Κόλαφο κατά του κράτους και ιδιαίτερα κατά του Τμήματος Αρχείου Πληθυσμού και Μετανάστευσης, αποτελεί πρόσφατη έκθεση της Επιτρόπου Διοικήσεως και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Ελίζας Σαββίδου, η οποία επικρίνει την άρνηση παραχώρησης σε υπό απέλαση κρατούμενους, των διαταγμάτων κράτησης και απέλασής τους. Η υπόθεση αφορά τον Αφρικανό μετανάστη Congo Mahamoudou από την Μπουρκίνα Φάσο, που απελάθηκε στη χώρα του στις 30 Ιανουαρίου 2014, χωρίς να του δοθεί η ευκαιρία να υπερασπιστεί δικαστικώς, τον εαυτό του.

Απέλαση για εικονικό γάμο

Η έκθεση δημοσιοποιήθηκε στις 30 Ιουλίου 2014, μετά από παράπονα του δικηγόρου Μιχάλη Παρασκευά και της μη κυβερνητικής οργάνωσης Future Worlds Center, για τη σύλληψη και κράτηση στη Μενόγεια, του Αφρικανού μετανάστη Congo Mahamoudou από την Μπουρκίνα Φάσο, στον οποίο είχε δοθεί άδεια παραμονής στην Κύπρο, (μέχρι το 2017) ως σύζυγο Ευρωπαίας πολίτη (από τη Σλοβακία). Ο Mahamoudou τελικά απελάθηκε, αφού ο γάμος του, θεωρήθηκε αυθαίρετα από το Τμήμα Αρχείου Πληθυσμού και Μετανάστευσης, ως εικονικός, ενώ το Τμήμα αρνήθηκε επανειλημμένα αιτήματα του δικηγόρου του Μ. Παρασκευά, να του δοθούν αντίγραφα των διαταγμάτων κράτησης και απέλασης, ώστε να αμφισβητήσει δικαστικώς, την απόφαση απέλασης.
Να σημειώσουμε ότι το Τμήμα Αρχείου Πληθυσμού και Μετανάστευσης, διευθυνόταν εκείνη την περίοδο από την Άννυ Σιακαλλή, η οποία στις 7 Ιουλίου 2014, αποσπάσθηκε στη Διοίκηση του Υπουργείου Εσωτερικών και τη θέση της ως Αναπληρώτρια Διευθύντρια του Τμήματος, πήρε η Χρυσταλλένη Κούττα – Λοίζου. Η έκθεση της Επιτρόπου Διοικήσεως, ετοιμάστηκε με προϊστάμενο τον Άριστο Τσιάρτα και ερευνώντα λειτουργό, την Νάσια Διονυσίου.

Να παραχωρούνται τα έγγραφα

Η Ελίζα Σαββίδου, καλεί στην έκθεσή της την Αναπληρώτρια Διευθύντρια του Τμήματος Αρχείου Πληθυσμού και Μετανάστευσης, «να μεριμνήσει για τον τερματισμό της ακολουθούμενης πρακτικής και να διασφαλίσει ότι από τούδε και στο εξής, σε κάθε πρόσωπο που τίθεται υπό κράτηση για σκοπούς απέλασης, θα παραχωρούνται αντίγραφα των διαταγμάτων κράτησης και απέλασής τους, στα οποία θα αναγράφονται και οι δυνατότητές τους για προσφυγή στη δικαιοσύνη». Αναφέρει μεταξύ άλλων ότι «από το Φεβρουάριο 2014, μου έχει υποβληθεί αριθμός παραπόνων σε σχέση με την άρνηση του Τμήματος Αρχείου Πληθυσμού και Μετανάστευσης, της Υπηρεσίας Αλλοδαπών και Μετανάστευσης και της διεύθυνσης του Κέντρου Κράτησης Μεταναστών της Μενόγειας, να παραχωρήσουν σε υπό απέλαση κρατουμένους ή στους νόμιμους αντιπροσώπους τους, αντίγραφα των διαταγμάτων κράτησης και απέλασης που εκδόθηκαν εναντίον τους, με αποτέλεσμα, αφ’ ενός, να μην μπορούν να λάβουν γνώση της αιτιολογικής βάσης της κράτησης και απέλασής τους και, αφετέρου, να μη μπορούν να διεκδικήσουν ένδικη προστασία.
»Στα πλαίσια της διερεύνησης του ζητήματος, απέστειλα επιστολές στη Διευθύντρια του ΤΑΠΜ και στον Διοικητή της Υπηρεσίας Αλλοδαπών και Μετανάστευσης, μέσω του Αρχηγού Αστυνομίας, στις οποίες κατέγραφα την προκαταρκτική μου θέση ότι η άρνηση των μεταναστευτικών αρχών να παραχωρήσουν στους υπό κράτηση και απέλαση αλλοδαπούς, αντίγραφα των διαταγμάτων που εκδόθηκαν εναντίον τους, φαίνεται να παραβιάζει νομοθετικές αρχές και πρόνοιες και ζητούσα να δοθούν τα εν λόγω διατάγματα τους αιτούντες».

