Η δημοσιογραφική έρευνα Pandora Papers αποκαλύπτει τις δραστηριότητες του σκιώδους κόσμου των υπεράκτιων εταιρειών που δίνουν την δυνατότητα σε ορισμένους από τους πλουσιότερους και ισχυρότερους ανθρώπους του πλανήτη να κρύψουν τον πλούτο τους και να φοροδιαφύγουν.

 

Τα 11,9 εκατομμύρια έγγραφα που δίδονται σήμερα στην δημοσιότητα μέσω της έρευνας της Διεθνούς Κοινοπραξίας Ερευνητών Δημοσιογράφων (ICIJ) προέρχονται από εταιρείες παροχής οικονομικών υπηρεσιών στις οποίες καταφεύγουν οι ισχυροί του κόσμου για να δημιουργήσουν υπεράκτιες εταιρείες ή trust σε φορολογικούς παραδείσους.

Αποκαλύπτουν τις κρυφές οικονομικές δραστηριότητες 35 ηγετών του κόσμου, στους οποίους περιλαμβάνονται εν ενεργεία και πρώην πρόεδροι, πρωθυπουργοί και αρχηγοί κρατών, περισσότεροι από 300 κρατικοί λειτουργοί όπως υπουργοί, δικαστές, δήμαρχοι και στρατιωτικοί από περισσότερες από 90 χώρες, καθώς και επιχειρηματίες και ροκ σταρ.

Συνολικά, η Διεθνής Κοινοπραξία έχει εντοπίσει συνδέσμους μεταξύ περιουσιακών στοιχείων τοποθετημένων σε υπεράκτιες εταιρείες 336 ηγετών και πολιτικών προσωπικοτήτων πρώτης γραμμής. Εχουν δημιουργήσει περί τις 1.000 υπεράκτιες εταιρείες, περισσότερο από τα δύο τρίτα των οποίων βρίσκονται στις βρετανικές Παρθένους Νήσους.

Στις περισσότερες χώρες, οι δραστηριότητες αυτές δεν διώκονται. Αλλά στις περιπτώσεις των ηγετών και των πολιτικών προσωπικοτήτων, η Διεθνής Κοινοπραξία φέρνει σε αντιπαράθεση την ρητορική κατά της διαφθοράς που έχουν υιοθετήσει πολλοί από αυτούς και τις περιουσίες που έχουν κρύψει σε φορολογικούς παραδείσους.

Τι εννοούμε με τον όρο «υπεράκτιες» εταιρείες;

 Τα Pandora Papers αποκαλύπτουν περίπλοκα δίκτυα εταιρειών που δημιουργούνται διασυνοριακά, με αποτέλεσμα συχνά τη συγκαλυμμένη ιδιοκτησία χρημάτων και περιουσιακών στοιχείων. Για παράδειγμα, κάποιος μπορεί να έχει ένα ακίνητο στο Ηνωμένο Βασίλειο, αλλά να το κατέχει μέσω μιας αλυσίδας εταιρειών που εδρεύουν σε άλλες χώρες ή offshore.

Αυτό έχει τα εξής «ωφελήματα»:

είναι εύκολο να δημιουργηθούν αυτές οι εταιρείες

υπάρχουν νόμοι που καθιστούν μη εύκολο τον εντοπισμό των ιδιοκτητών των εταιρειών

υπάρχει χαμηλός ή μηδενικός εταιρικός φόρος

Οι προορισμοί συχνά χαρακτηρίζονται φορολογικοί παράδεισοι. Δεν υπάρχει κάποιος κατάλογος συγκεκριμένων φορολογικών παραδείσων, αλλά οι πιο γνωστοί προορισμοί περιλαμβάνουν βρετανικά υπερπόντια εδάφη όπως τα Νησιά Κέιμαν και οι Βρετανικές Παρθένοι Νήσοι, καθώς και χώρες όπως η Ελβετία και η Σιγκαπούρη.

Είναι παράνομη η χρήση φορολογικού παραδείσου;

 Τα κενά στο νόμο επιτρέπουν στους ανθρώπους να αποφεύγουν νόμιμα να πληρώνουν φόρους μετακινώντας τα χρήματά τους ή δημιουργώντας εταιρείες σε φορολογικούς παραδείσους, αλλά συχνά είναι ζήτημα ηθικής. Από την άλλη υπάρχουν διάφοροι νόμιμοι λόγοι για τους οποίους οι άνθρωποι μπορεί να θέλουν να κατέχουν χρήματα και περιουσιακά στοιχεία σε διαφορετικές χώρες, όπως η προστασία από εγκληματικές επιθέσεις ή η προστασία από ασταθείς κυβερνήσεις. Αν και η κατοχή μυστικών υπεράκτιων περιουσιακών στοιχείων δεν είναι παράνομη, η χρήση ενός σύνθετου δικτύου μυστικών εταιρειών για τη μετακίνηση χρημάτων και περιουσιακών στοιχείων είναι ο τέλειος τρόπος για να κρύψει κανείς τα έσοδα της εγκληματικότητας. Υπήρξαν επανειλημμένες εκκλήσεις προς τους πολιτικούς να κάνουν πιο δύσκολη την αποφυγή φόρων ή την απόκρυψη περιουσιακών στοιχείων, ιδιαίτερα μετά από προηγούμενες διαρροές, όπως τα Panama Papers. Πάντως, τα έγγραφα της Πανδώρας δείχνουν ότι «οι άνθρωποι που θα μπορούσαν να τερματίσουν το απόρρητο στις offshore... επωφελούνται οι ίδιοι από αυτό. Επομένως, δεν υπάρχει κίνητρο για αυτούς να το τερματίσουν».

Πόσο εύκολη είναι η απόκρυψη χρημάτων;

Το μόνο που χρειάζεται να κάνεις κανείς είναι να δημιουργήσει μια εταιρεία κέλυφος σε μία από τις χώρες με μεγάλη προσοχή. Θα είναι μια εταιρεία που υπάρχει μόνο στο όνομα, χωρίς προσωπικό ή γραφείο. Κοστίζει χρήματα όμως. Πληρώνονται εξειδικευμένες εταιρείες για τη δημιουργία και τη λειτουργία εταιρειών κελύφους για λογαριασμό των πελατών τους. Αυτές οι εταιρείες μπορούν να παρέχουν μια διεύθυνση και ονόματα αμειβόμενων διευθυντών, επομένως δεν αφήνουν ίχνη για το ποιος είναι τελικά πίσω από την επιχείρηση.

Πόσα χρήματα κρύβονται;

Είναι αδύνατο να το πούμε με βεβαιότητα, αλλά οι εκτιμήσεις κυμαίνονται από 5,6 τρισεκατομμύρια δολάρια έως 32 τρισεκατομμύρια δολάρια, σύμφωνα με το ICIJ. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο δήλωσε ότι η χρήση φορολογικών παραδείσων κοστίζει στις κυβερνήσεις παγκοσμίως έως και 600 δισεκατομμύρια δολάρια σε χαμένους φόρους κάθε χρόνο.

Διαβάστε επίσης:

Pandora Papers: Αναφορά στο δικηγορικό γραφείο του ΠτΔ

Pandora Papers:Αποκαλύψεις για offshore των ισχυρών- Αναφορά στον Αναστασιάδη