Συμπληρώνονται σήμερα 30 χρόνια από τα γεγονότα του Αυγούστου του 1996, όταν η Κύπρος βίωσε μία από τις πιο δραματικές στιγμές της σύγχρονης ιστορίας της.

Μέσα σε διάστημα μόλις τριών ημερών, ο Τάσος Ισαάκ και ο Σολωμός Σολωμού δολοφονούνται από τον Αττίλα στη νεκρή ζώνη, στη Δερύνεια. Δύο δολοφονίες που καταγράφηκαν από τηλεοπτικές κάμερες και φωτογραφικούς φακούς, μεταδίδοντας σε ολόκληρο τον κόσμο εικόνες που σημάδεψαν τη συλλογική μνήμη του κυπριακού ελληνισμού.

Οι ελληνοτουρκικές σχέσεις στο χειρότερο σημείο

Το καλοκαίρι του 1996 βρήκε Ελλάδα και Τουρκία να διανύουν μία από τις πιο επικίνδυνες περιόδους στις μεταξύ τους σχέσεις, με την ένταση στο Αιγαίο να έχει ήδη φτάσει, λίγους μήνες νωρίτερα, στα όρια της στρατιωτικής σύγκρουσης.

Ήταν Ιανουάριος  του 1996, όταν η κρίση των Ιμίων έφερε τις δύο χώρες αντιμέτωπες γύρω από δύο βραχονησίδες του ανατολικού Αιγαίου. Η κρίση έμεινε γνωστή και ως «ο πόλεμος των σημαιών». Πολεμικά πλοία αναπτύχθηκαν στην περιοχή, στρατιωτικές δυνάμεις τέθηκαν σε αυξημένη ετοιμότητα και για μερικές κρίσιμες ώρες Αθήνα και Άγκυρα βρέθηκαν ένα βήμα πριν από μια ένοπλη αναμέτρηση. Η κρίση αποκλιμακώθηκε έπειτα από αμερικανική παρέμβαση, όμως η επόμενη ημέρα βρήκε τις ελληνοτουρκικές σχέσεις ακόμη πιο επιβαρυμένες.

Κατά τη διάρκεια της κρίσης των Ιμίων στις 31 Ιανουαρίου 1996, έχασαν τη ζωή τους τρεις αξιωματικοί του Πολεμικού Ναυτικού, μετά από πτώση του ελικοπτέρου στο οποίο επέβαιναν. Το Πολεμικό Ναυτικό απέδωσε την πτώση σε συνθήκες έλλειψης προσανατολισμού του πληρώματος και κακών καιρικών συνθηκών. Όμως γύρω από το περιστατικό διατυπώθηκαν κατά καιρούς διάφορες ερμηνείες.

Την ίδια χρονιά τον Ιούνιο, πέφτει νεκρός από τους πυροβολι σμούς του Αττίλα ο Στέλιος Παναγή Καλλής. Ενώ υπηρετούσε σε προκεχωρημένο φυλάκιο στην πράσινη γραμμή, εισήλθε στη νεκρή ζώνη και εντελώς απρόκλητα πυροβολήθηκε άνανδρα από Τούρκο στρατιωτικό.

Μέσα σε αυτό το κλίμα οργανώθηκε η πανευρωπαϊκή πορεία των κυπρίων μοτοσικλετιστών από το Βερολίνο προς την κατεχόμενη Κερύνεια, με στόχο να αναδείξει διεθνώς το ζήτημα της συνεχιζόμενης κατοχής της Κύπρου.

Ήταν 11 Αυγούστου 1996

Ο  Πρόεδρος της Ομοσπονδίας των Μοτοσικλετιστών, Γιώργος Χατζηκώστας, κλήθηκε εκτάκτως στο Προεδρικό από τον τότε ΠτΔ Γλαύκο Κληρίδη. Στη μεταξύ τους συνομιλία ο Κληρίδης του ζητά επίμονα, την ματαίωση της πορείας, έστω και την ύστατη στιγμή. 

Κατά την συνάντηση με τον Γλαύκο Κληρίδη, ο τότε πρόεδρος του έδειξε μια τηλεόραση, στην οποία φαίνονταν άρματα μάχης, έτοιμα να κάνουν επίθεση στις ελεύθερες περιοχές. «Δεν με έπεισε αλλά στην συνέχεια μου έδειξε άκρως απόρρητα έγγραφα. Μου είπε σε παρακαλώ, ακύρωσε την πορεία και θα σου πω εγώ πότε να την κάνεις. Διότι σήμερα δεν είμαστε έτοιμοι, ούτε η Ελλάδα είναι έτοιμη να μας υπερασπιστεί».  

