Ένα σπάνιο έγχρωμο φιλμ 8mm καταγράφει την Κύπρο τον Απρίλιο του 1974, μόλις λίγους μήνες πριν από το πραξικόπημα και την τουρκική εισβολή που θα άλλαζαν δραματικά την ιστορία και τη γεωγραφία του νησιού.

Το φιλμ, το οποίο έχει δημοσιευθεί από το Aylon Film Archives, γυρίστηκε από τον Νίκο Αθανασόγλου, τότε 29 ετών, κατά τη διάρκεια ταξιδιού του στην Κύπρο μαζί με τη σύντροφό του, μετέπειτα σύζυγό του, η οποία ήταν κυπριακής καταγωγής.

Η καταγραφή ξεκινά από το αεροδρόμιο του Ελληνικού, με αεροσκάφη της Ολυμπιακής Αεροπορίας και πλάνα από την πτήση προς την Κύπρο. Ο φακός μεταφέρεται στη συνέχεια στη Λευκωσία, αποτυπώνοντας την εντός των τειχών πόλη, το Αρχοντικό του Χατζηγεωργάκη Κορνέσιου, την Αρχιεπισκοπή και το Hilton Λευκωσίας.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι εικόνες από τη λεωφόρο Μακαρίου, όπου καταγράφεται η καθημερινότητα της πρωτεύουσας: καταστήματα, αυτοκίνητα και πολίτες στους δρόμους, σε μια περίοδο κατά την οποία τίποτα στην εικόνα δεν προμηνύει όσα θα ακολουθήσουν το καλοκαίρι.

Μπέλλα Πάις, Σαλαμίνα και Αμμόχωστος πριν από την εισβολή

Το ταξίδι συνεχίζεται προς περιοχές που λίγους μήνες αργότερα θα βρίσκονταν υπό τουρκικό έλεγχο. Η κάμερα καταγράφει το Μπέλλα Πάις, τον Απόστολο Βαρνάβα και την αρχαία Σαλαμίνα, πριν φτάσει στην Αμμόχωστο.

Στο φιλμ εμφανίζονται ο Πύργος του Οθέλλου, η πόλη της Αμμοχώστου και εικόνες από την περιοχή του Βαρωσιού πριν από την εγκατάλειψή της τον Αύγουστο του 1974.

Ακολουθούν πλάνα από τον Πενταδάκτυλο, τα οποία αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα μέσα από τη μεταγενέστερη μαρτυρία του ίδιου του κινηματογραφιστή.

«Πήγαμε με ένα Κύπριο φίλο μου στο Πενταδάκτυλο για πικνίκ... Πού να φανταζόμασταν ότι μερικούς μήνες αργότερα θα ήταν υπό τουρκική κατοχή. Ήμασταν 29 χρονών», αναφέρει ο Νίκος Αθανασόγλου στην περιγραφή του υλικού.

Από το Κούριο και την Πάφο στο αεροδρόμιο Λευκωσίας

Ο φακός ταξιδεύει και στην υπόλοιπη Κύπρο, καταγράφοντας το Κούριο, την Πέτρα του Ρωμιού, το κάστρο και τα ψηφιδωτά της Πάφου, καθώς και τη Μονή Κύκκου.

Το φιλμ ολοκληρώνεται στο αεροδρόμιο Λευκωσίας, από όπου το ζευγάρι αναχωρεί για την Αθήνα.

Οι εικόνες είχαν γυριστεί τον Απρίλιο. Στις 15 Ιουλίου 1974 εκδηλώθηκε το πραξικόπημα κατά του Προέδρου Μακαρίου και στις 20 Ιουλίου άρχισε η τουρκική εισβολή.

Έτσι, ένα ιδιωτικό φιλμ από ένα ταξίδι δύο νέων ανθρώπων απέκτησε, μισό αιώνα αργότερα, διαφορετική ιστορική αξία: διασώζει έγχρωμες εικόνες της Κύπρου και τόπων που μέσα σε λίγους μήνες θα άλλαζαν δραματικά.