Υπό αμφισβήτηση, η αφοσίωση της διοίκησης

Η Επίτροπος επικαλείται μεταξύ άλλων απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης που ορίζει ότι «το δικαίωμα χρηστής διοίκησης, περιλαμβάνει την υποχρέωση να παραχωρούνται στους υπό κράτηση για σκοπό απέλασης, αλλοδαπούς, αντίγραφα των διαταγμάτων κράτησης και απέλασής τους. Όπως αναφέρεται στην έκθεση, «με τη στάση αυτή, τα άμεσα επηρεαζόμενα πρόσωπα, αποστερούνται του δικαιώματός τους να γνωρίζουν απόφαση που τους αφορά και τα δεδομένα πάνω στα οποία αυτή στηρίχθηκε, με αποτέλεσμα να αδυνατούν να την αξιολογήσουν και να δυσκολεύονται ή και να αποθαρρύνονται από το να διεκδικήσουν δικαστική προστασία. Τίθεται εν τέλει υπό αμφισβήτηση, η αφοσίωση της διοίκησης στις αρχές του ισότιμου σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καθώς και η βούλησή της να ελέγχεται για τις πράξεις και παραλείψεις της».

Η απεργία πείνας στη Μενόγεια

Η υπόθεση του του Αφρικανού μετανάστη Congo Mahamoudou, ήρθε στην επιφάνεια όταν η σύζυγός του Tatiana Chripkova, άρχισε στα μέσα Ιανουαρίου 2014 απεργία πείνας έξω από τα κρατητήρια Μενόγειας, απαιτώντας την απελευθέρωσή του ώστε να μπορέσουν να φύγουν για εγκατάσταση στην Αγγλία. Η κοπέλα εργαζόταν στην Κύπρο τα τελευταία επτά χρόνια, είχε παντρευτεί με τον Mahamoudou τον Νοέμβριο 2011 και είχε πρόσφατα βρει εργασία στην Αγγλία, όπου προγραμμάτιζε να εγκατασταθεί με τον σύζυγό της. Όταν εκείνος συνελήφθη (στις 17.12.2013) και μεταφέρθηκε στη Μενόγεια για απέλαση και αφού η άδεια παραμονής του αποσύρθηκε στη βάση της υποψίας ότι ο γάμος του ήταν εικονικός, η Chripkova επέστρεψε στην Κύπρο και ζήτησε απόλυση του συζύγου της. Κατηγόρησε τις Αρχές ότι στέρησαν τον άντρα της από το δικαίωμά του να απευθυνθεί στη Βρετανική Υπάτη Αρμοστεία στην Κύπρο για παραχώρηση άδειας εισόδου στο Ηνωμένο Βασίλειο και για επανένωση με τη σύζυγό του. Επιπρόσθετα δήλωσε ότι ο γάμος τους είναι αυθεντικός, ότι αγαπά τον άντρα της και ότι θέλουν απλώς να φύγουν μαζί στην Αγγλία για να εργαστούν εκεί.

Όταν το κράτος παραβιάζει δικαιώματα

Σε επιστολή του προς το Υπουργείο Εσωτερικών, ο Μιχάλης Παρασκευάς επικαλείται οδηγίες της ΕΕ, που όπως αναφέρει, «διασφαλίζουν μια σειρά από δικαιώματα τα οποία το κράτος σας επανειλημμένα παραβιάζει, μη σεβόμενο κατ’ ελάχιστον τα όσα τάχα θέλει να λέει ότι προασπίζεται, ήτοι ανθρώπινα δικαιώματα, κοινοτικό δίκαιο κλπ, πάντα όμως μόνο όταν αυτά τα δικαιώματα θα πρέπει να τα εφαρμόζει η κατοχική Τουρκία και όχι το κράτος της Κύπρου. Ο πελάτης μου έχει το δικαίωμα να αμφισβητήσει δικαστικώς την αυθαίρετη απόφαση του κράτους σας και ως εκ τούτου, σας καλώ να πράξετε άμεσα τα ακόλουθα: α) Να μου επιδώσετε άμεσα όλα τα διατάγματα που αφορούν το καθεστώς παραμονής του πελάτη μου. β) Να εφαρμόσετε άμεσα όλες τις πρόνοιες των σχετικών ευρωπαϊκών οδηγιών, δηλαδή να τον αφήσετε άμεσα ελεύθερο, ώστε να μπορέσει να ασκήσει ελεύθερα τα δικαιώματά του. Η κράτηση ενός μετανάστη, είναι αποκλειστικά και μόνο με σκοπό την απέλαση και ο μετανάστης δεν μπορεί να κρατείται παρά μόνο για λίγες μέρες».

Παρέμβαση Δικηγορικού Συλλόγου

Επιστολή απηύθυνε ο κ. Παρασκευάς και προς τον Πρόεδρο του Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου Δώρο Ιωαννίδη, προς τον οποίο κατήγγειλε «την περιφρόνηση κάθε έννοιας κράτους δικαίου από το Υπουργείο Εσωτερικών και το λεγόμενο immigration», για την άρνησή τους να του αποστείλουν τα διατάγματα για το καθεστώς παραμονής του πελάτη του. «Άρα κανένας έλεγχος δεν μπορεί να υπάρξει στην ανεξέλεγκτη δράση της διοίκησης και φυσικά δεν μπορούμε να προστατεύσουμε τα συνταγματικά δικαιώματα, τόσο του πελάτη μας, όσο και της γυναίκας του που παραμένει στην Κύπρο», σχολίασε ο κ. Παρασκευάς. Περαιτέρω, ζητά την άμεση παρέμβαση του κ. Ιωαννίδη, γιατί όπως επισημαίνει, «το θέμα είναι εξαιρετικά σοβαρό και  θέτει σε κίνδυνο, κυριολεκτικά, την ομαλή λειτουργία του κράτους δικαίου και όλων των θεσμών που το αποτελούν».