Στη συνέχεια, αναφέρθηκε στα τηλεφωνήματα από ξένους ηγέτες και ΟΗΕ στον Γλαύκο Κληρίδη για την πορεία, ο οποίος του είχε πει ότι «όλοι πιέζουν να ακυρωθεί».

Πρόσθεσε ότι δεν μπορούσε να ανακοινώσει κάτι άλλο από την ακύρωση της πορείας, «διότι υπήρχε ο κίνδυνος να χτυπηθούν οι μοτοσικλετιστές, όπως απειλούσε ο Ραούφ Ντενκτάς».

Αυτό προκύπτει και από την επίσημη έκθεση του ΟΗΕ για τα γεγονότα της περιόδου. Ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών καταγράφει ότι υπήρχαν πληροφορίες για οργανωμένες αντιδιαδηλώσεις στην απέναντι πλευρά, στις οποίες συμμετείχαν και μέλη της τουρκικής εθνικιστικής οργάνωσης των «Γκρίζων Λύκων».

Ο Χατζηκώστας εν τέλει κάνει πίσω και ανακοινώνει την απόφαση στους μοτοσικλετιστές. Η πορεία ματαιώνεται και η μεγαλύτερη μερίδα των μοτοσικλετιστών αγανακτούν και εξαγριώνονται. Παρά την εντολή ματαίωσης της πορείας, αποφασίζουν να συνεχίσουν τη πορεία που ξεκίνησε στο Βερολίνο.

 Η κατάσταση ξέφυγε εκτός ελέγχου

Οι μοτοσικλετιστές χωρίστηκαν σε ομάδες. Άλλοι κατέληξαν στο Λήδρα Πάλας, άλλοι στο ΣΟΠΑΖ, άλλοι στην Άχνα και άλλοι στην Δερύνεια με την Αστυνομία να μην μπορεί να τους ελέγξει.

Ακολουθεί το χάος. Στην Δερύνεια συνέβησαν τα πιο σοβαρά επεισόδια. Οι διαδηλωτές κρατώντας ελληνικές σημαίες βρίσκονται στη νεκρή ζώνη και έρχονται αντιμέτωποι με όχλο τουρκοκυπρίων και «γκρίζων λύκων». Ένας νεαρός μπλέκεται στα σύρματα της νεκρής ζώνης και πέφτει κάτω. Αμέσως πέφτουν πάνω του Τουρκοκύπριοι και αρχίζουν να τον χτυπούν. Ο 24χρονος Τάσος Ισαάκ σπεύδει να βοηθήσει τον απεγκλωβίζει με τίμημα τον δικό του εγκλωβισμό.

Εκεί δέχθηκε άγρια επίθεση από ομάδα εξαγριωμένων Τούρκων, μεταξύ αυτών και ψευδοαστυνομικοί οι οποίοι τον χτυπούσαν με μένος και επανειλημμένα με ξύλα, πέτρες και κλωτσιές. Ο Τάσος Ισαάκ χάνει τη ζωή του με μαρτυρικό τρόπο ένα μήνα πριν τη γέννηση της κόρης του, Αναστασίας.

Ο θάνατός του καταγράφηκε από τηλεοπτικές κάμερες και μεταδόθηκε σχεδόν σε πραγματικό χρόνο από διεθνή μέσα ενημέρωσης. Οι εικόνες ενός άοπλου ανθρώπου που λιντσαριζόταν μπροστά στα μάτια κυανόκρανων προκάλεσαν σοκ τόσο στην Κύπρο όσο και στο εξωτερικό.

«Πάμε πάνω στις σημαίες»

Η κηδεία του στις 14 Αυγούστου στο Παραλίμνι, μετατράπηκε σε παλλαϊκό συλλαλητήριο, με την οργή του πλήθους να ξεχειλίζει. Αμέσως μετά μια ομάδα νεαρών κατευθύνεται στο οδόφραγμα της Δερύνειας προκειμένου να αφήσει ένα λουλούδι στο σημείο της στυγερής δολοφονίας. Ανάμεσά τους και ο 26χρονος ξάδελφος του Τάσου, Σολωμός Σολωμού.

