Το ερευνητικό έργο με τίτλο «Βρετανικά Στρατόπεδα Κράτησης Εβραίων Επιζώντων του Ολοκαυτώματος στην Κύπρο (1946–1949): Μαρτυρίες Κυπρίων» παρουσιάστηκε σε εκδήλωση που διοργάνωσαν η Πρεσβεία του Ισραήλ στην Κύπρο, ο Κυπρο-Ισραηλινός Σύνδεσμος Φιλίας και η εταιρεία Shoham (Cyprus).

Το πρόγραμμα, που ξεκίνησε το 2017 με πρωτοβουλία της Πρεσβείας του Ισραήλ και υλοποιήθηκε υπό την επιστημονική ευθύνη της Δρος Ευαγγελίας Ματθοπούλου, καταγράφει τις προφορικές μαρτυρίες Κυπρίων που γνώρισαν ή βοήθησαν περίπου 52.000 Εβραίους επιζώντες του Ολοκαυτώματος, οι οποίοι κρατήθηκαν από τις βρετανικές αποικιακές αρχές στην Κύπρο την περίοδο 1946-1949.

Στόχος της έρευνας ήταν η διάσωση και τεκμηρίωση μιας σημαντικής αλλά λιγότερο γνωστής πτυχής της ιστορίας, αναδεικνύοντας τις πράξεις αλληλεγγύης Κυπρίων προς τους Εβραίους κρατουμένους, καθώς και τους δεσμούς που αναπτύχθηκαν ανάμεσα στους δύο λαούς.

Στο πλαίσιο του έργου καταγράφηκαν 20 βιντεοσκοπημένες μαρτυρίες από 23 Κύπριους αφηγητές, συνολικής διάρκειας σχεδόν 14 ωρών. Παράλληλα, συγκεντρώθηκε αρχειακό υλικό, φωτογραφίες, έγγραφα και προσωπικά τεκμήρια, κυρίως από την Αμμόχωστο, τη Δερύνεια και την Ξυλοτύμπου, περιοχές που συνδέθηκαν άμεσα με τη λειτουργία των στρατοπέδων κράτησης.

Κατά την εκδήλωση προβλήθηκαν αποσπάσματα από τις συνεντεύξεις, τα οποία ανέδειξαν ιστορίες ανθρωπιάς, αλληλεγγύης και θάρρους. Σύμφωνα με τους διοργανωτές, οι μαρτυρίες καταγράφουν για πρώτη φορά με συστηματικό τρόπο τα δίκτυα Κυπρίων που βοήθησαν Εβραίους κρατουμένους, καθώς και τις εμπειρίες οικογενειών που διατήρησαν ζωντανή τη μνήμη των γεγονότων επί δεκαετίες.

Σε χαιρετισμό του, ο Πρέσβης του Ισραήλ στην Κύπρο, Όρεν Ανόλικ, τόνισε ότι η διατήρηση της ιστορικής μνήμης αποτελεί κοινή ευθύνη και ότι η έρευνα συμβάλλει ουσιαστικά στην ανάδειξη της κοινής ιστορίας Κύπρου και Ισραήλ, αποτίοντας φόρο τιμής στους Κύπριους που επέδειξαν αλληλεγγύη προς τους Εβραίους επιζώντες του Ολοκαυτώματος.

Όπως αναφέρθηκε, το ερευνητικό αρχείο φιλοδοξεί να αποτελέσει σημαντική παρακαταθήκη για την ιστορική έρευνα και την εκπαίδευση, ενώ επόμενος στόχος είναι η φιλοξενία του σε ψηφιακό αποθετήριο ανοικτής πρόσβασης, ώστε το υλικό να είναι διαθέσιμο σε ερευνητές, εκπαιδευτικούς και το ευρύ κοινό.