Στερεύει το… μαξιλάρι των επιχειρήσεων

Πολλές επιχειρήσεις κλείνουν, άλλες αδυνατούν να εισπράξουν και να πληρώσουν, άλλες διαλύονται εκουσίως

Τα δέκα «αγκάθια» για τις επιχειρήσεις

· Το κλείσιμο της κάνουλας για «φρέσκο» χρήμα
· Η έλλειψη εμπιστοσύνης στο χρηματοπιστωτικό σύστημα και την οικονομία
· Η μη προσέλκυση ξένων επενδύσεων
· Οι νέοι αυστηροί όροι για δάνεια
· Η μη είσπραξη και η καθυστέρηση πληρωμών
· Τα υψηλά επιτόκια δανεισμού
· Η εξάντληση των αποθεμάτων και οι δυσκολίες αναπλήρωσής τους
· Η μη αποδοχή τραπεζικών εγγυήσεων από ξένους εξαγωγείς
· Το μειωμένο κέρδος και η μείωση της ζήτησης
· Τροχοπέδη η κατάσταση των κατασκευών, του τομέα των ακινήτων και του τουρισμού

Στράγγισε από ρευστότητα η κυπριακή αγορά. Επιχειρήσεις υποχρεώνονται να κλείσουν, άλλες να χρησιμοποιήσουν τα ίδια κεφάλαιά τους για να επιβιώσουν, τα επιτόκια παραμένουν υψηλά και η εμπιστοσύνη προς το χρηματοπιστωτικό σύστημα και την οικονομία είναι ακόμη κλονισμένη. Το «πράσινο φως» δεν έχει δοθεί για την επανεκκίνηση της οικονομίας, τα βήματα από ξένες εταιρείες για ανίχνευση του κυπριακού εδάφους γίνονται με πολύ αργούς βηματισμούς, οι εξαγγελίες για νέες επενδύσεις δεν «πιάνουν τόπο».

Οι επιχειρηματίες και τα οργανωμένα σύνολα που τους εκπροσωπούν δεν αποκρύβουν τους φόβους τους ότι, από τη στιγμή που δεν αίρονται πλήρως οι περιορισμοί στη διακίνηση κεφαλαίων, δεν ανοίγει η «πηγή» της ρευστότητας και της δανειοδότησης των επιχειρήσεων και δεν υπάρχει σταθερό ενδιαφέρον από ξένους να επενδύσουν στην Κύπρο, η ανάκαμψη θα αργήσει να φανεί.

Φυσικά, δεν είναι και εύκολο το εγχείρημα για να επιστρέψει η εμπιστοσύνη και να διοχετευθεί «φρέσκο» χρήμα στην αγορά, πόσω μάλλον που η εξυπηρέτηση των «κόκκινων» δανείων είναι δύσκολη και οι όροι που θέτει η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου για την παραχώρηση νέων δανείων, πολύ αυστηροί.

Διαλύονται εκουσίως

Η διάχυση της κρίσης στον επιχειρηματικό τομέα μετά το «κούρεμα» του περασμένου Μαρτίου, βάζει στον αναπνευστήρα πολλές μικρομεσαίες και μικρές επιχειρήσεις που υποχρεώνονται να αναστείλουν τις δραστηριότητές τους, καθώς αδυνατούν να εισπράξουν και να πληρώσουν τις υποχρεώσεις τους. Άλλες πάλι εξαντλούν ή απορροφούν με το σταγονόμετρο και το τελευταίο κεφαλαιακό «μαξιλάρι» που φύλαξαν. Την ίδια στιγμή αυξάνεται ο αριθμός των επιχειρήσεων που αποφασίζουν να προχωρήσουν σε εκούσια διάλυσή τους, μη μπορώντας ν' αντεπεξέλθουν στην πίεση και στους πιστωτές.

Σύμφωνα με στοιχεία του Τμήματος Εφόρου Εταιρειών, ο αριθμός των επιχειρήσεων αυτών αριθμούσε τις 1.478 το 2013. Οι εταιρείες αυτές έφθασαν τις 1.144 το 2012, τις 981 το 2011 και τις 37 μόνο σε ένα μήνα, από την 1η - 31η Ιανουαρίου 2014. Σύμφωνα με τον εταιρικό νόμο της Κύπρου, η εκούσια εκκαθάριση αποφασίζεται από τους μετόχους ή/και πιστωτές της Εταιρείας, μετά από δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Με την έγκριση της απόφασης ξεκινά η διαδικασία, κατά την οποία ο εκκαθαριστής συντάσσει ένα χρονοδιάγραμμα και μια έκθεση για τη διάλυση της επιχείρησης και την απαλλαγή των οφειλών της.