Ο Σολωμός με το τσιγάρο στα χείλη έχει ήδη πάρει την απόφαση του. Να περάσει το συρματόπλεγμα και να κατεβάσει τη τουρκική σημαία «Πάμε πάνω στις σημαίες ρε κοπέλια». Μέσα σε δευτερόλεπτα πετάγεται, ξεφεύγει από τους ΟΗΕδες και οδεύει προς τον ιστό. «Που πας ρε μαλ…, γύρνα πίσω, θα σου ρίξουν…» ακούγεται από το πλήθος.

Καθώς αρχίζει να σκαρφαλώνει τον ιστό, τουρκικοί πυροβολισμοί θα τον σκοτώσουν, ποτίζοντας με το αίμα του την κατεχόμενη πατρίδα μας.

Τι ισχύει με τα εντάλματα σύλληψης των δολοφόνων

Έρευνα του ΣΙΓΜΑ αποκάλυψε πως πράγματι βρίσκονται σε ισχύ εντάλματα σύλληψης για τις δύο δολοφονίες και φέρνει στο «φως» νέα στοιχεία. 

Για τη δολοφονία του Τάσου Ισαάκ τα πρώτα εντάλματα σύλληψης που εκδόθηκαν το 1996 χρειάστηκε για διαδικαστικούς λόγους να ακυρωθούν το 2013 και να εκδοθούν οκτώ νέα από το Επαρχιακό Δικαστήριο Αμμοχώστου. Ανάμεσά τους, ο Χασίμ Γιλμάζ -πρώην στέλεχος της ΜΙΤ, ο Μεχμέτ Μουσταφά Αρσλάν -επικεφαλής των Γκρίζων Λύκων στα κατεχόμενα- και ο Ερχάν Αρικλί, λεγόμενος «υπουργός μεταφορών» του ψευδοκράτους. Και για τα οκτώ πρόσωπα βρίσκεται σε ισχύ «κόκκινη ειδοποίηση» της Interpol, η οποία ανανεώνεται κάθε πέντε χρόνια. Εντούτοις δεν έχουν εκδοθεί ευρωπαϊκά εντάλματα σύλληψης.  

Σύμφωνα με τα αρχεία της αστυνομίας, για τη δολοφονία του Σολωμού Σολωμού εκδόθηκαν αρχικά πέντε εντάλματα σύλληψης - ωστόσο «κόκκινες ειδοποιήσεις» εκδόθηκαν μόνο για τα δύο. Τα υπόλοιπα τρία αιτήματα απορρίφθηκαν από την Interpol με αιτιολογικό ότι δεν εξασφαλίστηκε πειστική μαρτυρία εναντίον τους.

Ανάμεσα τους και ο Χασάν Κουντακτσί που απεβίωσε.

Κόκκινες ειδοποιήσεις ισχύουν σήμερα μόνο για τον Κενάν Ακίν -πρώην λεγόμενο «υπουργό» γεωργίας του ψευδοκράτους και τον Ερντάλ Χατζιαλί Εμανέτ - πρώην διοικητή των λεγόμενων «ειδικών δυνάμεων». Στην προκειμένη περίπτωση εκδόθηκαν και ισχύουν και ευρωπαϊκά εντάλματα σύλληψης. Τα εντάλματα και οι κόκκινες ειδοποιήσεις ισχύουν, εντούτοις οι δολοφόνοι παραμένουν μέχρι σήμερα ασύλληπτοι και τα εγκλήματα ατιμώρητα. Τουρκογενή κράτη βάζουν πλάτες στο ψευδοκράτος και την Άγκυρα, κλείνοντας τα μάτια.

Ενδεικτικό το παράδειγμα του Ερχάν Αρικλί, ο οποίος ως λεγόμενος “υπουργός” ταξίδεψε ανενόχλητος σε Αζερμπαϊτζάν και Κιργιστάν. Μέχρι σήμερα, ο Αρικλί συνελήφθη μόνο μία φορά στο Κιργιστάν το 2012, ωστόσο μετά από παρέμβαση της Τουρκίας δεν εκδόθηκε στις αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας και αφέθηκε ελεύθερος. Ο ίδιος φέρεται να ταξίδεψε ιδιωτικά και στην Τυνησία για διακοπές του 2017, χωρίς να συλληφθεί.

Πριν κάποια χρόνια στην εκπομπή του ΣΙΓΜΑ 60 λεπτά, ο ίδιος Κενάν Ακίν σε συνέντευξη του ισχύριζεται ότι θα τον πυροβολούσε, αλλά δεν πυροβόλησε. 

