Στη συζήτηση που προκλήθηκε γύρω από την επίσκεψη του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες στον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Ερχιουρμάν αναφέρεται ο Τουρκοκύπριος αρθρογράφος Yusuf Kanlı, υποστηρίζοντας ότι το ζήτημα ανέδειξε εκ νέου τη βαθύτερη διαφωνία γύρω από το καθεστώς και την πολιτική ισότητα των δύο πλευρών.
Σε άρθρο του, ο Kanlı σημειώνει ότι η επίσκεψη Γκουτέρες στο γραφείο του Ερχιουρμάν πυροδότησε στην ελληνοκυπριακή πολιτική σκηνή συζήτηση περί «αναβάθμισης του καθεστώτος». Αντιτείνει ότι αντίστοιχες επισκέψεις υψηλόβαθμων διεθνών αξιωματούχων πραγματοποιήθηκαν και στο παρελθόν, χωρίς να μεταβληθεί το διεθνές καθεστώς της Κυπριακής Δημοκρατίας ή να υπάρξει αναγνώριση του ψευδοκράτους.
«Απόφαση του Γκουτέρες, όχι πρόσκληση Ερχιουρμάν»
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο ισχυρισμός του αρθρογράφου για το παρασκήνιο της επίσκεψης.
Σύμφωνα με τον Kanlı, η απόφαση του Γκουτέρες να μεταβεί στα κατεχόμενα και να συναντήσει τον Ερχιουρμάν στο γραφείο του δεν προέκυψε από ειδική πρόσκληση ή πρωτοβουλία της τουρκοκυπριακής πλευράς, αλλά ήταν επιλογή του ίδιου του Γενικού Γραμματέα. Όπως γράφει, η προσωπική απεσταλμένη του ΓΓ, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, ανέλαβε να ενημερώσει τις δύο πλευρές για το πρόγραμμα.
Ο αρθρογράφος περιγράφει μάλιστα ένα περιστατικό, σύμφωνα με το οποίο η Ολγκίν επικοινώνησε τηλεφωνικά με τον Τουρκοκύπριο διαπραγματευτή Μεχμέτ Ντάνα, ο οποίος εκείνη τη στιγμή βρισκόταν σε κοινωνική συνάντηση μαζί με τον Ελληνοκύπριο διαπραγματευτή Μενέλαο Μενελάου. Με ανοικτή ακρόαση, κατά τον Kanlı, οι δύο ενημερώθηκαν ταυτόχρονα για το πρόγραμμα του ΓΓ.
Το αρχικό πρόγραμμα, όπως υποστηρίζει, προέβλεπε επισκέψεις του Γκουτέρες στους δύο ηγέτες στα γραφεία τους, κοινό δείπνο, τριμερή συνάντηση την επόμενη ημέρα και στη συνέχεια συνέντευξη Τύπου.
Διαβάστε επίσης: LIVE/Γκουτέρες: Θα κάνω ό,τι μπορώ για να υποστηρίξω Ε/κ και Τ/κ
Ισχυρισμοί για παρασκήνιο και αντιδράσεις
Ο Kanlı υποστηρίζει ακόμη ότι, όταν έγινε γνωστό το πρόγραμμα, προκλήθηκαν έντονες αντιδράσεις στην ελληνοκυπριακή πλευρά και το θέμα μεταφέρθηκε στην εσωτερική πολιτική αντιπαράθεση. Αναφέρεται ειδικότερα στον Νικόλα Παπαδόπουλο και το περιβάλλον του, υποστηρίζοντας ότι ασκήθηκε πολιτική πίεση γύρω από την επίσκεψη.
Οι αναφορές αυτές αποδίδονται στον ίδιο τον αρθρογράφο και στο κείμενο δεν παρατίθεται ανεξάρτητη επιβεβαίωσή τους.
Κατά τον Kanlı, η επίσκεψη πραγματοποιήθηκε τελικά όπως είχε προγραμματιστεί, παρά τη συζήτηση που είχε προηγηθεί.
Τα προηγούμενα Μπαν Κι Μουν και Μπάιντεν
Ο αρθρογράφος υπενθυμίζει ότι δεν είναι η πρώτη φορά που υψηλόβαθμος διεθνής αξιωματούχος συναντά Τουρκοκύπριο ηγέτη στα κατεχόμενα.
Αναφέρεται στην επίσκεψη του τότε ΓΓ του ΟΗΕ Μπαν Κι Μουν στον Μεχμέτ Αλί Ταλάτ το 2010, καθώς και στη συνάντηση του τότε Αντιπροέδρου των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν με τον Ντερβίς Έρογλου το 2014. Όπως υποστηρίζει, καμία από αυτές τις επαφές δεν οδήγησε σε αναγνώριση του ψευδοκράτους ή σε αλλαγή της διεθνούς θέσης της Κυπριακής Δημοκρατίας.
«Όχι αναβάθμιση, αλλά διαδικαστική ισότητα»
Στον πυρήνα του άρθρου βρίσκεται η θέση ότι η επίσκεψη Γκουτέρες δεν συνιστά αναγνώριση ή «αναβάθμιση καθεστώτος», αλλά, κατά τον Kanlı, έκφραση «διαδικαστικής ισότητας» μεταξύ των δύο συνομιλητών του ΟΗΕ.
Ο ίδιος διαχωρίζει αυτή την έννοια από την κυριαρχική ισότητα και τη διεθνή αναγνώριση, υποστηρίζοντας ότι η ίση διπλωματική μεταχείριση στο πλαίσιο των συνομιλιών δεν συνεπάγεται αναγνώριση του ψευδοκράτους.
Παράλληλα, θεωρεί ότι το βασικό πρόβλημα του Κυπριακού είναι ένα «έλλειμμα ισορροπίας»: ενώ, όπως υποστηρίζει, οι δύο πλευρές αντιμετωπίζονται ως πολιτικά ίσοι συνομιλητές στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, εκτός αυτού η τουρκοκυπριακή πλευρά αντιμετωπίζεται ως κοινότητα και όχι ως ισότιμος πολιτικός εταίρος.
Το μήνυμα ενόψει της νέας προσπάθειας
Ο Kanlı συνδέει τη συζήτηση με τις προϋποθέσεις που θέτει ο Ερχιουρμάν για επανέναρξη των συνομιλιών: πολιτική ισότητα, αποτελεσματική συμμετοχή, χρονικό περιορισμό της διαδικασίας, διατήρηση προηγούμενων συγκλίσεων και αποφυγή επιστροφής στο προηγούμενο status quo σε περίπτωση νέας αποτυχίας.
Καταλήγει ότι το πραγματικό τεστ για την προσπάθεια Γκουτέρες είναι κατά πόσο οι δύο πλευρές είναι έτοιμες να οικοδομήσουν ένα κοινό κράτος στη βάση της πολιτικής ισότητας ή εάν η διχοτόμηση του νησιού έχει καταστεί στην πράξη μόνιμη κατάσταση.
«Το τείχος του καθεστώτος» αποτελεί, κατά τον αρθρογράφο, το βασικό εμπόδιο: χωρίς ισορροπία δεν μπορεί να δημιουργηθεί εμπιστοσύνη και χωρίς εμπιστοσύνη δεν μπορεί να οικοδομηθεί κοινό μέλλον στην Κύπρο
