Η νέα αμυντική συμφωνία μεταξύ Σαουδικής Αραβίας, Τουρκίας και Πακιστάν ενδέχεται να προκαλέσει αλυσιδωτές γεωπολιτικές ανακατατάξεις, ενισχύοντας ως αντίβαρο τις σχέσεις Ισραήλ–Ινδίας αλλά και τη συνεργασία του Ισραήλ με την Κύπρο και την Ελλάδα, σύμφωνα με ανάλυση της Jerusalem Post.

Το λεγόμενο «Σύμφωνο της Μέκκας», που υπεγράφη στις 7 Αυγούστου, παρουσιάζεται από την ισραηλινή εφημερίδα ως μία από τις σημαντικότερες μεταβολές στην περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφαλείας των τελευταίων ετών. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στη ρήτρα αμοιβαίας άμυνας, την οποία το δημοσίευμα παρομοιάζει με το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ: επίθεση εναντίον ενός από τα συμβαλλόμενα κράτη αντιμετωπίζεται ως επίθεση εναντίον όλων.

Η επικοινωνία Νετανιάχου–Μόντι

Η ανάλυση συνδέει τη νέα συμφωνία με την τηλεφωνική επικοινωνία που είχαν μία ημέρα νωρίτερα ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου και ο Ινδός ομόλογός του Ναρέντρα Μόντι.

Ο Μόντι είχε αναφέρει δημοσίως ότι οι δύο ηγέτες αντάλλαξαν απόψεις για την κατάσταση στη Δυτική Ασία και εξέτασαν την πρόοδο της «Ειδικής Στρατηγικής Εταιρικής Σχέσης Ινδίας–Ισραήλ». Κατά την Jerusalem Post, είναι δύσκολο να θεωρηθεί άσχετη η συγκεκριμένη επικοινωνία με την επικείμενη τότε συμφωνία Τουρκίας–Πακιστάν–Σαουδικής Αραβίας.

Για το Νέο Δελχί, ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η συμμετοχή του Πακιστάν, διαχρονικού αντιπάλου της Ινδίας, σε ένα σχήμα που συνδυάζει τη σαουδαραβική οικονομική ισχύ, την αναπτυσσόμενη τουρκική αμυντική βιομηχανία και το πυρηνικό οπλοστάσιο του Ισλαμαμπάντ.

Μάλιστα, μετά την υπογραφή της συμφωνίας κυκλοφόρησαν δημοσιεύματα σε τουρκικά και πακιστανικά μέσα περί επείγουσας προσπάθειας της Ινδίας να συνάψει αντίστοιχο αμυντικό σύμφωνο με το Ισραήλ. Το ινδικό Υπουργείο Εξωτερικών διέψευσε τις συγκεκριμένες πληροφορίες ως «fake news», επιβεβαίωσε όμως ότι παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις γύρω από τη νέα τριμερή συμφωνία.

Στο παιχνίδι και ο οικονομικός διάδρομος IMEC

Οι επιπτώσεις, σύμφωνα με την ανάλυση, δεν περιορίζονται στον στρατιωτικό τομέα.

Η Σαουδική Αραβία βρίσκεται στο επίκεντρο του India-Middle East-Europe Economic Corridor (IMEC), του μεγάλου σχεδίου διασύνδεσης της Ινδίας με την Ευρώπη μέσω Μέσης Ανατολής και του λιμανιού της Χάιφα.

Η Τουρκία είχε μείνει εκτός του αρχικού σχεδιασμού και προωθεί ανταγωνιστικές διαδρομές. Η στενότερη στρατηγική σχέση Άγκυρας–Ριάντ θα μπορούσε, κατά την Jerusalem Post, να προσφέρει στην Τουρκία μεγαλύτερη δυνατότητα επιρροής σε ένα κράτος κομβικής σημασίας για τον IMEC.

Παράλληλα, η προσέγγιση της Σαουδικής Αραβίας με την Τουρκία και το Πακιστάν εκτιμάται ότι περιπλέκει ακόμη περισσότερο τις προοπτικές εξομάλυνσης των σχέσεων Ριάντ–Ιερουσαλήμ και πιθανής μελλοντικής ένταξης των Σαουδαράβων στο πλαίσιο των Συμφωνιών του Αβραάμ.

Η Κύπρος και η Ελλάδα ως μέρος του «αντίβαρου»

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ανατολική Μεσόγειο παρουσιάζει η αναφορά της ισραηλινής εφημερίδας σε Κύπρο και Ελλάδα.

Η Jerusalem Post υπενθυμίζει ότι όταν οι άλλοτε στενές στρατηγικές σχέσεις Ισραήλ–Τουρκίας άρχισαν να καταρρέουν μετά την άνοδο του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στην εξουσία, το Ισραήλ αναπροσάρμοσε τη στρατηγική του, οικοδομώντας στενότερες σχέσεις ασφάλειας και ενέργειας με την Ελλάδα και την Κύπρο.

Κατά την ανάλυση, οι σχέσεις αυτές είναι πιθανό να ενισχυθούν περαιτέρω μετά το Σύμφωνο της Μέκκας, καθώς Αθήνα και Λευκωσία συμμερίζονται τις ισραηλινές ανησυχίες για ενδεχόμενη διεύρυνση του τουρκικού αποτυπώματος στην Ανατολική Μεσόγειο.

Έτσι, ένα νέο γεωπολιτικό σχήμα με άξονα Τουρκία–Σαουδική Αραβία–Πακιστάν θα μπορούσε να λειτουργήσει ως καταλύτης για την περαιτέρω σύγκλιση ενός διαφορετικού πλέγματος συνεργασιών, με Ισραήλ, Ινδία, Ελλάδα και Κύπρο να έχουν διαφορετικά αλλά αλληλοσυμπληρούμενα συμφέροντα.

Η Jerusalem Post εκτιμά ότι η τηλεφωνική επικοινωνία Νετανιάχου–Μόντι ίσως ήταν μια πρώτη ένδειξη αυτών των νέων «αντι-ευθυγραμμίσεων» που μπορεί να προκαλέσει η συμφωνία της Μέκκας.

Διαβάστε επίσης:  Ισραήλ κατά Τουρκίας: «Δίνει στη Χαμάς χώρο να σχεδιάζει και να οργανώνεται»

Στο ίδιο πλαίσιο αξίζει να σημειωθεί πως ο Υπουργός Διασποράς του Ισραήλ, Αμιχάι Τσίκλι, χαρακτήρισε τη νεοσύστατη Συμμαχία της Μέκκας «πολύ επικίνδυνη και πολύ ανησυχητική εξέλιξη» για την ασφάλεια του Ισραήλ. Επισήμανε ιδιαίτερα τη σύμπραξη της Σαουδικής Αραβίας με την Τουρκία, υποστηρίζοντας ότι η Άγκυρα βρίσκεται σε άμεση αντιπαράθεση με το Ισραήλ, η οποία θα μπορούσε να κλιμακωθεί με σοβαρές συνέπειες στη Μεσόγειο και το συριακό μέτωπο. Ως απάντηση στις νέες περιφερειακές ισορροπίες, ο Τσίκλι κάλεσε το Ισραήλ να εμβαθύνει τις στρατηγικές του σχέσεις με την Κύπρο και την Ελλάδα, καθώς και με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και τη Σομαλιλάνδη.