Ένα αποκαλυπτικό δημοσίευμα του σουηδικού Τύπου από τις πρώτες ημέρες μετά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο εντόπισε το ιστολόγιο Υπερβόρειοι, Το δημοσίευμα καταγράφει όσα αντίκρισε στην κατεχόμενη Κερύνεια ο απεσταλμένος της εφημερίδας Expressen, Lars G. Holmström, αλλά και τις δηλώσεις του Τούρκου στρατηγού Σαμπρί Ντεμίρμπαγ.
Στις 26 Ιουλίου 1974, έξι ημέρες μετά την έναρξη της τουρκικής εισβολής και ενώ βρισκόταν σε ισχύ η κατάπαυση του πυρός της 22ας Ιουλίου, ο Σουηδός δημοσιογράφος ακολούθησε τον 52χρονο τότε στρατηγό, τον οποίο παρουσιάζει ως επικεφαλής των τουρκικών δυνάμεων που εισέβαλαν στην Κερύνεια.
Το ρεπορτάζ μεταφέρει την εικόνα μιας έρημης και κατεστραμμένης πόλης, ενώ καταγράφει δύο ιδιαίτερα χαρακτηριστικές δηλώσεις του Ντεμίρμπαγ: ότι οι περίπου 600 Ελληνοκύπριοι αιχμάλωτοι που είχαν μεταφερθεί στην Τουρκία αποτελούσαν επαρκές «διαπραγματευτικό χαρτί» και ότι οι τουρκικές δυνάμεις είχαν έρθει στην Κύπρο «για να μείνουν».
Η διαδρομή προς την κατεχόμενη Κερύνεια
«Υπάρχει μόνο ένας δρόμος για να φτάσει κανείς εδώ», γράφει ο Holmström, περιγράφοντας τη διαδρομή του μέσω του τουρκικού διαδρόμου από τη Λευκωσία προς την Κερύνεια.
Ο δρόμος, σύμφωνα με τη μαρτυρία του, ήταν γεμάτος κρατήρες από βόμβες και κατεστραμμένα σπίτια, ενώ διάσπαρτα βρίσκονταν αυτοκίνητα που είχαν συνθλιβεί κάτω από τις ερπύστριες των αρμάτων.
«Δεν ήξερα ότι στην Κύπρο οδηγούν από τα αριστερά», σχολίασε ειρωνικά ένας Τούρκος αρματιστής.
Ο δημοσιογράφος συνόδευσε τον στρατηγό Ντεμίρμπαγ σε παλιό φρούριο στα βουνά, από όπου υπήρχε πανοραμική θέα προς την πόλη. Από τη χαράδρα ακούγονταν πυρά πολυβόλων ή εκρήξεις όλμων.
«Έχουμε ακόμη μερικές εστίες αντίστασης που πρέπει να εξουδετερώσουμε. Από εδώ όμως δεν μπορούμε να πυροβολήσουμε, γιατί κινδυνεύουμε να σκοτώσουμε δικούς μας στρατιώτες», φέρεται να είπε ο Τούρκος στρατηγός.
Η εικόνα της Κερύνειας
Μπαίνοντας στην πόλη, ο Holmström περιγράφει μια Κερύνεια σχεδόν απόλυτα σιωπηλή.
Σε στενό δρομάκι ακούστηκαν δύο πυροβολισμοί από κλειστό σπίτι, τους οποίους ο δημοσιογράφος χαρακτηρίζει ως ένα «μοναχικό μήνυμα αντίστασης» απέναντι στην τουρκική εισβολή.
Στις διασταυρώσεις, όπως γράφει, βρίσκονταν νεκροί στρατιώτες, ενώ στον αέρα ήταν έντονη η μυρωδιά των πτωμάτων.
Τα καταστήματα παρέμεναν κλειστά, αυτοκίνητα δεν κυκλοφορούσαν και η πόλη έμοιαζε εγκαταλελειμμένη. Όσοι κάτοικοι δεν είχαν φύγει, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, παρέμεναν κρυμμένοι πίσω από κλειστά παραθυρόφυλλα.
