Πρωτοποριακά μέτρα που στοχεύουν στην πρόληψη εγκλημάτων από ανήλικα ή νεαρά άτομα, με έμφαση στην παράκαμψη της ποινικής διαδικασίας εφαρμόζονται πρακτικά στην Κύπρο, τα οποία και η πολιτεία σκοπεύει να θεσμοθετήσει δια νόμου, σύμφωνα με τον Υπουργό Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξης Ιωνά Νικολάου.
Σε ομιλία του ενώπιον της Επιτροπής Κοινωνικών Θεμάτων, Υγείας και Αειφόρου Ανάπτυξης της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης (ΚΣΣΕ), στη Λευκωσία, σήμερα, ο κ. Νικολάου ανέπτυξε εκτενώς το υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο, αλλά και το τι πρακτικά ακολουθείται από την κυπριακή πολιτεία στις περιπτώσεις ανηλίκων αλλά και νεαρών παραβατών.
Παρόλο που ανέφερε ότι η υφιστάμενη νομοθεσία θεωρείται επαρκής, εντούτοις διαβεβαίωσε ότι υπήρξε και εξακολουθεί να είναι στόχος της Εθνικής ποινικής πολιτικής στην Κύπρο η αναθεώρηση του ποινικού δικαίου ανηλίκων.
Σύμφωνα με τον ίδιο, πρωτοποριακό μέτρο που εφαρμόζουν οι κυπριακές Αρχές πρακτικά και σκοπεύουν να θεσμοθετήσουν δια νόμου είναι η διευθέτηση και η επίλυση των κοινωνικών συγκρούσεων, δίνοντας σε μεγάλο βαθμό έμφαση στην παράκαμψη της ποινικής διαδικασίας.
Λόγου χάρη, εξήγησε, αυτό γίνεται με τη διαμεσολάβηση και την αποκατάσταση της ζημιάς που προκλήθηκε, στην ανάπτυξη της υπευθυνότητας στην εμπέδωση της συνείδησης δικαίου των νεαρών κοινωνών με δίκαιες ανθρωπιστικές έξω- ιδρυματικές κυρώσεις και με την κοινωνική επανένταξη του νεαρού δράστη ενός εγκλήματος μέσω ενός πνεύματος μέτρων διαπαιδαγώγησης και αγωγής περιορίζοντας στο ελάχιστο τις στερητικές της ελευθερίας κυρώσεις. Τέτοιες προσεγγίσεις, πρόσθεσε, εφαρμόζονται κατεξοχήν σε πρωτόπειρους δράστες σε περιπτώσεις λιγότερο σοβαρής βαρύτητας εγκλημάτων.
Η αποδοτικότητα των εφαρμοζομένων εξω-δικαστικών αυτών μέτρων και διαδικασιών έχει αποδειχθεί τόσο πρακτικά όσο και επιστημονικά, είπε. Γι' αυτό το λόγο, σημείωσε ο κ. Νικολάου, προχωρούμε στη θεσμοθέτηση αυτών των διαδικασιών μετά από την πρακτική αυτή εφαρμογή με γενικές αρχές ότι η διαπαιδαγώγηση έχει προτεραιότητα από την ποινή και τη δικαστική διαδικασία και ότι η εφαρμογή υποστηρικτικών αντί τιμωρητικών μέτρων σε ανηλίκους αποτελεί ουσιώδη κατευθυντήρια αρχή κατά την ποινική αντιμετώπιση ανηλίκων.
Ανέφερε ακόμη ότι η προσέγγιση είναι ότι οι εξωδικαστικές ή άλλες χωρίς στέρηση ελευθερίας κυρώσεις της πολιτείας, υποκατάστατα ή εναλλακτικά μέτρα έχουν προτεραιότητα. Σημαντική, είπε μεταξύ άλλων είναι η ενίσχυση της νομικής θέσης του ανήλικου με τη διασφάλιση του δικαιώματος πρόσβασης σε δικηγόρο.
Ο Υπουργός Δικαιοσύνης επεσήμανε ότι στόχος είναι η αφύπνιση και η ενδυνάμωση του συναισθήματος ευθύνης του ανήλικου δράστη για την πράξη του, προσθέτοντας ότι αυτό επιτυγχάνεται με τη σωστή μεταχείρισή τους από τις δημόσιες υπηρεσίες, την εμπεριστατωμένη πληροφόρηση για τα δικαιώματά τους και την σωστή διαπαιδαγώγηση και αγωγή τους.
Ο κ. Νικολάου ανέφερε ότι η ποινή φυλάκισης είναι το τελευταίο μέτρο που επιβάλλουν τα δικαστήρια σε ανήλικα πρόσωπα, λέγοντας ότι ελάχιστες είναι οι περιπτώσεις.
Διαβεβαίωσε ότι και σ` αυτές τις περιπτώσεις όπου υπάρχει στέρηση της ελευθερίας για ανήλικα πρόσωπα, αυτά παραπέμπονται σε ειδικούς χώρους στις φυλακές όπου κρατούνται ξεχωριστά από τους υπόλοιπους κατάδικους.
«Χρειάστηκαν κάποια χρόνια για να το πετύχουμε αυτό και λόγω του μεγέθους μας και λόγω των εγκαταστάσεων που υπάρχουν στις φυλακές», αναγνώρισε, προσθέτοντας ότι «δυστυχώς είχαμε νεαρούς παραβάτες οι οποίοι κρατούνταν με ενήλικες».
Σήμερα, τόνισε, «τους μεταχειριζόμαστε εντελώς ξεχωριστά από τους ενήλικες παραβάτες, μάλιστα προσφέροντας τους δυνατότητες συμμετοχής σε ψυχαγωγικές δραστηριότητες, σε προγράμματα εκπαίδευσης σε ειδικά προγράμματα που θα τους βοηθήσουν όταν θα βγουν στην κυπριακή κοινωνία να μπορούν να είναι έτοιμοι να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της».
