Τη δική του εκδοχή για τα όσα προηγήθησαν για να φτάσει η κυπριακή οικονομία στη σημερινή της κατάσταση, παρουσιάζει σε ένα 49σέλιδο ακαδημαϊκό κείμενο του ΜΙΤ Sloan School of Management, o τέως Κεντρικός Τραπεζίτης Αθανάσιος Ορφανίδης, ο οποίος κατηγορεί τον τέως Πρόεδρο Δημήτρη Χριστόφια και το τότε κομμουνιστικό κυβερνών κόμμα για απραξία και λαϊκισμό. Στο κείμενο, ο Αθανάσιος Ορφανίδης αναλύει όλες τις πτυχές της οικονομικής κατρακύλας, πλην όμως σε κανένα σημείο δεν αναφέρεται σε δικές του ενδεχόμενες ευθύνες, ενώ είναι χαρακτηριστικό το πόσες φορές αναφέρεται σε κομμουνιστική κυβέρνηση και κόμμα, δείχνοντας ότι ο ίδιος θεωρεί ως μεγάλο κομμάτι της εξίσωσης, την ιδεολογία της τότε κυβέρνησης.
Ο τέως Κεντρικός Τραπεζίτης αρχίζει την περιγραφή των γεγονότων από την ένταξη της Κύπρου στη ζώνη του ευρώ τον Ιανουάριο του 2008, λέγοντας ότι στο τέλος της χρονιάς, η χώρα είχε πλεόνασμα της τάξης του 3,3% και ένα σταθερό και ισχυρό τραπεζικό σύστημα, με σταθερό δανεισμό και μεγαλύτερο αριθμό καταθέσεων από ότι τα δάνεια. Σε σχετικό σχεδιάγραμμα, ο Αθανάσιος Ορφανίδης υποστηρίζει ότι η μοναδική διαφορά με τις άλλες χώρες οι οποίες ζήτησαν βοήθεια από το μηχανισμό στήριξης, ήταν το γεγονός ότι χρειάστηκε μεγάλο χρονικό διάστημα για να υπογραφεί το μνημόνιο. Αυτό, σύμφωνα με τον ίδιο, γιατί η Κυβέρνηση αρνήθηκε να ακολουθήσει τους κανόνες, παρόλο που το πρόβλημα εμφανίστηκε από τον Μάιο του 2011.
Οι συνέπειες μεταξύ άλλων ήταν η ανεργία να φτάσει σε διψήφιο αριθμό. Τον Φεβρουάριο του 2013, ένας στους τρεις νέους ήταν άνεργος, αναφέρει χαρακτηριστικά. Με την ανάληψη της Προεδρίας από τον Δημήτρη Χριστόφια, αναφέρει, η Κύπρος έγινε το πρώτο και μοναδικό κράτος μέλος της ΕΕ που ελεγχόταν από κομμουνιστικό κόμμα. Το 2008, προσθέτει, η κοινωνία δεν μπορούσε να αντιληφθεί την καταστροφή που θα μπορούσε να φέρει αυτή η εξέλιξη, αφού όλοι επικεντρώθηκαν στο κυπριακό και πίστεψαν ότι το κομμουνιστικό κόμμα θα μπορούσε να λύσει το πρόβλημα.
Σύμφωνα με τον Αθανάσιο Ορφανίδη, από την πρώτη κιόλας στιγμή, η κομμουνιστική κυβέρνηση άρχισε τις σπατάλες με αποτέλεσμα, όταν ξέσπασε η παγκόσμια οικονομική κρίση το 2008, υπάρξει στασιμότητα στην ανάπτυξη στο νησί το 2009. Όταν η κρίση χτύπησε την Ελλάδα, η Κύπρος έγινε ακόμα πιο ευάλωτη, λόγω της διασύνδεσης και της έκθεσης του τραπεζικού τομέα, προσθέτει. «Η Κυβέρνηση επέλεξε να αγνοήσει το πρόβλημα, και μέχρι τον Μάιο του 2011 αποκλείστηκε από τις αγορές κάτι που δημιούργησε μεγαλύτερη πίεση στην οικονομία και τον τραπεζικό τομέα», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Επιπλέον, ο Αθανάσιος Ορφανίδης υποστηρίζει ότι η καταστροφή του μεγαλύτερου ηλεκτροπαραγωγικού σταθμού της Κύπρου τον Ιούλιο του 2011, έριξε την οικονομία στο λήθαργο.
