Ημέρα εδαφικού η σημερινή, με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και τον Μουσταφά Ακιντζί, να μπαίνουν στα βαθιά σε σχέση με τα κριτήρια τα οποία θα διαμορφώνουν την εικόνα των προθέσεων σε σχέση με το εδαφικό. 

Στο στάδιο αυτό, αναμένεται να διαφανούν οι πραγματικές βλέψεις και προθέσεις της τουρκοκυπριακής πλευράς αλλά και της Τουρκίας, κάτι που μέχρι στιγμής δεν έχει γίνει ξεκάθαρο. Η ρητορική, ωστόσο, την οποία διαχρονικά έχει αναπτύξει η Τουρκία αλλά και η τ/κ πλευρά στο συγκεκριμένο κεφάλαιο, δεν αφήνουν περιθώρια άκρατης αισιοδοξίας.

Τις τελευταίες ώρες, πληροφορίες κάνουν λόγο για πρόθεση της τουρκοκυπριακής πλευράς να δείξει χάρτη την Παρασκευή, αν όλα κυλήσουν ομαλά. Μια πρόθεση όμως, η οποία δεν είναι απλό να γίνει πράξη, καθώς η τουρκοκυπριακή πλευρά θέλει ημερομηνία για Διάσκεψη και μετά την παρουσίαση χάρτη.

Η ελληνοκυπριακή πλευρά μέσω του Εκπροσώπου κ. Χριστοδουλίδη, ανέφερε σχετικά: «Αν ο χάρτης που θα τεθεί στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων θα αντικατοπτρίζει συμφωνημένα κριτήρια, θα προχωρήσουμε στην επόμενη φάση. Αν ο χάρτης, όμως, δεν θα είναι αποτέλεσμα συμφωνημένων κριτηρίων, αλλά θα είναι, για παράδειγμα, τακτική κίνηση μιας εκ των πλευρών, άρα είναι και η θέση εκείνης της πλευράς, αυτό σημαίνει ότι δεν είμαστε ακόμα σε εκείνο το στάδιο». 
 
"Στόχος, είναι να υπάρξει συμφωνία επί των κριτηρίων και ακολούθως να μεταφερθούν επί συγκεκριμένων χαρτών. Αυτή ακριβώς είναι η θέση του Προέδρου της Δημοκρατίας, όπως την έθεσε στη συνέντευξη Τύπου, και είναι ξεκάθαρη", σημείωσε.
 
«Ποσοστό εδάφους, αριθμός επιστροφής, ακτογραμμή, ιστορικοί, θρησκευτικοί, πολιτιστικοί παράγοντες κ.ά., συνοψίζουν τα κριτήρια της ελληνοκυπριακής πλευράς», είπε.
 
Οι διαχρονικές θέσεις και η στάση της Τουρκίας/τουρκοκυπριακής πλευράς

Από το 1974, μετά την τουρκική εισβολή οι κατοχικές δυνάμεις κατέχουν το 36,2% του εδάφους της Κύπρου. Πάγια θέση, στην οποία επανέρχεται και την οποία επικαλείται η τουρκική πλευρά, είναι ότι δεν συζητά επιστροφή μεγάλου ποσοστού εδαφών, υπό ελληνοκυπριακή διοίκηση. Συγκεκριμένα, το 1978, όταν και άνοιξε τα χαρτιά της η τουρκοκυπριακή πλευρά σε σχέση με την παραχώρηση εδαφών, είχε προτείνει να δοθεί μόλις το 1% των εδαφών που είχε στην κατοχή της υπό ελληνοκυπριακή διοίκηση. Η νεκρή ζώνη θα ήταν υπό ελληνοκυπριακή διοίκηση και το υπόλοιπο απλώς θα γινόταν μια ευθυγράμμιση. Επιπρόσθετα, σύμφωνα με έγγραφα των Ηνωμένων Εθνων, από το 1981, η Τουρκοκυπριακή πλευρά ζητά ως αντάλλαγμα θέσεις της ελληνοκυπριακής πλευράς σε θέματα διακυβέρνησης και συνταγματικών αλλαγών για να εμφανίσει θέσεις και προθέσεις στο Κυπριακό.

Τα κύρια επιχειρήματα που επιστράτευσε η τ/κ πλευρά είναι:

α) ότι δεν μπορούσε να γίνει μεγάλη μετακίνηση πληθυσμών, καθώς κάτι τέτοιο θα δημιουργούσε αλυσιδωτά προβλήματα

β) ότι αν παραχωρούνταν περιοχές με πλούτο και πόρους, τότε η οικονομική διαφορά Ελληνοκυπρίων - Τουρκοκυπρίων θα γινόταν ακόμα μεγαλύτερη.

Σύμφωνα με πηγές εντός Ηνωμένων Εθνών, από εκείνη την περίοδο, τα δυο αυτά επιχειρήματα, αποτελούσαν μεγάλο μέρος του προβληματισμού για τον καταρτισμό χαρτών που να ικανοποιεί τις δυο πλευρές. 

