Ξέπλυμα χρήματος, έμμεση συμμετοχή σε παράνομες δραστηριότητες, αδιαφανείς συναλλαγές και περίεργες διασυνδέσεις είναι μερικές από τις «σκοτεινές» μπίζνες της «πιο μυστικής τράπεζας στον κόσμο», της Τράπεζας του Βατικανού, που φέρνουν στο φως οι «Financial Times» έπειτα από 11μηνη έρευνα.
Στον απόηχο των σκανδάλων, ο Πάπας Φραγκίσκος εδώ και μήνες έχει αποφασίσει τη δημιουργία ειδικής επιτροπής για τη ριζική αναδιάρθρωση της Τράπεζας του Βατικανού
Το Ινστιτούτο Θρησκευτικών Εργων, όπως είναι γνωστή η τράπεζα του Βατικανού, πήρε τη σημερινή της ονομασία το 1942, αποκτώντας αμιγώς τραπεζικό χαρακτήρα. Διοικείται από έναν πρόεδρο-γενικό διευθυντή και επιβλέπεται από πέντε καρδινάλιους. Εχει 19 χιλιάδες πελάτες απ' όλον τον κόσμο, 33 χιλιάδες λογαριασμούς, ενώ τα περιουσιακά της στοιχεία εκτιμούνται στα 5 δισεκατομμύρια ευρώ.
Η εφημερίδα αποκαλύπτει πως η τράπεζα έχει κυριολεκτικά «πλημμυρίσει» από δωρεές και μετρητά από τους... δίσκους της κυριακάτικης λειτουργίας και φιλανθρωπικές δωρεές. Το 25% των συναλλαγών της τράπεζας γίνεται σε μετρητά - χαρακτηριστικό που έθεσε σε επιφυλακή τις ελεγκτικές αρχές.
«Τράπεζα των παπάδων»
Η πιο γνωστή περίπτωση εμπλοκής του Βατικανού σε σκάνδαλο αφορά την υπόθεση της Banco Ambrosiano, της «τράπεζας των παπάδων», που είχε μεγαλομέτοχο την τράπεζα του Βατικανού. Η Banco Ambrosiano χρεοκόπησε το 1982, προκαλώντας απώλειες 400 εκατ. δολαρίων στο Βατικανό. Ο πρόεδρος της τράπεζας, Ρομπέρτο Κάλβι, γνωστός και ως «τραπεζίτης του Θεού», βρέθηκε απαγχονισμένος σε μια γέφυρα του Λονδίνου. Εισαγγελείς της Ρώμης κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι δολοφονήθηκε από τη Μαφία, ωστόσο δεν καταδικάστηκε κανείς.
Τέσσερα χρόνια πριν από τον φόνο αυτό, ο θάνατος του Πάπα Ιωάννη Παύλου Ι συνδέθηκε με τις σκοτεινές μπίζνες του Βατικανού με την εν λόγω τράπεζα.
Τα επόμενα χρόνια, σύμφωνα με το βιβλίο του Μάρκο Πολίτι και του Καρλ Μπερνστάιν το 1996, «Η Αυτού Αγιότης», ο Πάπας Ιωάννης Παύλος ο Β' συστηματικά χρηματοδοτούσε τη δεκαετία του 1980 την Αλληλεγγύη μέσω ενός παπικού λογαριασμού σε μια προσπάθεια να πλήξει τον κομμουνισμό στην Ανατολική Ευρώπη.
Στα πρόσφατα χρόνια, όπως επιβεβαίωσαν στους «Financial Times» νυν και πρώην αξιωματούχοι του Βατικανού, η τράπεζα χρησιμοποιείται για να κατευθύνει κεφάλαια, συχνά κρυφά για ευπαθείς χριστιανικές ομάδες σε Κούβα και Αίγυπτο. Πρακτική που, όπως επισημαίνουν, μπορεί να αφήνει μια «ανοιχτή πόρτα» σε φοροδιαφυγή και οργανωμένο έγκλημα. «Μόλις αρχίσεις τις συναλλαγές με ένα ίδρυμα, οι άνθρωποι δεν ξέρουν πού και πότε να σταματήσουν. Αυτό που αρχικά ξεκίνησε με την αποστολή χρημάτων στην Πολωνία, ξέφυγε από κάθε έλεγχο», λέει ανώτατο τραπεζικό στέλεχος, ενώ ένας αξιωματούχος του Βατικανού επισημαίνει: «Δεν υπήρχαν κανόνες. Ετσι εάν προσθέσεις και κάποιον με εγκληματικά κίνητρα είσαι τελειωμένος».
Η οικονομική κρίση του 2008 προκάλεσε σοβαρούς τριγμούς και στην Τράπεζα του Βατικανού: «Μέχρι τότε δεν υπήρχε καμία πίεση προς την τράπεζα να ''καθαρίσει'' τις ενέργειές της, είτε μέσω ελεγκτών είτε μέσω αξιωματούχων της Αγίας Εδρας», δηλώνει πρώην στέλεχος της τράπεζας.
«Ωστόσο, η οικονομική κρίση τα άλλαξε όλα αυτά. Πιέσεις από διεθνείς οργανισμούς οδήγησαν στην ταυτοποίηση των κρατών που δεν τηρούσαν τους διεθνείς κανονισμούς. Την ίδια στιγμή, οι εισαγγελείς στη Ρώμη έλεγχαν ύποπτες συναλλαγές, έχοντας ως στόχο ένα παρακλάδι της UniCredit, της μεγαλύτερης ομολογιακής ιταλικής τράπεζας. Ο έλεγχος ''χτύπησε'' σε παρατυπίες στις συναλλαγές της με την Τράπεζα του Βατικανού. Οπως αναφέρουν πηγές, πληρωμές από ανώνυμους κατόχους τραπεζικών λογαριασμών του Βατικανού, βρέθηκαν στο παρακλάδι αυτό, με αποτέλεσμα να αρχίσουν οι έρευνες για ξέπλυμα χρήματος. Η έρευνα τελείωσε φέτος, αλλά όχι χωρίς επιπτώσεις για το Βατικανό. Η UniCredit υποστηρίζει ότι έχει κόψει κάθε επαφή με την Αγία Εδρα.
