Η κινητικότητα γύρω από το Κυπριακό επανέρχεται στο προσκήνιο, με τον ΟΗΕ να επιχειρεί να διαμορφώσει έναν νέο οδικό χάρτη διαπραγματεύσεων, ενώ η Άγκυρα επιμένει ότι οποιαδήποτε λύση θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη την «ίση κυριαρχία» των Τουρκοκυπρίων. Οι αναλύσεις του τουρκικού Τύπου καταγράφουν μια σύνθετη εικόνα: από τη μία πλευρά παρουσιάζεται η προοπτική μιας «χαλαρής ομοσπονδίας» ως βάση επανέναρξης των συνομιλιών, από την άλλη όμως επισημαίνεται ότι η Τουρκία δεν έχει εγκαταλείψει τη θέση της υπέρ της λύσης δύο κρατών.

ΟΗΕ και Άγκυρα σε διαφορετικές τροχιές

Η εφημερίδα Χουριέτ, σε ρεπορτάζ του Ομέρ Μπιλγκέ από τα κατεχόμενα, υποστηρίζει ότι ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες επιχειρεί μια «ύστατη προσπάθεια» πριν από τη λήξη της θητείας του, προωθώντας μια στρατηγική συμφωνία που θα λειτουργήσει ως βάση για την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, το σχέδιο που φέρεται να βρίσκεται υπό επεξεργασία προβλέπει ένα μοντέλο αποκεντρωμένης, χαλαρής ομοσπονδίας, με ισχυρές αρμοδιότητες στα δύο συνιστώντα κράτη, νέο προεδρικό συμβούλιο με συμμετοχή και των δύο κοινοτήτων, αλλά και μηχανισμό λήψης αποφάσεων που θα απαιτεί τη συναίνεση και των δύο πλευρών.

Η ίδια ανάλυση επισημαίνει ότι η Άγκυρα παραμένει προσηλωμένη στη θέση που διαμόρφωσε μετά το ναυάγιο των συνομιλιών στο Κραν Μοντανά το 2017, υποστηρίζοντας ότι η διασφάλιση των δικαιωμάτων των Τουρκοκυπρίων μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω μιας λύσης δύο κρατών.

Το τουρκικό βλέμμα στη «στρατηγική συμφωνία»

Το ρεπορτάζ της Χουριέτ αναφέρει ότι το προσχέδιο του ΟΗΕ προβλέπει μια μεταβατική περίοδο δύο ετών, κατά την οποία θα εφαρμοστούν σταδιακά μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης.

Μεταξύ των προτάσεων που φέρεται να εξετάζονται περιλαμβάνονται το άνοιγμα των λιμανιών και του αεροδρομίου της Τύμπου στη διεθνή κυκλοφορία, η ενίσχυση των διεθνών επαφών της τουρκοκυπριακής πλευράς, αλλά και παράλληλη συζήτηση για εδαφικές ρυθμίσεις που ζητά η ελληνοκυπριακή πλευρά, όπως τα Βαρώσια και η Μόρφου.

Κατά το ίδιο δημοσίευμα, μετά την ολοκλήρωση της μεταβατικής περιόδου και εφόσον υπάρξει συμφωνία σε όλα τα ζητήματα, η λύση θα μπορούσε να τεθεί σε δημοψήφισμα στις δύο κοινότητες.

Αλλαγή στο σύστημα ασφαλείας και ρόλος ΝΑΤΟ

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο ζήτημα των εγγυήσεων, καθώς το φερόμενο σχέδιο του ΟΗΕ προβλέπει, σύμφωνα με τη Hürriyet, αντικατάσταση του υφιστάμενου συστήματος εγγυητριών δυνάμεων από έναν νέο μηχανισμό υπό την αιγίδα του ΝΑΤΟ.

Στο σχήμα αυτό θα συμμετείχαν, εκτός από την Τουρκία, την Ελλάδα και το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία και οι Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ η τουρκική στρατιωτική παρουσία στο νησί θα μειωνόταν σταδιακά.

Η τουρκική εφημερίδα σημειώνει ότι μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να συνδεθεί και με βελτίωση των σχέσεων Τουρκίας – ΕΕ, καθώς η Άγκυρα θεωρεί ότι η επίλυση του Κυπριακού αποτελεί βασικό εμπόδιο για ζητήματα όπως η αναβάθμιση της τελωνειακής ένωσης, η συμμετοχή στο ευρωπαϊκό αμυντικό πρόγραμμα SAFE και η απελευθέρωση θεωρήσεων για Τούρκους πολίτες.

Ερχιουρμάν: «Συζητούνται ιδέες, όχι σχέδιο»

Ο Τουρκοκύπριος ηγέτης, Τουφάν Ερχιουρμάν, σύμφωνα με τη Χουριέτ, επιχείρησε να κρατήσει χαμηλούς τόνους, υποστηρίζοντας ότι δεν υπάρχει ακόμη ολοκληρωμένο σχέδιο, αλλά βρίσκονται σε εξέλιξη συζητήσεις για πιθανές ιδέες.

Ο ίδιος δήλωσε: «Υποστηρίζουμε τις προσπάθειες του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ για την επίλυση του ζητήματος. Καμία ιδέα στην οποία η ΤΔΒΚ και η εγγυήτρια Τουρκία δεν θα έλεγαν "ναι" δεν θα εφαρμοστεί».