Αν και οι αγορές, προσθέτει, έστελλαν ξεκάθαρα μηνύματα στην τότε κυβέρνηση, να διορθώσει το πρόβλημα, να ανακτήσει την εμπιστοσύνη και να αποκαταστήσει την βιωσιμότητα των δημοσιονομικών, με τις εκλογές του Φεβρουαρίου του 2013 να πλησιάζουν, το κομμουνιστικό κόμμα επικεντρώθηκε στο πώς να περιορίσει μεσοπρόθεσμα το πολιτικό κόστος.
Προς αυτή την κατεύθυνση, αναφέρει, εξασφάλισε δάνειο από την ρωσική κυβέρνηση, προκειμένου να καλύψει την αδυναμία της να σπεύσει στις αγορές, σπρώχνοντας το πρόβλημα για μετά τις εκλογές του 2013.
Ταυτόχρονα, υποστηρίζει, η Κυβέρνηση άρχισε μια επίθεση κατά του τραπεζικού συστήματος προκειμένου να αποσπάσει την προσοχή.
«Μετά τη λήξη της πενταετίας που στην εξουσία ήταν το κομμουνιστικό κόμμα, το οικονομικό μοντέλο της Κύπρου καταστράφηκε».
«Το ξεφάντωμα της σπατάλης»
Ο Αθανάσιος Ορφανίδης παραθέτει επίσης γραφική παράσταση στην οποία αναδεικνύει την αύξηση των δημόσιων δαπανών κατά τη διάρκεια της πενταετίας του ΑΚΕΛ, μια αύξηση η οποία σταμάτησε το 2011, όταν η Κυβέρνηση ξέμεινε από ρευστότητα. Επικαλούμενος τον Χαρίλαο Σταυράκη, αναφέρει ότι οι κοινωνικές δαπάνες από το 2008 μέχρι το 2010, αυξήθηκαν συνολικά κατά 42%. Παράλληλα αναφέρεται ότι αυξήθηκαν τόσο οι προσλήψεις στον δημόσιο τομέα όσο και οι μισθοί. Όλα αυτά, αναφέρει, δημιούργησαν ανισορροπία μεταξύ της παραγωγικότητας και των δημόσιων δαπανών.
Αγνοήθηκαν οι προειδοποιήσεις
Ο Αθανάσιος Ορφανίδης αναφέρει ότι έγινε σειρά προειδοποιήσεων προς την Κυβέρνηση, από διεθνείς οργανισμούς όπως το ΔΝΤ, την Κομισιόν και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, καθώς επίσης και από τοπικούς οργανισμούς όπως την Κεντρική Τράπεζα, πολιτικά κόμματα αλλά και τεχνοκράτες του ΥΠΟΙΚ. «Οι προτεινόμενες λύσεις προϋπόθεταν πολιτικό κόστος το οποίο η κομμουνιστική κυβέρνηση δεν ήθελε να επωμιστεί», αναφέρεται χαρακτηριστικά.
Το καλοκαίρι του 2011, η χώρα ήταν σε σοβαρό κίνδυνο, αναφέρει ο Αθανάσιος Ορφανίδης, ενώ οι τράπεζες ήταν αναμενόμενο ότι σύντομα θα αντιμετώπιζαν δυσκολίες. Στα στρες τεστ τα οποία δημοσιεύθηκαν στις 15 Ιουλίου, λίγες μέρες μετά την έκρηξη στο Μαρί, φαινόταν ότι οι δύο μεγάλες τράπεζες είχαν περάσει την άσκηση. Αν και το σύστημα, υποστηρίζει ο τέως Κεντρικός Τραπεζίτης, βρισκόταν υπό πίεση, οι τράπεζες φρόντιζαν συστηματικά να αυξάνουν τα κεφάλαια τους σε μια προσπάθεια να αμυνθούν ακόμα και στην περίπτωση κουρέματος του ελληνικού χρέους. Κάτι τέτοιο ζητήθηκε και από την ΚΤ, αναφέρει.
Αναφερόμενος στην Υπουργεία Σιαρλή, ο Αθανάσιος Ορφανίδης γράφει ότι είχε αναλάβει την υιοθέτηση συγκεκριμένων μέτρων πριν από τον Μάιο του 2012, ενώπιον του ΔΣ της ΕΚΤ στην Φραγκφούρτη. Ωστόσο, υποστηρίζει, το σχέδιο κρίθηκε από την κυβέρνηση ότι θα είχε μεγάλο πολιτικό κόστος. Σε εκείνο το σημείο του κειμένου, ο Αθανάσιος Ορφανίδης παραπέμπει στις δηλώσεις του Προέδρου Χριστόφια, περί μανδαρίνων στο Υπουργείο Οικονομικών.
