Σύμφωνα με δυο νέες μελέτες, οι γαλάζιες φάλαινες όπως και οι ραμφοφάλαινες επηρεάζονται από προσομοιωτές ναυτικών ηχοεντοπιστών.

Σε δύο πειράματα, ομάδες ερευνητών κατόρθωσαν να βάλουν σε 17 γαλάζιες φάλαινες και δύο ραμφοφάλαινες, συσκευές εντοπισμού και ηχογράφησης. Στη συνέχεια, έπαιξαν προσομοιωτή ηχοεντοπισμού μέσα από μεγάφωνο, κάτω από την επιφάνεια του νερού και κατέγραψαν τις αντιδράσεις των φαλαινών.
Τα ευρήματά τους δημοσιεύτηκαν στο «Proceedings B» και το «Biology Letters» της Royal Society.

Στο παρελθόν, ερευνητές είχαν συνδέσει τον μαζικό αποπροσανατολισμό και τους θανάτους ραμφοφαλαινών σε διάφορα μέρη του κόσμου, με στρατιωτικές ασκήσεις που χρησιμοποιούσαν μέτριας συχνότητας σόναρ. Μετά απ’ αυτό, οι επιστήμονες ήθελαν να ανακαλύψουν αν ο ήχος ήταν βλαβερός για τις φάλαινες.
Η νέα μελέτη δεν δίνει εξήγηση όσον αφορά στο μαζικό αποπροσανατολισμό, με τους λόγους να μην είναι ξεκάθαροι. Ωστόσο, ο εμπειρογνώμονας για θαλάσσια θηλαστικά του Τμήματος Ερευνών για Θαλάσσια Θηλαστικά του πανεπιστημίου St Andrews (SMRU) Patrick Miller, ο οποίος έλαβε μέρος στη νέα έρευνα, επισημαίνει ότι θα ήταν καλύτερα να μη γίνονται ναυτικές ασκήσεις στις περιοχές των φαλαινών.

Η έρευνα στις ραμφοφάλαινες έγινε επίσης από ερευνητές του SMRU. Έδειξε αυτό που υποψιάζονταν ήδη οι ερευνητές, ότι δηλαδή ο  ανθρωπογενής ήχος είχε αρνητική επίδραση στις φάλαινες που  καταδύονται σε βαθιά νερά. Οι ραμφοφάλαινες χρησιμοποιούν ήχο όταν κυνηγούν και όταν επικοινωνούν. Χρησιμοποιούν ηχοεντοπιστικά κλικς καθώς καταδύονται σε βάθος 2 σχεδόν χιλιομέτρων, για να εντοπίσουν τα καλαμάρια που κυνηγούν. Ο ήχος των φαλαινών «χτυπά» στο σώμα των καλαμαριών και επιστρέφει ως ηχώ.

Όταν οι επιστήμονες, κατά τη διάρκεια του πειράματος, εξαπέλυσαν τον ήχο του σόναρ, οι δυο ραμφοφάλαινες Ζιφιοί σταμάτησαν να κυνηγούν και απομακρύνθηκαν γρήγορα και αθόρυβα.   Ακόμα πιο ενδιαφέρον ήταν αυτό που έδειξε η δεύτερη μελέτη, με επικεφαλή τον Jeremy Goldbogen, από το «Cascadia Research Collective» στην Ουάσινγκτον, ότι δηλαδή και αρκετές γαλάζιες φάλαινες ανταποκρίνονταν στον ήχο.

Οι γαλάζιες φάλαινες επικοινωνούν με ήχο, σε πολύ χαμηλή συχνότητα, πολύ πιο κάτω από αυτό του ναυτικού σόναρ. Επειδή δεν χρησιμοποιούν τον ήχο στο κυνήγι, οι επιστήμονες πίστευαν ότι αυτές οι φάλαινες δεν θα επηρεάζονταν από το σόναρ. Υπήρχαν όμως ποικίλες αντιδράσεις.
Οι φάλαινες που τρέφονταν κοντά στην επιφάνεια της θάλασσας δεν αντιδρούσαν ιδιαιτέρα. Εκείνες όμως, που βουτούσαν στα βαθιά για να τραφούν με κριλ αντιδρούσαν αλλιώς. «Μια φάλαινα έκανε βουτιές και τρεφόταν καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας», είπε ο δρ Goldbogen. «Κι όταν ο ήχος σταμάτησε, σταμάτησε και η φάλαινα να τρέφεται και απομακρύνθηκε από την πηγή του ήχου».