Σχέδιο Ανάν

Παρά τις πάγιες θέσεις και τα επιχειρήματα που προέβαλαν για σκοπούς τακτικής, Τουρκία και τουρκοκυπριακή πλευρά, αποδέχτηκαν το Σχέδιο Ανάν 5, το οποίο προνοούσε ποσοστό 28,7% υπό τουρκοκυπριακή διοίκηση και 71,3% υπό ελληνοκυπριακή διοίκηση. Με αυτό ως δεδομένο πλέον, θα μπορούσαμε να πούμε ότι στην πρακτική εφαρμογή, η τουρκοκυπριακή πλευρά θα μπορούσε να αποδεχθεί μεγαλύτερη παραχώρηση εδαφών, φτάνει το ποσοστό να παραμείνει κοντά στο ποσοστό που προνοούσε το Σχέδιο Ανάν. Δημόσια, φυσικά, αρνούνται κάτι τέτοιο, καθώς χρησιμοποιούν το επιχείρημα της παρέλευσης του χρόνου και της αλλαγής των δεδομένων στα κατεχόμενα. 

Η Μόρφου σε όλα τα προηγούμενα σχέδια λύσης, αλλά και σε όλα τα σενάρια που συζητήθηκαν μέχρι τώρα, ήταν στις περιοχές που θα επέστρεφαν υπό ελληνοκυπριακή διοίκηση.

Η κατάσταση τώρα

Τον τελευταίο χρόνο, παρατηρήθηκε μια στροφή σε σχέση με τις τουρκικές θέσεις και το εδαφικό. Μια στροφή, η οποία τοποθέτησε εκ νέου τα πράγματα στο σημείο που ήταν γύρω στο 1978. Τούρκοι αξιωματούχοι αλλά και Τουρκοκύπριοι που είναι εμπλεκόμενοι στη διαδικασία επίλυσης του Κυπριακού, σε δημόσιες τοποθετήσεις τους υποστηρίζουν ότι δεν μπορούν να γίνουν μεγάλες αλλαγές στο εδαφικό, ότι οι εδαφικές αναπροσαρμογές θα έχουν να κάνουν με ένα πολύ μικρό ποσοστό γης, ότι συζητούν μόνο περιοχές γύρω από τη νεκρή ζώνη καθώς επίσης και για ευθυγράμμιση των ζωνών.

Ο Μουσταφά Ακιντζί, άλλωστε, επιχειρεί ακόμα και στην Ελβετία να διασυνδέσει θέματα διακυβέρνησης και εκ περιτροπής προεδρία με το εδαφικό, χωρίς ωστόσο επιτυχία, μέχρι στιγμής. Πηγές που γνωρίζουν τα του κυπριακού, επισημαίνουν ότι "εύκολα, μπορεί κανείς να αντιληφθεί, ότι πρόκειται για κινήσεις τακτικής από μέρους της τ/κ και της τουρκικής πλευράς".

Επιπρόσθετα, ενώ σε όλα τα προηγούμενα σχέδια λύσης, η Μόρφου θα δινόταν υπό ελληνοκυπριακή διοίκηση, η τ/κ πλευρά αλλά και η Τουρκία υποστηρίζει τώρα ότι δεν τίθεται ζήτημα επιστροφής της Μόρφου.

Όλα αυτά, πριν μεταβούν οι δυο πλευρές στο Μοντ Πελεράν για συζήτηση του εδαφικού και σε επίπεδο ρητορικής. Σε πρακτικό επίπεδο, πηγές που γνωρίζουν την τουρκοκυπριακή και την τουρκική πραγματικότητα, αναφέρουν ότι η Τουρκία, δεν θέλει σε καμιά περίπτωση να καταρρεύσει η διαδικασία, καθώς θέλει να προχωρήσει στο τελικό στάδιο, που δεν είναι άλλη από τη Διάσκεψη για τα θέματα Ασφάλειας και Εγγυήσεων. Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι σε καμιά περίπτωση η τουρκική πλευρά δεν θέλει να φορτωθεί την ευθύνη για ναυάγιο της διαδικασίας. Θέλει να πάρει τα πράγματα στο τέλος, και ανεξάρτητα από την τελική έκβαση, να καρπωθούν όσα περισσότερα μπορούν σε περιφερειακό επίπεδο.

Η ελληνοκυπριακή πλευρά καταστρώνει τα σχέδια της προς διασφάλιση των δικών της θέσεων και συμφερόντων, καθώς πληροφορίες φέρουν τη δική μας πλευρά να βάζει την οροφή για τις υπό τουρκοκυπριακή διοίκηση περιοχές στο 28%, με καλύτερο σενάριο αυτό του 25%. 

Το τοπίο πάντως, σύμφωνα με τις μέχρι τώρα πληροφορίες, ενδέχεται να μην ξεκαθαρίσει εντελώς μέσα σε αυτή την εβδομάδα και τις συζητήσεις στην Ελβετία, ωστόσο σίγουρα θα έχουμε πάρει μια γεύση για το ποιες είναι οι προθέσεις της τουρκοκυπριακής πλευράς.