και είναι αρκετή πρόκληση, για πολλούς που διέκοψαν τη χρήση.  Ένας άλλος λόγος, είναι η ακριβή τιμή των υποκατάστατων που συντηρούν τους χρήστες.
Ταυτόχρονα όμως, σύμφωνα με το ΚΕΝΘΕΑ, αυτό το διάστημα, παρατηρείται η μείωση της ζήτησης ηρωίνης και αναπόφευκτη μείωση της προσφοράς, που είναι μεγάλο κτύπημα κατά των εμπόρων.

Το ζήτημα να κρατηθούν μακριά…

Ο Δρ Βερεσιές, θεωρεί αυτή την εξέλιξη, τη μεγαλύτερη επιτυχία της Κύπρου τα τελευταία χρόνια, που οφείλεται κυρίως στα προγράμματα απεξάρτησης όπως της Αγίας Σκέπης, των ανοικτών κυβερνητικών προγραμμάτων που προσφέρουν στήριξη σε πολλούς χρήστες, των εθελοντικών προγραμμάτων του ΚΕΝΘΕΑ και άλλων οργανισμών όπως οι συμβουλευτικοί σταθμοί «Η Τόλμη», η «Μεσόγειος» στη Λάρνακα, συν του προγράμματος των υποκαταστάτων, το οποίο εφαρμόστηκε το 2007-2008 στην Κύπρο, σε μια εποχή που είχε ήδη αρχίσει να μειώνεται η ζήτηση της ηρωίνης.
«Από τότε, η μείωση αυτή είναι ραγδαία, όμως το ζήτημα είναι να κρατηθούν οι χρήστες μακριά από το ναρκωτικό. Ένα άτομο που καταναλώνει οπιούχα, είναι ευάλωτο μέχρι τέλους της ζωής του και πολύ περισσότερο στα πρώτα 5-10 χρόνια, μετά που σταματά τη χρήση – και στο διάστημα αυτό, για να προληφθεί η υποτροπή, χρειάζεται μεγάλη ψυχολογική. Κι αυτό για να κρατηθεί και να μπορέσει ν’ αποκατασταθεί κοινωνικά, επαγγελματικά και οικογενειακά, να βρει το δρόμο του και να επανενταχθεί στην κοινωνία».
Πρόσθεσε ότι «τα προηγούμενα χρόνια, γινόταν απλώς καταδίωξη των εμπόρων, αλλά η ζήτηση εξακολουθούσε να ήταν μεγάλη, οπότε το μόνο που “πετύχαιναν” οι διωκτικές αρχές, ήταν να ανεβάζουν την τιμή του ναρκωτικού. Τώρα που μειώθηκε η ζήτηση, πολλοί έμποροι ηρωίνης, άλλαξαν ασχολία – οι περισσότεροι στράφηκαν στο χόρτο που είναι της μόδας αυτή τη στιγμή, έστω κι αν δεν είναι προσοδοφόρο, όσο η ηρωίνη. Επίσης ανάμεσα στους χρήστες ηρωίνης, υπάρχει εμφανής μείωση της εγκληματικότητας (κλοπές, ληστείες κλπ)».

Ο δεύτερος εαυτός της εξάρτησης

Σύμφωνα με τον Δρα Βερεσιέ, «ένα άτομο που μπαίνει στην εξάρτηση, σιγά σιγά αποκτά ένα δεύτερο εαυτό. Ας πούμε ότι ο μισός εαυτός μετατρέπεται σε εξαρτητικό και αγωνίζεται ενάντια στον καλό εαυτό. Και πάντα νικά ο εξαρτητικός εαυτός. Αλλάζει τόσο πολύ ο τρόπος της σκέψης τους, η προσωπικότητά τους, που η μόνη έγνοια τους, είναι πώς να βρούν την επόμενη δόση τους. Χρησιμοποιούν ψέματα ανήκουστα και τα παρουσιάζουν με εκπληκτική πειστικότητα για να εξασφαλίσουν λεφτά. Οι χρήστες, θεωρούν όλους όσους βρίσκονται στον περίγυρό τους και προσπαθούν να τους βοηθήσουν – γονείς, συγγενείς, φίλους, γιατρούς, θεραπευτές, νοσηλευτές – όχι ως ανθρώπους, αλλά ως αντικείμενα, που τα χρησιμοποιούν χειριστικά, μέχρι να βρουν την επόμενη δόση.
Αυτό λοιπόν που κάνουμε στο πρόγραμμα απεξάρτησης, είναι να ενισχύσουμε τον καλό εαυτό ώστε να αυξήσει τη θέλησή του και όταν θα έρθουν σκέψεις και παρενοχλήσεις από τον εγκέφαλο για να ξαναμπεί στη χρήση, να αντιπαραβάλει τη λογική και την κρίση του για να μην παρουσιάσει υποτροπή. Εκείνο που είναι πολύ επικίνδυνο για τις εξαρτητικές προσωπικότητες, είναι το γεγονός ότι αλλάζουν τη μια εξάρτηση, με την άλλη. Αυτή τη στιγμή στην Κύπρο, πολλά άτομα έφυγαν από την ηρωίνη και πήγαν στις μεταμφεταμίνες, που είναι διεγερτική ουσία και μάλιστα φτηνότερη. Επίσης, άλλοι πρώην χρήστες ηρωίνης, το ρίχνουν στο ποτό, στο αλκοόλ.

