Μια ευκαιρία για οικογένειες που αναζητούν λύση στο στεγαστικό τους πρόβλημα δημιουργεί το Σχέδιο Διάθεσης Οικοπέδων, μέσω του οποίου το κράτος διαθέτει υφιστάμενα αδιάθετα οικόπεδα και παράλληλα δίνει τη δυνατότητα για νέους διαχωρισμούς κρατικής γης.

Σήμερα υπάρχουν περίπου 500 οικόπεδα από υφιστάμενους διαχωρισμούς, ενώ προβλέπεται η δημιουργία νέων οικοπέδων όπου υπάρχει πραγματική ζήτηση και πληρούνται οι απαραίτητες προϋποθέσεις.

Ποιοι μπορούν να υποβάλουν αίτηση

Το Σχέδιο απευθύνεται σε Κύπριους πολίτες που πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια.

Δικαιούχοι μπορούν να είναι ζεύγη με παιδιά, ζεύγη χωρίς παιδιά και μονογονεϊκές οικογένειες. Τα μονήρη άτομα δεν περιλαμβάνονται στους δικαιούχους.

Βασική προϋπόθεση είναι ο αιτητής να μην έχει συμπληρώσει το 45ο έτος της ηλικίας του κατά την ημερομηνία υποβολής της αίτησης.

Παράλληλα, απαιτείται μόνιμη διαμονή στην κοινότητα όπου βρίσκονται τα οικόπεδα ή σε κοινότητα που βρίσκεται σε απόσταση έως 15 χιλιομέτρων από τα όριά της.

Υπάρχουν επίσης αυστηρά περιουσιακά κριτήρια. Οι αιτητές δεν πρέπει να διαθέτουν κατοικία ή κατάλληλη για οικιστική ανάπτυξη γη, ενώ προβλέπονται συγκεκριμένοι περιορισμοί και για ακίνητη περιουσία που αφορά τους γονείς των μελών της οικογένειας ή τα παιδιά τους.

Τα εισοδηματικά όρια

Το οικογενειακό ακαθάριστο εισόδημα δεν πρέπει να ξεπερνά:

• €45.000 για ζεύγος ή μονογονεϊκή οικογένεια

• €50.000 για οικογένεια τριών ατόμων

• €55.000 για οικογένεια τεσσάρων ατόμων

• €65.000 για οικογένεια πέντε ατόμων και άνω.

Ποιοι έχουν προτεραιότητα 

Η σειρά προτεραιότητας συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τον δεσμό του ενδιαφερόμενου με την κοινότητα όπου βρίσκεται το οικόπεδο.Πρώτοι στην κατάταξη είναι οι αυτόχθονες, δηλαδή πρόσωπα που κατάγονται από την κοινότητα και διαμένουν μόνιμα σε αυτή.

Ακολουθούν οι εκτοπισθέντες που διαμένουν μόνιμα στην κοινότητα, οι απόδημοι εσωτερικού που επιθυμούν να επιστρέψουν στην κοινότητά τους, οι επαναπατρισθέντες ή απόδημοι εξωτερικού που πληρούν τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις και, τέλος, οι μόνιμοι κάτοικοι γειτονικών κοινοτήτων σε απόσταση έως 15 χιλιομέτρων.

Σε περίπτωση ισοψηφίας, προηγούνται οι πολύτεκνες οικογένειες, ακολουθούν οι μη πολύτεκνες οικογένειες, οι μονογονεϊκές οικογένειες και τα ζεύγη.

Μόλις στο 25% της αγοραίας αξίας

Ένα από τα βασικά κίνητρα του Σχεδίου είναι η χαμηλή τιμή διάθεσης.Οι δικαιούχοι θα καταβάλλουν το 25% της αγοραίας αξίας του οικοπέδου, η οποία θα υπολογίζεται μετά τον διαχωρισμό.

Το ποσό, ωστόσο, δεν καλύπτει τα έξοδα που αφορούν τα έργα υποδομής. Σε αυτά περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, δρόμοι, μεταφορά νερού και ηλεκτρικού ρεύματος.

