Πολλοί εβραίοι φυλακίστηκαν σε βρετανικά στρατόπεδα της Κύπρου μετά τον Β Παγκόμσιο Πόλεμο. Αφού επέζησε από το Ολοκαύτωμα η Ρόουζ Λίπσιτς θυμάται ξεκάθαρα τους μήνες της φυλάκισής της σε σκληρά βρετανικά στρατόπεδα στην Κύπρο και καταθέτει τις εμπειρίες της στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων.
«Ήμασταν πάλι πίσω από συρματοπλέγματα », δήλωσε η 92χρονη Λίπσιτς, μιλώντας 75 χρόνια αφότου οι Βρετανοί στρατιώτες άρχισαν να φυλακίζουν Εβραίους στο νησί.
Η οικογένεια Lipszyc, από την πολωνική πόλη Lublin, ήταν μεταξύ έξι εκατομμυρίων Εβραίων που σφαγιάστηκαν από τους Ναζί κατά τη διάρκεια του Β 'Παγκοσμίου Πολέμου.Μετά τον πόλεμο, πήγε στην Ιταλία. Στη συνέχεια, προσχωρώντας σε μια έξοδο χιλιάδων τραυματισμένων προσφύγων που ονειρεύονταν ένα εβραϊκό έθνος, ο Lipszyc επιβιβάστηκε σε ένα πλοίο στη Βενετία με προορισμό τη βρετανική Παλαιστίνη.
«Είμασταν 300 σφιγμένοι στο σκάφος, σαν σαρδέλες», είπε ο Lipszyc. Αλλά καθώς οι ακτές της Παλαιστίνης εμφανίστηκαν στον ορίζοντα, δύο βρετανικά πολεμικά πλοία απομακρύνθηκαν.
«Οι Άγγλοι στρατιώτες - στους οποίους θα φιλούσα τα πόδια για να με απελευθερώσουν στη Γερμανία – χτυπούσαν το σκάφος μας με ρόπαλα», είπε, με τη φωνή της να τρέμει.
Μεταφέρθηκε 250 χιλιόμετρα βορειοδυτικά στην Κύπρο, επίσης τότε υπό βρετανική κυριαρχία. Μεταξύ Αυγούστου 1946 και Φεβρουαρίου 1949, περισσότεροι από 52.000 Εβραίοι αποβίβασαν 39 σκάφη και κρατήθηκαν σε δώδεκα στρατόπεδα στην Κύπρο, σύμφωνα με το Yad Vashem, μνημείο και εκπαιδευτικό κέντρο του Ολοκαυτώματος στο Ισραήλ.
Είναι μια ιστορία που ο Arie Zeev Raskin, επικεφαλής της Κύπρου, λέει ότι αρκετές χιλιάδες Εβραίοι προσεύχονται στη συναγωγή κάθε χρόνο, θέλει να «διδάξει στην επόμενη γενιά». Το αποκαλεί "πολύ σημαντικό κομμάτι του παζλ" μεταξύ του Ολοκαυτώματος και της ίδρυσης του Ισραήλ το 1948.
Όταν ανακάλυψε έναν αγρότη να χρησιμοποιεί μια από τις τελευταίες μεταλλικές καλύβες των στρατοπέδων ως υπόστεγο, ο Ράσκιν το έκανε κεντρικό σημαντικό σημείο του Εβραϊκού Μουσείου της Κύπρου στη Λάρνακα.«Οι καλύβες έβραζαν το καλοκαίρι και ήταν παγωμένες το χειμώνα», είπε ο Raskin.
Στους καταυλισμούς, περίπου το 80 % ήταν ηλικίας μεταξύ 13 και 35 ετών, δήλωσε ο Yad Vashem, ο οποίος πρόσθεσε ότι 2.200 μωρά γεννήθηκαν στους καταυλισμούς.
Η Tally Barash ήταν ένας από αυτούς. «Με αποκαλούσαν Μπατ Αλίγια, που σημαίνει« κόρη της μετανάστευσης », είπε η 73χρονη Μπαράς, θυμωμένη για τις περιγραφές της ζωής στα στρατόπεδα από τους γονείς της, Εβραίους από τη Ρουμανία
Μερικοί Κύπριοι, επίσης δυσαρεστημένοι από τη βρετανική κυριαρχία, συνεργάστηκαν με τις εβραϊκές πολιτοφυλακές. Βασικός μεταξύ αυτών ήταν ο Πρόδρομος Παπαβασιλείου, ο οποίος αφού πολέμησε τις φασιστικές δυνάμεις στη Βόρεια Αφρική με το Κυπριακό Σύνταγμα της Βρετανίας, εξοργίστηκε στα στρατόπεδα, είπε ο γιος του Χριστάκης Παπαβασιλείου.
«Ρίσκαρε τη ζωή του δουλεύοντας με υπόγειες εβραϊκές ομάδες», δήλωσε ο Παπαβασιλείου, συνταξιούχος επίτιμος πρόξενος της Γαλλίας.
Ο Πρόδρομος βοήθησε εκατοντάδες Εβραίους, κρύβοντας εκείνους που μπορούσε μέχρι να μπορέσει να οργανώσει βάρκες για να τους μεταφέρει λαθραία μακριά από όρμους κοντά στο πλέον δημοφιλές τουριστικό θέρετρο της Αγίας Νάπας.
Τα κατορθώματά του δραματοποιήθηκαν στο έπος του Χόλιγουντ του 1960 «Έξοδος», με πρωταγωνιστές τον Πολ Νιούμαν και την Εύα Μαρί Σεντ, ενώ η λιμενική πόλη της Χάιφα του Ισραήλ ονόμασε «Πλατεία Παπά» προς τιμήν του.
Ο Παπαβασιλείου, πρόεδρος του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Κύπρου-Ισραήλ, δήλωσε ότι το παρελθόν «βοήθησε στη δημιουργία στενών δεσμών» μεταξύ των δύο χωρών.