«Οι 600 αιχμάλωτοι που μεταφέραμε στην Τουρκία μάς αρκούν»
Ο Ντεμίρμπαγ ανέφερε ότι είχε επιβληθεί απαγόρευση κυκλοφορίας προκειμένου, όπως υποστήριξε, να αποφευχθούν συγκρούσεις.
Στη συνέχεια προχώρησε σε μία από τις πλέον χαρακτηριστικές δηλώσεις που καταγράφονται στο σουηδικό δημοσίευμα:
«Γνωρίζουμε ότι σε πολλά σπίτια κρύβονται Ελληνοκύπριοι στρατιώτες. Όμως θέλουμε να αποφύγουμε να τους συλλάβουμε.
Οι 600 αιχμάλωτοι πολέμου που έχουμε ήδη μεταφέρει στην Τουρκία μάς αρκούν. Δεν χρειαζόμαστε περισσότερους ομήρους ως διαπραγματευτικό χαρτί για το μέλλον της Κύπρου».
Όταν ο Holmström τον ρώτησε κατά πόσο η αντίσταση που συνάντησαν οι τουρκικές δυνάμεις ήταν ισχυρή, ο στρατηγός έστρεψε την κριτική του προς την ειρηνευτική δύναμη των Ηνωμένων Εθνών.
«Πώς είναι δυνατόν η Ελληνοκυπριακή Εθνική Φρουρά να εξοπλιζόταν χωρίς να το αντιληφθούν οι στρατιώτες του ΟΗΕ; Σχεδόν κάθε σπίτι εδώ γύρω είχε μετατραπεί σε αμυντικό οχυρό. Φαίνεται πως τα προβλήματα των Τούρκων δεν αφορούν τον ΟΗΕ», δήλωσε.
«Ήρθαμε στην Κύπρο για να μείνουμε»
Η πλέον χαρακτηριστική δήλωση καταγράφεται όταν ο Ντεμίρμπαγ και ο Σουηδός δημοσιογράφος φτάνουν στην είσοδο του λιμανιού της Κερύνειας.
Ο Τούρκος στρατηγός, σύμφωνα με τον Holmström, άνοιξε τα χέρια του προς τη Μεσόγειο και δήλωσε:
«Τώρα όμως ο στόλος μας ελέγχει τουλάχιστον πέντε ναυτικά μίλια από τις ακτές της Κύπρου. Και ήρθαμε στην Κύπρο για να μείνουμε».
Ενισχύσεις παρά την κατάπαυση του πυρός
Στο ίδιο δημοσίευμα περιλαμβανόταν ανταπόκριση του Associated Press από τη Λευκωσία, σύμφωνα με την οποία η Τουρκία συνέχιζε να ενισχύει τις στρατιωτικές δυνάμεις της στην Κύπρο και να καταλαμβάνει νέες περιοχές παρά τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός.
Στρατιωτικές και διπλωματικές πηγές ανέφεραν ότι στρατιώτες, φορτηγά και τεθωρακισμένα συνέχιζαν να αποβιβάζονται στο τουρκικό προγεφύρωμα της Κερύνειας και να προωθούνται προς το εσωτερικό.
Ξένος στρατιωτικός ακόλουθος εκτιμούσε τότε ότι η τουρκική δύναμη στο νησί είχε αυξηθεί από περίπου 6.000 άνδρες κατά τις πρώτες ημέρες της εισβολής σε περισσότερους από 10.000, παρά την εκεχειρία.
Το δημοσίευμα της Expressen, λίγες μόλις ημέρες μετά την 20ή Ιουλίου 1974, αποτελεί ένα χαρακτηριστικό δημοσιογραφικό ντοκουμέντο της περιόδου, καθώς αποτυπώνει τόσο την κατάσταση στην Κερύνεια μετά την εισβολή όσο και τις δηλώσεις του Τούρκου στρατηγού για τους αιχμαλώτους και την πρόθεση παραμονής των τουρκικών δυνάμεων στην Κύπρο.