Μέχρι 371 τ.μ. το οικόπεδο – Έως 150 τ.μ. η κατοικία

Τα οικόπεδα που θα διαχωριστούν θα έχουν εμβαδόν περίπου 325 έως 371 τετραγωνικά μέτρα.

Παράλληλα, στο οικόπεδο που παραχωρείται στο πλαίσιο του Σχεδίου δεν θα επιτρέπεται η ανέγερση κατοικίας με συνολικό ωφέλιμο εμβαδόν μεγαλύτερο των 150 τ.μ.

Εξαιρούνται από τον υπολογισμό ακάλυπτες βεράντες, υπόστεγα και βοηθητικοί χώροι, εκτός εάν το συνολικό εμβαδόν τους υπερβαίνει τα 50 τ.μ.

Τι γίνεται αν οι αιτήσεις είναι περισσότερες

Σε περίπτωση που οι δικαιούχοι είναι περισσότεροι από τα διαθέσιμα οικόπεδα, θα κατατάσσονται σύμφωνα με τα κριτήρια του Σχεδίου.

Παράλληλα, προβλέπεται διαδικασία ενστάσεων, τόσο για την απόρριψη μιας αίτησης όσο και για τη σειρά κατάταξης.

Μετά την οριστικοποίηση των καταλόγων, τα οικόπεδα θα παραχωρούνται με βάση τη σειρά προτεραιότητας. Εάν οι ενδιαφερόμενοι εξακολουθούν να είναι περισσότεροι από τα διαθέσιμα οικόπεδα, η κατανομή θα γίνεται με κλήρωση.

Γιατί χρειάζονται 10 οικογένειες για νέο διαχωρισμό

Για τη δημιουργία νέου διαχωρισμού κρατικής γης απαιτείται να υπάρχει πραγματική ζήτηση.

Το Σχέδιο θέτει ως βασική προϋπόθεση την ύπαρξη τουλάχιστον 10 ενδιαφερόμενων οικογενειών.

Στόχος είναι να δικαιολογείται το δημόσιο κόστος που συνεπάγονται ο διαχωρισμός και τα έργα υποδομής και να αποφεύγονται επενδύσεις σε περιοχές όπου δεν υπάρχει επαρκές ενδιαφέρον.

Πού βρίσκονται τα περίπου 500 διαθέσιμα οικόπεδα

Τα υφιστάμενα αδιάθετα οικόπεδα κατανέμονται σε όλες σχεδόν τις επαρχίες.

Λευκωσία: περισσότερα από 40, μεταξύ άλλων σε Ποταμιά, Λύμπια, Μάμμαρι και Αγροκηπιά.

Λεμεσός: περισσότερα από 100, σε Καλό Χωριό, Αρακαπά, Γεράσα, Καντού, Επισκοπή, Ύψωνα και άλλες κοινότητες.

Λάρνακα: περισσότερα από 140, μεταξύ άλλων σε Ξυλοτύμπου, Κόρνο, Αλαμινό, Αναφωτία, Κιβισίλι, Κλαυδιά, Ξυλοφάγου και Ζύγι.

Πάφος: περισσότερα από 200, σε περιοχές όπως Πενταλιά, Κούκλια, Χολέτρια, Στατός-Άγιος Φώτιος και Αχέλεια.

Αμμόχωστος: περίπου 30, κυρίως στο Φρέναρος.

Νέοι διαχωρισμοί κρατικής γης

Το Σχέδιο προβλέπει και τη δημιουργία νέων οικοπέδων. Αυτό θα γίνεται όπου η κρατική γη είναι κατάλληλη, υπάρχει δυνατότητα πολεοδομικής ανάπτυξης, το κόστος είναι εύλογο και καταγράφεται πραγματική ζήτηση.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται σε κοινότητες της υπαίθρου που αντιμετωπίζουν περιορισμούς στη διαθέσιμη ιδιωτική γη για οικιστική ανάπτυξη.

Στα χαρακτηριστικά που μπορούν να οδηγήσουν σε προτεραιοποίηση μιας κοινότητας περιλαμβάνονται οι μεγάλες εκτάσεις τουρκοκυπριακών περιουσιών, οι ζώνες προστασίας που περιορίζουν την ανάπτυξη, οι οχληρές αναπτύξεις και η μειωμένη διαθεσιμότητα ιδιωτικής γης.

