Σοβαρές προειδοποιήσεις για τις γεωπολιτικές συνέπειες μιας πιθανής επανένταξης της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35 διατυπώνει νέα ανάλυση του Institute for National Security Studies (INSS) του Ισραήλ, με τίτλο «The Engine and F-35 Aircraft Deal for Turkey: Implications for the Regional and Global Balance of Power».

Σύμφωνα με την ανάλυση, η πρόθεση της αμερικανικής κυβέρνησης να εγκρίνει συμφωνία άνω των 700 εκατ. δολαρίων για την πώληση κινητήρων F110 προς την Τουρκία για το πρόγραμμα του μαχητικού KAAN δεν αποτελεί μια μεμονωμένη εμπορική πράξη, αλλά ένα στρατηγικό βήμα που μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για την πλήρη επιστροφή της Άγκυρας στο πρόγραμμα των F-35.

Οι τρεις βασικοί κίνδυνοι

Οι συντάκτες της μελέτης εντοπίζουν τρεις βασικούς κινδύνους:

• Υπονόμευση της συνοχής του ΝΑΤΟ μέσω της ενίσχυσης μιας χώρας που βρίσκεται σε ανταγωνιστική σχέση με συμμάχους όπως η Ελλάδα και διατηρεί στρατιωτική παρουσία στην Κύπρο.
• Ενίσχυση των περιφερειακών εντάσεων, καθώς η Τουρκία κατηγορείται ότι παρέχει πολιτική στήριξη στη Χαμάς και υποστηρίζει το καθεστώς αλ-Σαράα στη Συρία.
• Δημιουργία κινδύνου για ολόκληρο το δίκτυο των F-35, λόγω της συνύπαρξης των αμερικανικών αεροσκαφών με τα ρωσικά συστήματα S-400, γεγονός που - σύμφωνα με την έκθεση - θα μπορούσε να εκθέσει ευαίσθητα τεχνολογικά δεδομένα της πλατφόρμας.

Υπενθυμίζει την αποπομπή της Τουρκίας

Η έκθεση παρουσιάζει το ιστορικό της κρίσης, από την ένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα Joint Strike Fighter το 2002, την αγορά των S-400 το 2017, την αποπομπή της από το πρόγραμμα F-35 το 2019 και τις κυρώσεις CAATSA το 2020. Παράλληλα σημειώνει ότι την περίοδο 2025-2026 καταγράφεται μεταβολή στην αμερικανική στάση, με ενδείξεις επανεξέτασης της συνεργασίας με την Άγκυρα.

Αναφορά στην Κύπρο

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην Κύπρο. Οι αναλυτές υποστηρίζουν ότι η Τουρκία έχει εδραιώσει μόνιμη στρατιωτική παρουσία στο νησί και διαθέτει βάση μη επανδρωμένων αεροσκαφών, γεγονός που - κατά την εκτίμησή τους - της επιτρέπει να προβάλλει στρατιωτική ισχύ στην Ανατολική Μεσόγειο και να επηρεάζει την επιχειρησιακή ισορροπία στην περιοχή.

Ανησυχία για διαρροή τεχνολογίας

Η ανάλυση επισημαίνει ακόμη ότι η επανένταξη της Τουρκίας στο οικοσύστημα των F-35 θα μπορούσε να εκθέσει κρίσιμες τεχνολογίες και επιχειρησιακά δεδομένα, όχι μόνο των ΗΠΑ αλλά και του Ισραήλ, το οποίο συμμετέχει στην αλυσίδα παραγωγής του αεροσκάφους μέσω ισραηλινών αμυντικών βιομηχανιών.

Το συμπέρασμα

Καταλήγοντας, το INSS εκτιμά ότι ο βασικός κίνδυνος από τον εξοπλισμό της Τουρκίας δεν είναι μόνο τεχνολογικός αλλά κυρίως γεωπολιτικός. Όπως αναφέρει, ακόμη και εάν βρεθεί συμβιβαστική λύση για τους S-400, η ενίσχυση της τουρκικής αεροπορίας με δυνατότητες πέμπτης γενιάς θα μπορούσε να ενθαρρύνει πιο επιθετική στάση της Άγκυρας και να μεταβάλει τις ισορροπίες ασφαλείας στην Ανατολική Μεσόγειο.