Οι φάλαινες αυτές μπορούν να καταβροχθίσουν, με μια χαψιά, κριλ που ισοδυναμεί με μισό εκατομμύριο θερμίδες. Έτσι αν υπάρχει διαταραχή στη διατροφή της σημαίνει μεγάλη απώλεια ενέργειας για αυτήν. «Υπολόγισα ότι για εκείνο το χρονικό διάστημα, η φάλαινα έχασε σχεδόν έναν τόνο κριλ», είπε ο δρ Goldbogen. «Αν αυτό συμβαίνει συχνά στις περιοχές όπου τρέφονται, τότε θα υπάρχουν σοβαρές συνέπειες». Πάντως, ναυτικές ασκήσεις γίνονται και τώρα, στις περιοχές όπου τρέφονται οι φάλαινες.

Οι γαλάζιες φάλαινες αυτής της μελέτης, για παράδειγμα, τρέφονταν στις ακτές της Καλιφορνίας το καλοκαίρι και το φθινόπωρο του 2010. Η περιοχή της μελέτης, ήταν η ίδια με την περιοχή όπου γίνονται τακτικές ασκήσεις του αμερικανικού ναυτικού και όπου οι φάλαινες έρχονται για να συσσωρεύσουν λίπος για το μακρύ τους μεταναστευτικό ταξίδι προς τις περιοχές της αναπαραγωγής.Ακόμα και ανεπαίσθητες διαταραχές σε αυτό το προ-μεταναστευτικό φαγοπότι, είπε ο δρ Goldbogen, «μπορεί να επηρεάσει σοβαρά την υγεία τους».  «Αυτά είναι τα μεγαλύτερα ζώα που έχουν ζήσει ποτέ και χρειάζονται τεράστιες ποσότητες τροφής», προσθεσε.

Η τεχνολογία των smartphones
Η προσεκτική παρακολούθηση της συμπεριφοράς των φαλαινών έγινε κατορθωτή χάριν στην τεχνολογία που ήταν μέσα στις συσκευές που είχαν τοποθετηθεί επάνω τους.  «Πολλοί από τους αισθητήρες που έχουμε στα “έξυπνα” κινητά μας είναι οι ίδιοι με αυτούς που ήταν μέσα στις συσκευές που τοποθετήσαμε στις φάλαινες», είπε ο δρ Goldbogen. «Όταν περιστρέφεις το κινητό σου, μετακινείται μαζί και η οθόνη του. Αυτό οφείλεται σε αισθητήρες που ονομάζονται επιταχυνσιόμετρα και μαγνητόμετρα. Έτσι παίρνουμε τις πληροφορίες για την τοποθεσία που βρίσκεται η φάλαινα, την ταχύτητά και τiς κινήσεις της».

Αλλά δεν ήταν εύκολο για μπει η συσκευή σε αυτά τα γιγάντια θηλαστικά. Χρησιμοποιήθηκαν βεντούζες για να εφαρμοστούν οι συσκευές. Οι ερευνητές πλησίαζαν τις φάλαινες με μικρές βάρκες και ένα μέλος της ομάδας, με ράβδο ανθρακικών ινών τοποθετούσε τη συσκευή στη ράχη του ζώου. «Μπορούμε να προγραμματίσουμε τη συσκευή, έτσι ώστε, να λυθεί από τη φάλαινα και να το πάρουμε για να μελετήσουμε τα δεδομένα που έχει συλλέξει», είπε ο δρ Goldbogen.   Αν και οι δυο μελέτες αποδεικνύουν ότι τα σόναρ επηρεάζουν αυτά τα σπάνια θαλάσσια θηλαστικά, οι ερευνητές λένε ότι χρειάζονται ακόμα πολλές έρευνες σχετικά με την επίδραση της ανθρώπινης δραστηριότητας στο περιβάλλον τους. Έτσι θα διαπιστωθεί αν χρειάζονται ακόμα περισσότερα μέτρα για την προστασία τους.