Η τοποθέτηση αυτή ερμηνεύεται από τον τουρκικό Τύπο ως προσπάθεια του Ερχιουρμάν να διατηρήσει ισορροπίες ανάμεσα στη διεθνή πίεση για επανέναρξη των συνομιλιών και στις τουρκικές κόκκινες γραμμές.

Η ΕΕ βλέπει παράθυρο ευκαιρίας

Η εφημερίδα Μιλιέτ, μέσω της ανταποκρίτριας στις Βρυξέλλες Γκιουλντενέρ Σονουμούτ, αναφέρει ότι στις Βρυξέλλες και στη Νέα Υόρκη διαμορφώνεται μια συγκρατημένη αισιοδοξία για την επανεκκίνηση της διαδικασίας.

Σύμφωνα με τη Μιλιέτ, ο Γκουτέρες έχει εκφράσει την πρόθεσή του να επαναφέρει τις συνομιλίες, ενώ η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν εμφανίζεται διατεθειμένη να στηρίξει τη διαδικασία, με προϋπόθεση ότι η λύση θα είναι συμβατή με το ευρωπαϊκό κεκτημένο.

Η τουρκική ανάλυση υποστηρίζει ότι η συγκεκριμένη αναφορά μπορεί αρχικά να φαίνεται περιοριστική για την τουρκοκυπριακή πλευρά, ωστόσο θα μπορούσε να μειώσει τις πιθανότητες απόρριψης μιας συμφωνίας από την ελληνοκυπριακή πλευρά με το επιχείρημα ότι δεν συνάδει με το δίκαιο της ΕΕ.

Νέα προσπάθεια προσέγγισης Άγκυρας – Βρυξελλών

Η Μιλιέτ δίνει ιδιαίτερη έμφαση στον διορισμό του Ιταλού ευρωπαίου επιτρόπου Ραφαέλε Φίτο ως ειδικού αντιπροσώπου της ΕΕ για την Κύπρο.

Το δημοσίευμα υποστηρίζει ότι η επιλογή του Φίτο θεωρείται από την Άγκυρα πιο αποδεκτή σε σχέση με τον προηγούμενο εκπρόσωπο Γιοχάνες Χαν, τον οποίο η Τουρκία είχε χαρακτηρίσει αρνητικά λόγω παλαιότερων θέσεών του.

Σύμφωνα με τη Μιλιέτ, ο Φίτο δεν θεωρείται «φιλοτουρκική» επιλογή, αλλά αντιμετωπίζεται ως μια πιο πραγματιστική προσωπικότητα που δεν προκαλεί εκ των προτέρων αντιδράσεις στην Άγκυρα.

Η «χαμένη ισορροπία» και ο ρόλος της Τουρκίας

Ο αρθρογράφος Γιουσούφ Κανλί, σε ανάλυσή του, υποστηρίζει ότι μια βιώσιμη λύση στο Κυπριακό δεν μπορεί να περιοριστεί μόνο στη συνταγματική αναδιάρθρωση, αλλά απαιτεί και αποκατάσταση της στρατηγικής ισορροπίας στην περιοχή.

Ο Κανλί αναφέρει χαρακτηριστικά: «Μια βιώσιμη λύση απαιτεί, επομένως, κάτι περισσότερο από την ανασυγκρότηση της συνταγματικής τάξης. Απαιτεί επίσης την ανασυγκρότηση της εξωτερικής ισορροπίας».

Σύμφωνα με τον ίδιο, η Τουρκία θα πρέπει να διαθέτει θεσμικούς μηχανισμούς που να αντισταθμίζουν τα πλεονεκτήματα που, όπως υποστηρίζει, αποκτά η Ελλάδα μέσω της συμμετοχής της στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ο αρθρογράφος προσθέτει: «Το να αναμένεται από τα μέρη να προβούν σε πολιτικές συμβιβαστικές λύσεις μεγάλης εμβέλειας για το Κυπριακό, πριν αποκατασταθεί η στρατηγική εμπιστοσύνη μεταξύ της Τουρκίας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης και πριν η συνεργασία στους τομείς της ασφάλειας, της άμυνας και της οικονομικής ολοκλήρωσης τεθεί σε σταθερή θεσμική βάση, είναι απλώς μη ρεαλιστικό».

Η δύσκολη εξίσωση της επόμενης ημέρας

Οι τουρκικές αναλύσεις συγκλίνουν στην εκτίμηση ότι το Κυπριακό εισέρχεται σε μια νέα φάση έντονης διπλωματικής κινητικότητας, χωρίς όμως να έχουν γεφυρωθεί οι βασικές διαφωνίες.

Ο ΟΗΕ και η ΕΕ προωθούν ένα πλαίσιο που παραπέμπει σε χαλαρή ομοσπονδία, ενώ η Άγκυρα εξακολουθεί να θεωρεί την ισότιμη κυριαρχία των Τουρκοκυπρίων βασική προϋπόθεση.

Το κρίσιμο ερώτημα, σύμφωνα με τον τουρκικό Τύπο, είναι αν η νέα προσπάθεια θα οδηγήσει σε έναν συμβιβασμό ή αν θα αναδείξει εκ νέου το χάσμα ανάμεσα στο μοντέλο ομοσπονδίας και στη στρατηγική επιλογή της Τουρκίας για δύο ξεχωριστές πολιτικές οντότητες στην Κύπρο.

Διαβάστε επίσης: Θα έρθει σε επαφή με όλους ο Φίτο-Απαντά στις «φωνές» ψευδοκράτους η Κομισιόν