Τρία χρόνια για να χτιστεί το σπίτι

Η παραχώρηση του οικοπέδου συνοδεύεται από συγκεκριμένη υποχρέωση.

Ο δικαιούχος θα πρέπει να ολοκληρώσει την ανέγερση της κατοικίας μέσα σε τρία χρόνια από την υπογραφή της σχετικής συμφωνίας.

Η Επαρχιακή Διοίκηση μπορεί, εφόσον κρίνει ότι υπάρχει δικαιολογία, να εγκρίνει παράταση για ακόμη ένα έτος.

Τι συμβαίνει εάν δεν χτιστεί η κατοικία

Σε περίπτωση που η κατοικία δεν ανεγερθεί μέσα στην προβλεπόμενη περίοδο, ο δικαιούχος θα πρέπει να επιστρέψει ή να μεταβιβάσει το οικόπεδο στη Δημοκρατία.

Εναλλακτικά, η Δημοκρατία μπορεί να επιλέξει να ζητήσει από τον δικαιούχο την καταβολή της αγοραίας αξίας του οικοπέδου, όπως αυτή υπολογίζεται από το Κτηματολόγιο, αφαιρουμένου του ποσού που έχει ήδη καταβληθεί στο πλαίσιο του Σχεδίου.

Δεν μπορεί να πουληθεί αμέσως

Υπάρχουν περιορισμοί και στη μεταβίβαση ή πώληση του ακινήτου.

Ο δικαιούχος δεν μπορεί να μεταβιβάσει το οικόπεδο πριν ολοκληρώσει την ανέγερση της κατοικίας. Μετά την ολοκλήρωση της κατοικίας, δεν μπορεί να την πουλήσει πριν περάσουν πέντε χρόνια.

Έτσι, το κράτος επιχειρεί να διασφαλίσει ότι τα οικόπεδα θα χρησιμοποιούνται για τον σκοπό για τον οποίο παραχωρούνται – δηλαδή για την κάλυψη πραγματικών στεγαστικών αναγκών – και όχι για άμεση μεταπώληση ή κερδοσκοπία.

Πότε ξεκινούν οι αιτήσεις

Με την προκήρυξη του Σχεδίου, οι Έπαρχοι θα μπορούν να προχωρήσουν στη διαδικασία για τα υφιστάμενα διαθέσιμα οικόπεδα.

Για κάθε κοινότητα όπου υπάρχουν διαθέσιμα οικόπεδα θα εκδίδεται σχετική γνωστοποίηση, ενώ οι πληροφορίες θα δημοσιεύονται τόσο στα γραφεία της οικείας Επαρχιακής Διοίκησης όσο και διαδικτυακά στις ιστοσελίδες της Επαρχιακής Διοίκησης και του Υπουργείου Εσωτερικών.

Οι ενδιαφερόμενοι θα υποβάλλουν τις αιτήσεις τους μέσω ειδικού εντύπου, μαζί με τα απαιτούμενα πιστοποιητικά και στοιχεία, εντός της προθεσμίας που θα καθορίζεται στη σχετική γνωστοποίηση.

Το μεγάλο στοίχημα

Το Σχέδιο έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία το κόστος απόκτησης κατοικίας παραμένει σημαντική πρόκληση για πολλές οικογένειες.

Η παραχώρηση γης στο 25% της αγοραίας αξίας μπορεί να περιορίσει σημαντικά το αρχικό κόστος, δεν αποτελεί όμως από μόνη της λύση για το σύνολο του στεγαστικού προβλήματος. Το κόστος κατασκευής και των απαραίτητων υποδομών εξακολουθεί να επιβαρύνει τον δικαιούχο.

Το ζητούμενο πλέον είναι πόσες οικογένειες θα μπορέσουν να αξιοποιήσουν την ευκαιρία, πόσο γρήγορα θα προχωρήσουν οι διαδικασίες και, κυρίως, πόσα από τα οικόπεδα που σήμερα παραμένουν αδιάθετα θα μετατραπούν τελικά σε πραγματικές κατοικίες.