Δείτε στο βίντεο που ακολουθεί για το τι ισχύει με τα εντάλματα σύλληψης

30 χρόνια Ισαάκ-Σολωμού

Με αφορμή τα 30 χρόνια από τις θυσίες του Τάσου Ισαάκ και του Σολωμού Σολωμού, η πρωτοβουλία μνήμης Ισαάκ-Σολωμού οργάνωσε φέτος οδοιπορικό στην Ελλάδα. Το οδοιπορικό είχε περάσει από την Κερύνεια Αχαΐας, τον Καραβά Κυθήρων, τη Σαλαμίνα Αττικής, τη Ρόδο, το Καστελλόριζο και τη νήσο Ρω, με εκδηλώσεις μνήμης, διαφώτισης και ονοματοδοσίες δρόμων. Κορυφαία στιγμή αποτέλεσε η κατάθεση στεφάνου στον Άγνωστο Στρατιώτη από την Τασούλα Σολωμού, μητέρα του Σολωμού.

Μιλώντας στο SigmaLive ο εκπρόσωπος της Πρωτοβουλίας μνήμης Ισαάκ-Σολωμού Δρ. Κυριάκος Γιάγκου εξήρε τη σημασία του οδοιπορικού στην Ελλάδα, τονίζοντας ότι μπορεί να ξεκινούμε από ελεύθερες αφετηρίες, όμως οι προορισμοί είναι ακόμη σκλαβωμένοι. «Κάθε οδοιπορικό έχει έντονα συναισθήματα ως προς τον σκοπό για τον οποίο πραγματοποιείται. Είτε είναι στα 20, στα 25 είτε ακόμη και σήμερα στα 30 χρόνια. Ο σκοπός είναι η προσπάθεια διαφύλαξης της μνήμης των ηρώων του Τάσου Ισαάκ και του Σολωμού Σολωμού, ανάδειξης των μηνυμάτων που απορρέουν από την θυσία, της αξιοπρέπειας, της αλληλεγγύης, της ελευθερίας και της δικαιοσύνης. Αυτά είναι τα μηνύματα που απορρέουν από κάθε οδοιπορικό»

Επισήμανε ότι «Το συγκεκριμένο οδοιπορικό ήταν πολύ φορτισμένο συναισθηματικά. Οι προορισμοί μας, αφορούσαν ειδικά την Κύπρο. Να το εξηγήσω καλύτερα. Το 2021 όταν περάσαμε από την Αλεξανδρούπολη τιμήσαμε ήρωες που σκοτώθηκαν στην Κύπρο, όταν περάσαμε από το Σιδηρόκαστρο τιμήσαμε τον Γεώργιο Κατσάνη, στα Ιωάννινα τον Μιχάλη Στιβάρο και τον Χριστόδουλο Σώζο. Από κάθε τόπο που περνούμε προσπαθούμε να αναδείξουμε τον συμβολισμό και την σύνδεση του με την Κύπρο. Φέτος όμως οι προορισμοί σαν ονόματα συνδέονται άμεσα με την Κύπρο, όπως η Κερύνεια της Αχαΐας, ο Καραβάς των Κυθήρων και η Σαλαμίνα της Αττικής».

Καταλήγοντας έκανε ιδιαίτερη μνεία στους συμβολισμούς και στις μικρές πράξεις που κρατούν ζωντανό τον ελληνισμό. «Αυτοί οι 3 προορισμοί έχουν άμεση σχέση με την Κύπρο και αναδεικνύουν τον συμβολισμό ότι μπορούμε να ξεκινήσουμε από ελεύθερες αφετηρίες αλλά δεν μπορούμε να πάμε σε σκλαβωμένους προορισμούς. Όπως και το Καστελόριζο έχει επίσης ιδιαίτερο συμβολισμό. Ένα κομμάτι γης στο στόμα της Τουρκίας που δοκιμάζεται καθημερινά και αντιστέκεται η αξιοπρέπεια και τα όρια του Ελληνισμού. Όπως η Ρόδος και η νήσος Ρω, σε μια φαινομενικά μικρή πράξη αντίστασης όπως να υψώσεις την Ελληνική σημαία, είναι αυτό που κράτησε τον ελληνισμό ζωντανό και δυνατό, σε τοποθεσίες που βρίσκονται μακριά από την μητρόπολη».

Σχετικά με τις εξελίξεις στην προσπάθεια από την Κυβέρνηση για ενεργοποίηση ενταλμάτων σύλληψης για τους δολοφόνους του Τάσου και του Σολωμού, ο ίδιος ανέφερε ότι προς το παρόν δεν έχει κάποια νέα ενημέρωση. ­«Αν υπάρξει κάτι θα ενημερωθούν πρώτα οι οικογένειες» είπε.