Ο σώζων εαυτόν σωθήτω

Η κρίση ρευστότητας που ταλανίζει την Κύπρο δεν είναι νέα. Άρχισε να διαχέεται στην οικονομία πριν από τις μαύρες ημέρες του περασμένου Μαρτίου, και στη συνέχεια άρχισε η κατρακύλα, με τη χαριστική βολή, για τις εταιρείες που ανάσαιναν βαριά. Όσες κατάφεραν να επιβιώσουν, παλεύουν με τα δόντια να κρατηθούν. Οι περισσότερες από αυτές είναι εταιρείες μέχρι 10 άτομα και επιβιώνουν μόνο εκείνες που δεν είναι εκτεθειμένες σε μεγάλα δάνεια και δεν καταβάλλουν υψηλό ενοίκιο.

Πάντως, τον τελευταίο καιρό ακούγονται όλο και περισσότερες φωνές και εντείνονται όλο και συχνότερα οι εκκλήσεις των επιχειρηματιών όλων των οικονομικών δραστηριοτήτων, που διά των οργανωμένων συνόλων τους ασκούν πιέσεις ώστε να ανοίξουν οι κάνουλες της χρηματοδότησης.

Ταυτόχρονα, επιχειρήσεις διεκδικούν χαμηλό επιτόκιο, ακόμη και στις περιπτώσεις όπου ζητείται και επιτυγχάνεται αναχρηματοδότηση και επιμήκυνση των υφιστάμενων δανείων με περίοδο χάριτος και πληρωμή μικρότερης δόσης. Οι εκτιμήσεις όλων συγκλίνουν στο γεγονός ότι τα δανειστικά επιτόκια είναι πολύ υψηλά (7%-9% - 12% ή 14% στις περιπτώσεις που παρατηρούνται καθυστερήσεις) σε σχέση με τα αντίστοιχα στην Ευρώπη - όπου τα επιτόκια κυμαίνονται στο 5%.

Τα κύρια προβλήματα

Ποιοι είναι οι κύριοι προβληματισμοί του επιχειρηματικού κόσμου που καταβάλλει προσπάθειες για να επιβιώσει, να κρατήσει ανοικτές θέσεις εργασίας, δημιουργώντας ένα σοβαρό ανάχωμα στην ανεργία; Ποια είναι τα κύρια προβλήματα των κυπριακών επιχειρήσεων όσο η κρίση παρατείνεται;

· Στερεύουν οι καταθέσεις επιχειρήσεων σε τρεχούμενους λογαριασμούς, που χρησιμοποιούνται για να πληρωθούν προμηθευτές, μισθολόγιο και άλλα έξοδα λειτουργίας τους.

· Προκαλούν ανησυχίες οι συνεχιζόμενοι περιορισμοί στη διακίνηση κεφαλαίων και οι ρυθμοί αναδιάρθρωσης του χρηματοπιστωτικού συστήματος, που δεν βοηθούν τις επιχειρήσεις να ανταποκριθούν στις τρέχουσες υποχρεώσεις τους.

· Συνεχίζονται δραματικά οι μειώσεις προσωπικού, οι απώλειες μισθών και άλλων ωφελημάτων, οι περικοπές θέσεων και/ή ωραρίου εργασίας.

· Εξαντλούνται τα αποθέματα των επιχειρήσεων και, σε πολλές περιπτώσεις, δεν υπάρχει ρευστό για να αντικατασταθούν με νέες παραγγελίες.

· Οι τραπεζικές εγγυήσεις δεν γίνονται αποδεκτές από ξένους εξαγωγείς και δημιουργούνται αξεπέραστα προβλήματα στις επιχειρήσεις που χρειάζονται υλικά παραγωγής.

Να αναφέρουμε ότι με τις εκούσιες διαλύσεις επιχειρήσεων οδηγούνται σε έξοδο κυρίως οι μικρές επιχειρήσεις που δεν αντέχουν σε πιέσεις ρευστότητας, έχουν μικρές πιθανότητες να εξεύρουν ρευστό και να το διατηρήσουν.

Επίσης, δυσκολεύονται να αναπληρώσουν τα αποθέματά τους, το κέρδος τους είναι μειωμένο, η ζήτηση είναι επίσης μειωμένη με αποτέλεσμα να οδηγούνται σε κλείσιμο.

Ακόμη, στα όριά τους βρίσκονται και οι αντοχές των αυτοτελώς εργαζομένων που, σύμφωνα και με επίσημα στοιχεία των φορολογικών Αρχών, καταγράφουν μείωση στις εισπράξεις τους και ως αποτέλεσμα μείωση στις φορολογίες που καταβάλλουν σε ένα ποσοστό πέραν του 60%.

Δύσκολη η πρόσβαση σε δάνεια

Η πιο πάνω μελανή εικόνα επιβεβαιώνεται και από έρευνα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στην οποία καταγράφεται ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα των κυπριακών μικρομεσαίων επιχειρήσεων είναι η πρόσβαση σε δανεισμό.

Μια σημαντική πτυχή είναι ότι το πρόβλημα επιτείνεται καθώς οι τράπεζες είναι απρόθυμες να δανειοδοτήσουν τις επιχειρήσεις. Ένα ποσοστό 53% των κυπριακών μικρομεσαίων επιχειρήσεων δηλώνουν αισιόδοξες και ότι θα καταφέρουν να εξασφαλίσουν δάνειο από τις τράπεζες αλλά μόνο ένα ποσοστό 41% των επιχειρήσεων θα μπορέσουν να εξασφαλίσουν το ποσόν που ζήτησαν.

