Τη διατήρηση των τουρκικών εγγυήσεων και της στρατιωτικής παρουσίας στην Κύπρο προβάλλει ως απαραίτητη προϋπόθεση για οποιαδήποτε μελλοντική διευθέτηση του Κυπριακού άρθρο γνώμης του Cenk Kaan Adasoy στην Sabah, το οποίο επιχειρεί να παραλληλίσει τη σημερινή συζήτηση για το Κυπριακό με την ιστορική πορεία της Κρήτης από την Οθωμανική Αυτοκρατορία προς την ένωση με την Ελλάδα.

Με κεντρικό μήνυμα ότι «η Κύπρος δεν πρέπει να γίνει Κρήτη», ο αρθρογράφος υποστηρίζει ότι η τουρκοκυπριακή πλευρά δεν πρέπει να αποδεχθεί κατάργηση ή σταδιακή αποδυνάμωση του καθεστώτος εγγυήσεων, παρουσιάζοντας μάλιστα τη λύση δύο κρατών ως ασφαλέστερη επιλογή από μια ομοσπονδιακή διευθέτηση.

Ο παραλληλισμός με την Κρήτη

Το άρθρο ανατρέχει στα γεγονότα που ακολούθησαν την κρητική εξέγερση του 1897 και την επέμβαση των Μεγάλων Δυνάμεων. Υπενθυμίζει την αποχώρηση των οθωμανικών στρατευμάτων, τη δημιουργία της αυτόνομης Κρητικής Πολιτείας και, στη συνέχεια, την πορεία που οδήγησε στην ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα.

Μέσα από αυτή την ιστορική αναδρομή επιχειρείται να οικοδομηθεί η θέση ότι μια διαδικασία «διεθνοποίησης» των εγγυήσεων στην Κύπρο και αποχώρησης των τουρκικών στρατευμάτων θα μπορούσε, σύμφωνα με τον αρθρογράφο, να οδηγήσει μακροπρόθεσμα σε ανάλογη εξέλιξη.

Πρόκειται για τον βασικό άξονα του άρθρου: ότι δηλαδή οι αλλαγές στο σύστημα ασφάλειας μπορεί να μην επέλθουν με μία συνολική απόφαση, αλλά σταδιακά, μέσα από διαδοχικές συμφωνίες και επαναδιαπραγματεύσεις.

Στο επίκεντρο οι εγγυήσεις

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη Συνθήκη Εγγυήσεως του 1960 και στον ρόλο της Τουρκίας, της Ελλάδας και του Ηνωμένου Βασιλείου.

Το άρθρο παρουσιάζει το ζήτημα των εγγυήσεων ως ένα από τα καθοριστικότερα θέματα μιας ενδεχόμενης νέας διαπραγμάτευσης και επαναφέρει τη θέση που είχε τεθεί στο Κραν Μοντανά το 2017 για «μηδέν στρατεύματα, μηδέν εγγυήσεις».

Παράλληλα, γίνεται αναφορά σε πληροφορίες και σενάρια για μια διαφορετική μεταγενέστερη αρχιτεκτονική ασφάλειας, με διεθνέστερο χαρακτήρα. Ο αρθρογράφος αντιμετωπίζει μια τέτοια προοπτική ως πιθανή «πολυμεροποίηση» του σημερινού ρόλου της Τουρκίας.

Η στάση Έρχιουρμαν

Σημαντικό μέρος του άρθρου αφορά τον Τουφάν Έρχιουρμαν και τη στάση του έναντι της Τουρκίας και των εγγυήσεων.

Υπενθυμίζεται δήλωσή του ότι «καμία συμφωνία λύσης στην οποία η Τουρκία δεν λέει ναι δεν μπορεί να τεθεί σε ισχύ», ενώ παρουσιάζεται η συμμετοχή της Άγκυρας στη διαδικασία ως αδιαπραγμάτευτη.

