Νέα διεθνής επιστημονική μελέτη, στην οποία συμμετέχει ενεργά η Κύπρος μέσω του Πανεπιστημίου Κύπρου και της ομάδας της καθηγήτριας Δέσποινας Φάττα-Κασσίνου, παρουσιάζει για πρώτη φορά ολοκληρωμένα στοιχεία για τη χρήση και την παρουσία νέων ψυχοδραστικών ουσιών (NPS) και φαρμακευτικών ρύπων στα λύματα ευρωπαϊκών χωρών. Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Water Research της Elsevier (Οκτώβριος 2025), βασίστηκε σε παγκόσμια ανάλυση δειγμάτων από 52 σημεία σε 20 χώρες, μεταξύ αυτών και δύο εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων στην Κύπρο.

Η μελέτη αποκαλύπτει ότι σε αρκετά ευρωπαϊκά και μεσογειακά σημεία –περιλαμβανομένων των κυπριακών– εντοπίστηκαν ίχνη συνθετικών καθινόνων, νέων βενζοδιαζεπινών και φυτικών ψυχοδραστικών ουσιών, οι οποίες μιμούνται τα αποτελέσματα ναρκωτικών όπως η κοκαΐνη ή οι αμφεταμίνες. Παράλληλα, καταγράφηκαν ανιχνεύσεις φαρμακευτικών ουσιών (αντιβιοτικά, αναλγητικά, κατασταλτικά) που παραμένουν στα λύματα ακόμη και μετά την επεξεργασία, γεγονός που ενισχύει τους προβληματισμούς για την ανθεκτικότητα των ρύπων και τη διάχυσή τους στο περιβάλλον.

Η κυπριακή συμμετοχή θεωρείται καθοριστική, καθώς το νησί αποτελεί πιλοτική περιοχή για μελέτη της συμπεριφοράς ρύπων σε κλειστά υδατικά συστήματα και σε συνθήκες επαναχρησιμοποίησης νερού για άρδευση. Όπως σημειώνεται, τα ευρήματα υπογραμμίζουν την ανάγκη για ενίσχυση των εθνικών δικτύων παρακολούθησης λυμάτων και για τη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου Τοξικοεπαγρύπνησης, στο οποίο η Κύπρος θα μπορούσε να έχει ενεργό ρόλο.

Η έρευνα –με επικεφαλής τον Δρ. Richard Bade του Πανεπιστημίου του Queensland και συμμετοχή επιστημόνων από Αυστραλία, ΗΠΑ, Σουηδία, Ιταλία, Ελλάδα και Κύπρο– αναδεικνύει τη δυναμική των αναλύσεων λυμάτων ως εργαλείου δημόσιας υγείας, που επιτρέπει τον εντοπισμό νέων ουσιών πριν φτάσουν στην αγορά ή προκαλέσουν μαζικές δηλητηριάσεις.

Σύμφωνα με τη Δέσποινα Φάττα-Κασσίνου, «η μελέτη αποδεικνύει ότι τα λύματα μπορούν να λειτουργήσουν ως καθρέφτης της κοινωνίας, αποκαλύπτοντας έγκαιρα τις αλλαγές στη χρήση ουσιών και τις νέες περιβαλλοντικές προκλήσεις».

 Η σημασία για την Κύπρο

Τα δεδομένα δείχνουν ότι η χώρα χρειάζεται συνεχή δειγματοληψία και αναβάθμιση των σταθμών επεξεργασίας, καθώς και νομοθετική κάλυψη για την αντιμετώπιση νέων ψυχοδραστικών ουσιών που διαφεύγουν από τα υφιστάμενα ρυθμιστικά πλαίσια.

Διαβάστε ολόκληρη την μελέτη ΕΔΩ