«Τα καθάρματα» και ο φαύλος κύκλος

-Τι κάνει το κράτος για να αντιμετωπίσει το πρόβλημα;
- Το πιο θετικό πρόγραμμα που αναπτύχθηκε αυτό το διάστημα, είναι το Fred goes net, με βάση το οποίο η Αστυνομία παραπέμπει αρκετούς νέους και έφηβους που έκαναν χρήση για πρώτη φορά, όχι στη φυλακή, αλλά σε κέντρα απεξάρτησης. Κατά τα άλλα, η πολιτεία θεωρεί περίπου αυτά τα άτομα ως τα «καθάρματα» της κοινωνίας τα οποία διαχειρίζεται νομικά, δηλαδή τα στέλνει στο δικαστήριο, από εκεί στη φυλακή και επαναλαμβάνεται ο φαύλος κύκλος. Όταν με βάση επίσημα στοιχεία, το κυπριακό κράτος δίνει για κάθε προβληματικό χρήστη 5 χιλιάδες ευρώ το χρόνο για τη νομική διαχείριση του προβλήματος και μόνο 2,5 χιλιάδες για τη θεραπεία του, μπορούμε να καταλάβουμε ότι οπωσδήποτε χρειάζεται επαναξιολόγηση και αλλαγή δρόμου.
-Ποια κίνητρα υπάρχουν για δημιουργία νέων προγραμμάτων;
-Με τα σημερινά δεδομένα, που υπάρχει μείωση όλων των κονδυλίων, πρέπει να είμαστε ευχαριστημένοι να διατηρηθούν τα παλιά προγράμματα. Δηλαδή η Αγία Σκέπη με το κλειστό της πρόγραμμα που εξυπηρετεί μερικές δεκάδες άτομα το χρόνο, τα ανοικτά κρατικά προγράμματα «Περσέας» για έφηβους στη Λευκωσία και  «Προμηθέας» στη Λεμεσό, το κρατικό Κέντρο πολλαπλής παρέμβασης στη Λευκωσία, οι τρείς συμβουλευτικοί σταθμοί του ΚΕΝΘΕΑ, η «Τόλμη» Πάφου, η «Τόλμη» Λάρνακας, τα κέντρα πρόληψης «Μεσόγειος» και κάποιοι μικρότεροι εθελοντικοί οργανισμοί. Όλα αυτά τα προγράμματα, με κανένα τρόπο δεν είναι αρκετά. Οι ορεινές περιοχές δεν καλύπτονται, ούτε η Πάφος και άλλα απομακρυσμένα μέρη.

Ο λεβέντης με το σώμα ενός γέρου…

Μας είπαν δύο μητέρες χρηστών, που βίωσαν τη βία από τους γιους τους.
Άντρη Μ: Ο γιος μου με κτύπησε πολλές φορές, αλλά το κάνει πάνω στη χρήση... Μετά που συνέρχεται, έρχεται και με αγκαλιάζει, με φιλά και μου ζητά συγνώμη. Έμαθα εντελώς τυχαία ότι ήταν χρήστης στα 17 του χρόνια, μόλις τέλειωσε το Λύκειο και θα πήγαινε στρατιώτης. Είχε ξεκινήσει καπνίζοντας τσιγάρο, μετά χασίς και μετά μια μέρα πήγα να καθαρίσω το δωμάτιό του και βρήκα σύριγγες της ηρωίνης.
Γεωργία Ε: Οι γονιοί δεν έχουν βοήθεια από πουθενά, αντιδρούν με σπασμωδικές κινήσεις. Υπάρχουν τώρα κάποια κρατικά προγράμματα αποτοξίνωσης, όμως το πρόβλημα είναι ότι ο χρήστης μπαίνει σε αυτά, μόνο όταν το θέλει. Και συχνά βέβαια, δεν το θέλει. Καλά την έχει, αραγμένος στον καναπέ, να τρώει και να πίνει στο σπίτι του…
Άντρη Μ:  …Και βέβαια να παίρνει τη δόση του παρέα με τους φίλους του…Οι φίλοι του γιου μου είναι όλοι χρήστες, γιατί οι παλιοί φίλοι και συμμαθητές του, τον εγκατέλειψαν. Υπήρξε περίοδος που φιλοξενούσα για πολλές μέρες 3-4 χρήστες από την περιοχή, φίλους του που οι δικοί τους, τους πέταξαν έξω από το σπίτι, γιατί απελπίστηκαν μαζί τους.
Γεωργία Ε: Υπάρχουν παιδιά 19-20 χρόνων που τώρα ξεκίνησαν τη χρήση και πρέπει να βοηθηθούν, πριν φτάσουν στην άθλια κατάσταση που είναι οι δικοί μας. Για να καταλάβετε, ο γιος μου είναι τριάντα χρονών και έχει το σώμα ενός μεσήλικα.
Άντρη Μ:  Αν δεις τον γιο μου στα καλά του, είναι ένας λεβέντης μέχρι εκεί πάνω. Τώρα είναι σαν ένας καμπούρης γέρος, που τρέμει και δεν μπορεί να σταθεί στα πόδια του... Εγώ που είμαι σχεδόν 60, φαίνομαι πιο νέα και περπατώ πιο ίσια από αυτόν.