Την ίδια ώρα, το άρθρο εμφανίζεται επιφυλακτικό απέναντι στην επιλογή του Έρχιουρμαν να κινηθεί στο πλαίσιο διαπραγμάτευσης για διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία, σε αντίθεση με τη γραμμή δύο κρατών που ακολούθησε ο προκάτοχός του, Ερσίν Τατάρ.

Κατά τον αρθρογράφο, ακριβώς μέσα σε ένα ομοσπονδιακό μοντέλο υπάρχει ο κίνδυνος το ζήτημα των τουρκικών εγγυήσεων να επανέρχεται συνεχώς στο τραπέζι και σταδιακά να αποδυναμώνεται.

Οι αναφορές σε Ερντογάν και Φιντάν

Το άρθρο επικαλείται επίσης τις επανειλημμένες τοποθετήσεις του Τούρκου Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ότι η Τουρκία δεν πρόκειται να εγκαταλείψει τους Τουρκοκύπριους.

Γίνεται ακόμη αναφορά στη θέση της Άγκυρας υπέρ της «κυριαρχικής ισότητας και του ίσου διεθνούς καθεστώτος» των Τουρκοκυπρίων, καθώς και στις δηλώσεις του Τούρκου Υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν για τον ρόλο των τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων στην ασφάλεια του νησιού.

Μέσα από αυτές τις αναφορές, το άρθρο επιχειρεί να καταδείξει ότι η Άγκυρα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τη στρατιωτική παρουσία και το καθεστώς εγγυήσεων ως βασικά στοιχεία της πολιτικής της στο Κυπριακό.

Αναφορές στην ελληνοκυπριακή πλευρά

Ιδιαίτερα επικριτικό είναι το άρθρο απέναντι στην ελληνοκυπριακή πλευρά. Μεταξύ άλλων επικαλείται δημόσιες τοποθετήσεις του Αρχιεπισκόπου Γεωργίου για την Τουρκία, την εισβολή, την κατοχή και τον εποικισμό.

Παράλληλα, αναφέρεται σε διπλωματικές ενέργειες της Κυπριακής Δημοκρατίας με στόχο την αποτροπή επαφών ξένων κυβερνήσεων με εκπροσώπους του ψευδοκράτους, χρησιμοποιώντας το θέμα ως επιχείρημα ότι η διεθνής απομόνωση των Τουρκοκυπρίων παραμένει βασικό σημείο αντιπαράθεσης.

Το άρθρο επεκτείνει την επιχειρηματολογία του και στη μουσουλμανική μειονότητα της Δυτικής Θράκης, την οποία χρησιμοποιεί ως παράδειγμα για να αμφισβητήσει κατά πόσο η Ευρωπαϊκή Ένωση θα μπορούσε να αντικαταστήσει αποτελεσματικά την Τουρκία ως εγγυητή της ασφάλειας των Τουρκοκυπρίων.

«Τα τουρκικά στρατεύματα δεν πρέπει να φύγουν»

Το συμπέρασμα του άρθρου είναι κατηγορηματικό.

Υποστηρίζει ότι η τουρκοκυπριακή πλευρά δεν πρέπει να αποδεχθεί αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων ή αντικατάσταση των τουρκικών εγγυήσεων από ένα ευρωπαϊκό ή διεθνές σύστημα ασφαλείας.

Παράλληλα, προβάλλει τη λύση δύο κρατών ως την επιλογή που, κατά τον αρθρογράφο, θα μπορούσε να αφαιρέσει οριστικά το ζήτημα των εγγυήσεων από μελλοντικές διαπραγματεύσεις.

«Τα τουρκικά στρατεύματα δεν πρέπει να εγκαταλείψουν την Κύπρο. Το καθεστώς εγγυήτριας δύναμης της Τουρκίας δεν πρέπει να παραδοθεί για υποσχέσεις γραμμένες στις Βρυξέλλες ή τη Νέα Υόρκη», είναι η θέση με την οποία καταλήγει το άρθρο, επαναφέροντας το σύνθημα ότι «η Κύπρος δεν πρέπει να γίνει Κρήτη».