Έκτοτε, υποστηρίζει, ακολούθησε σειρά υποβαθμίσεων από τους οίκους αξιολόγησης, και στις 25 Ιουνίου 2012, η Κύπρος αποτάθηκε για βοήθεια στην τρόικα, παρόλο που η Κυβέρνηση, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν είχε ποτέ σκοπό να υπογράψει.
Η στοχοποίηση των τραπεζών
Έντονη κριτική ασκεί και για το γεγονός ότι η Κυβέρνηση κατά την προεκλογική εκστρατεία πριν από τις Προεδρικές Εκλογές του Φεβρουαρίου 2013, έβαλε ως εύκολο στόχο τις τράπεζες για σκοπούς λαϊκισμού, ρίχνοντας κατ’ εξοχή το φταίξιμο σε αυτές. Προς αυτή την κατεύθυνση, αναφέρει, διασφάλισε τον διορισμό ανθρώπου ο οποίος θα ήταν υπό τον έλεγχο της Κυβέρνησης στην Κεντρική Τράπεζα, ενώ προχώρησε και σε άλλες αλλαγές στην διεύθυνση της ΚΤ. Αυτή η τακτική, αναφέρει, δηλαδή η πολεμική προς τις τράπεζες, είχε τεράστιες συνέπειες για την οικονομία, και προκάλεσε αντιδράσεις ακόμα και από τον πρώην Πρόεδρο Γιώργο Βασιλείου, ο οποίος είχε συμπάθεια προς το κομμουνιστικό κόμμα και την Κυβέρνηση. Επικαλείται μάλιστα σειρά δηλώσεων του πρώην Προέδρου, όταν δήλωνε ότι η κατάσταση ήταν διαχειρίσιμη εάν και εφόσον εφαρμόζονταν τα απαραίτητα μέτρα.
Ασκείται επίσης κριτική και για τον διορισμό της PIMCO, καθώς αμφισβητείται έντονα η ανεξαρτησία του τρόπου που ενήργησε στην εκτίμηση των κεφαλαιακών αναγκών των τραπεζών, αφού σύμφωνα με τον Αθανάσιο Ορφανίδη, στόχος της Κυβέρνησης, ήταν να εξυπηρετηθεί η ρητορική του ΑΚΕΛ, ότι η χώρα κατέρρευσε ακριβώς λόγω των τραπεζών.
Στη συνέχεια ο Αθανάσιος Ορφανίδης, κατηγορεί τον τέως Κεντρικό Τραπεζίτη Πανίκο Δημητριάδη, ότι ευνοούσε την επίλυση του προβλήματος των τραπεζών, με την επιβολή εσωτερικών μέτρων. Επικαλείται μάλιστα τις εμπρηστικές δηλώσεις Δημητριάδη, περί «καζίνο banking» και τον κατηγορεί ανοιχτά ότι συμμετείχε στην καμπάνια που γινόταν ενάντια στις τράπεζες. Όλα αυτά, υποστηρίζει ο Ορφανίδης, έδωσαν το έναυσμα προς τα ξένα ΜΜΕ, να δημοσιεύσουν τις πρώτες πληροφορίες για το επικείμενο κούρεμα καταθέσεων, με πρώτο εκείνο τον New York Times στις 10 Ιανουαρίου του 2013.
Στα συμπεράσματα του, ο Αθανάσιος Ορφανίδης επικαλείται εκ νέου τον πρώην Πρόεδρο Γιώργο Βασιλείου και τη δήλωση του ότι «ο πόλεμος κατά των τραπεζών, ήταν πόλεμος ενάντια στην Κύπρο. Εάν καταστρέψεις τον τραπεζικό τομέα, καταστρέφεις τα πάντα», είχε πει.
«Με την διακυβέρνηση της Κύπρου για πέντε χρόνια, το κομμουνιστικό κόμμα μετέτρεψε το νησί σε περιπτωσιακή μελέτη (case-study) για το πόσο καταστροφικός μπορεί να είναι ο λαϊκισμός», αναφέρει μεταξύ άλλων ο Αθανάσιος Ορφανίδης.