Κάτω το λιανικό εμπόριο

Η αγοραστική δύναμη των καταναλωτών, που μπορεί να ενισχύσει και την εικόνα για την κατάσταση των επιχειρήσεων, αποτυπώνεται στα στατιστικά στοιχεία για το λιανικό εμπόριο. Η συνεχής πτωτική πορεία του λιανικού εμπορίου συνεχίζεται, με την αγοραστική δύναμη να αποδυναμώνεται. Ο δείκτης όγκου κύκλου εργασιών του λιανικού εμπορίου κατά τον Οκτώβριο 2013 κατέγραψε μείωση 3,7%.

Πτώση στις κατασκευές

Η κατασκευαστική δραστηριότητα στην Κύπρο κατέγραψε τη μεγαλύτερη πτώση κατά το τρίτο τρίμηνο του 2013. Η Eurostat καταγράφει ότι οι εργασίες στις κατασκευές μειώθηκαν κατά 32,9% το τρίτο τρίμηνο του 2013 σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2012. Το δεύτερο τρίμηνο του 2013 η μείωση ανήλθε στο 30,4%.

Κάτω οι πωλήσεις τσιμέντου

Οι πωλήσεις τσιμέντου στην εγχώρια αγορά κατέγραψαν τον Νοέμβριο 2013 πτώση 35,6%, ήτοι στις 44,6 χιλ. τόνους από 69,3 χιλ. τόνους τον Νοέμβριο 2012.

Δεν αγοράζονται ακίνητα

Η μειωμένη ρευστότητα στην αγορά, η προσπάθεια απομόχλευσης των ισολογισμών των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων και η αβεβαιότητα για το μέλλον, αποθαρρύνουν νέες αγορές ακινήτων και σπρώχνουν τις τιμές προς τα κάτω. Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία του 2013, η δραστηριότητα στον κλάδο έφθασε το 30% σε σύγκριση με το 2000, οπόταν άρχισε η άνοδος των τιμών.

Πέφτουν και οι καταθέσεις

Οι καταθέσεις εταιρειών, νοικοκυριών κ.ά. μειώθηκαν τον Νοέμβριο 2013 κατά 22,6%. Τα δάνεια μειώθηκαν κατά 11,9%. Οι κυπριακές επιχειρήσεις μείωσαν τις καταθέσεις τους στα 11 δις ευρώ από 21,6 δις ευρώ τον Νοέμβριο του 2012. Τα δάνεια παρουσίασαν μείωση από 32,9 δις ευρώ σε 29,1 δις ευρώ.

Κομμένος και ο τουρισμός

Οι τουριστικές αφίξεις στην Κύπρο ανατρέπουν την άνοδο του τουριστικού κλάδου κατά τους μήνες Οκτώβριο και Σεπτέμβριο 2013. Οι τουρίστες από τη Γερμανία και την Ελλάδα είναι περιορισμένοι σε σχέση με τον Νοέμβριο 2012. Σύμφωνα με τη Στατιστική Υπηρεσία, τον Νοέμβριο του 2013 οι αφίξεις μειώθηκαν κατά 2,9% σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του 2012, καθώς έφτασαν τις 81.542 από 84.020.

Έρχονται δειλά τα πρώτα χρήματα

Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων (ΕΤαΕ) στηρίζει τις προσπάθειες της Κύπρου για πρόσβαση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων σε χρηματοδότηση.

Με τη διαχείριση του Ταμείου Επιχειρηματικότητας Κύπρου (ΤΕΚ) από το ΕΤαΕ αναμένεται να ενισχυθεί η επενδυτική δραστηριότητα και η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας. Η Κυβέρνηση θα χρησιμοποιήσει τα κεφάλαια που παρέχει η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) για να συγκροτήσει έναν χρηματοδοτικό μηχανισμό, όπου το δημόσιο και εμπορικές τράπεζες που δραστηριοποιούνται στην Κύπρο θα χορηγούν δάνεια σε κυπριακές Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις (ΜΜΕ) με βάση τον επιμερισμό των κινδύνων.

Τα κεφάλαια θα καλύψουν ανάγκες των ΜΜΕ σε επενδύσεις και κεφάλαιο κίνησης.

Το ΤΕΚ χρηματοδοτείται από δάνειο €100 εκατ., που εξασφάλισε η Κυπριακή Δημοκρατία από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ), κατά τη διάρκεια πρόσφατης δανειακής σύμβασης.

Το ΤΕΚ θα υλοποιηθεί σε συνεργασία με χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που θα επιλεγούν με δημόσια πρόσκληση. Αυτά θα συγχρηματοδοτούν ποσοστό τουλάχιστο 50% των δανείων. Έτσι, το συνολικό ποσό που αναμένεται να παραχωρηθεί προς τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις θα είναι τουλάχιστον €200 εκατ. Οι πόροι προς τις επιχειρήσεις θα παραχωρούνται με ευνοϊκά δάνεια.