Με συνοπτικές διαδικασίες η Καμπούλ έπεσε στα χέρια των Ταλιμπάν. Αργά το βράδυ της Κυριακής ο πρόεδρος του Αφγανιστάν, Ασράφ Γάνι, είχε ήδη εγκαταλείψει τη χώρα. Εικόνες με τους Αμερικανούς διπλωμάτες να εγκαταλείπουν την αμερικανική πρεσβεία με ελικόπτερα, οι οποίες έφεραν στο νου εικόνες από τον πόλεμο του Βιετνάμ, πλημμύρισαν αστραπιαία όλο τον κόσμο. Οι φωτογραφίες των στοιβαγμένων ανθρώπων στο αεροδρόμιο της Καμπούλ που ακολούθησαν δεν ήταν τίποτε άλλο από μια επιβεβαίωση της τραγωδίας που συντελέστηκε για ένα μέρος τουλάχιστον του πληθυσμού της χώρας.
Ειδικοί υποστηρίζουν όμως ότι πρόκειται επίσης για μια «προδοσία». Η απόφαση των ΗΠΑ να αποχωρήσουν προδίδει τους χιλιάδες στρατιώτες των ΗΠΑ, των συμμάχων τους και του Αφγανιστάν που πέθαναν στον πόλεμο τα τελευταία 20 χρόνια. Επιπρόσθετα είναι ένα μεγάλο πισωγύρισμα για την αξιοπιστία των ΗΠΑ, ως προς την «ικανότητά» τους να εξάγουν δημοκρατία.
Ενώ ο πρώην Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, είχε ανακοινώσει την απόσυρση των αμερικανικών στρατευμάτων το 2021, με τη διαβεβαίωση ότι οι Ταλιμπάν τηρούσαν τις πρόνοιες της συμφωνίας που είχε υπογραφεί, ο Μπάιντεν πήρε την τελεσίδικη απόφαση. Στο εσωτερικό των ΗΠΑ η κίνηση αυτή δεν αναμένεται να έχει μεγάλο κόστος. Δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι Αμερικανοί πολίτες είναι κουρασμένοι με τους «αιώνιους πολέμους», έτσι η διατήρηση των στρατευμάτων στο Αφγανιστάν ίσως θα ήταν πιο δύσκολο για την Κυβέρνηση Μπάιντεν.
Ο Μπάιντεν είχε την επιλογή διατηρήσει μειωμένες στρατιωτικές δυνάμεις για να υποστηρίζουν τον στρατό του Αφγανιστάν, όπως είχε διατηρήσει στη Γερμανία και τη Νότια Κορέα. Τελικά όμως είτε ο Λευκός Οίκος προχώρησε στην αποχώρηση, παραβλέποντας τις προειδοποιήσεις των υπηρεσιών Πληροφοριών για το τι θα ακολουθούσε, είτε η ταχύτητα της επίθεσης των Ταλιμπάν ήταν όντως απρόβλεπτη, η οποία επίσης δεν δικαιολογείται σε μια χώρα στην οποία οι ΗΠΑ βρίσκονταν δύο δεκαετίες.
Σύμφωνα με ειδικούς, η κατάρρευση της κυβέρνησης του Αφγανιστάν εκτός από στρατιωτική ήττα, συνιστά επίσης την αποτυχία να οικοδομήσουν ένα λειτουργικό κράτος τα τελευταία 20 χρόνια. Ο αρχικός στόχος της επέμβασης των ΗΠΑ μετά την 11η Σεπτεμβρίου ήταν να αποτρέψουν την Αλ Κάιντα από τη χρήση της χώρας ως βάση για περαιτέρω επιθέσεις. Αν και ο Πρόεδρος Τζορτζ Μπους επικαλέστηκε το Σχέδιο Μάρσαλ όταν δεσμεύτηκε να ανοικοδομήσει το Αφγανιστάν το 2002 και οι ΗΠΑ έχουν ξοδέψει ένα τρισεκατομμύριο δολάρια για την εκστρατεία τους, δεν ήταν ποτέ προετοιμασμένες να δεσμεύσουν επαρκείς πόρους για αυτού του είδους της εθνικής οικοδόμησης. Αφιέρωσε χρόνο και χρήμα στην εκπαίδευση και τον εξοπλισμό του στρατού. Αλλά η στρατηγική των αφγανικών δυνάμεων για τον περιορισμό των Ταλιμπάν ήταν εξαρτημένο από την αμερικανική υποστήριξη, ιδίως την αεροπορική.
Οι διαδοχικές αφγανικές κυβερνήσεις φέρουν επίσης την ευθύνη. Η διαφθορά και η δυσλειτουργική διαχείριση εμπόδισαν τις προσπάθειες για την οικοδόμηση του κράτους. Οι Αφγανοί ηγέτες αρνήθηκαν επίσης να καταλήξουν σε συμφωνίες με τους Ταλιμπάν, ιδίως το 2011-12, όταν ήταν πιο αδύναμοι και οι απαιτήσεις τους σχετικά περιορισμένες.
Ορισμένοι μακροχρόνιοι παρατηρητές του Αφγανιστάν θεωρούν τώρα ότι η επαναφορά των Ταλιμπάν στην εξουσία, όσο αιματηρή και κατασταλτική θα είναι, θα μπορούσε να είναι λιγότερο καταστροφική από την εναλλακτική λύση ενός εμφύλιου πολέμου. Ωστόσο, όχι μόνο οι πολίτες του Αφγανιστάν, αλλά οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους θα πρέπει να ζήσουν με τις συνέπειες. Ένα κύμα προσφύγων που εγκαταλείπουν το Αφγανιστάν έχει ήδη αρχίσει. Η χώρα κινδυνεύει να γίνει, για άλλη μια φορά, βάση τζιχαντιστών.
Αναλυτές θεωρούν ότι είναι κατανοητή η επιθυμία του Λευκού Οίκου να επιλύσει τα δύσκολα ζητήματα της εξωτερικής πολιτικής για να επικεντρωθεί στο μεγάλο «πρόβλημα» της Κίνας. Εντούτοις, η εγκατάλειψη του Αφγανιστάν εγείρει αμφιβολίες για το βάθος της δέσμευσης των ΗΠΑ στους υποτιθέμενους συμμάχους και την αποφασιστικότητά της να αντιμετωπίσει τις στρατιωτικές εμπλοκές μέχρι τέλους.
Διαβάστε επίσης:
Αφγανιστάν/Κοντός: Δεν αποκλείεται να δούμε νέα φουρνιά Ισλαμιστών τρομοκρατών
Οι Ταλιμπάν αντιμέτωποι με την επιτακτική ανάγκη ξένης βοήθειας
Με πληροφορίες από FT
