Τη θέσπιση μηχανισμών που θα επιτρέπουν στους ευρωπαίους πολίτες να διεκδικούν ομαδικά τα δικαιώματά τους σε περίπτωση που αυτά παραβιάζονται, διεκδικώντας αποζημιώσεις, συνιστά στα κράτη μέλη η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Το μέτρο της συνολικής ένδικης προστασίας, ισχύει ήδη στις Ηνωμένες Πολιτείες, ωστόσο η Κομισιόν θέλει να υπάρξουν εγγυήσεις ώστε να αποφεύγεται η καταχρηστική προσφυγή στη δικαιοσύνη.

Η σύσταση της Επιτροπής καλεί όλα τα κράτη μέλη να θεσπίσουν εθνικά συστήματα συλλογικής ένδικης προστασίας και καθορίζει μια σειρά κοινών ευρωπαϊκών αρχών που θα πρέπει να τηρούν τα εν λόγω συστήματα.

Ειδικότερα, όπως τονίζει, τα κράτη μέλη θα πρέπει να διαθέτουν σύστημα συλλογικής ένδικης προστασίας, το οποίο θα επιτρέπει σε μεμονωμένα πρόσωπα και σε οντότητες (μη κυβερνητικές οργανώσεις, ενώσεις καταναλωτών κλπ) να υποβάλλουν αγωγή με σκοπό την έκδοση δικαστικής εντολής που επιβάλλει την παύση των παραβιάσεων των δικαιωμάτων που τους παρέχονται από τη νομοθεσία της ΕΕ (η λεγόμενη «αγωγή παράλειψης») και να διεκδικούν αποζημίωση για την αποκατάσταση ζημίας που έχουν υποστεί από τις παραβιάσεις αυτές (η λεγόμενη «αγωγή αποζημίωσης») σε περίπτωση όπου μεγάλος αριθμός ατόμων έχει ζημιωθεί από την ίδια παράνομη πρακτική.

Τα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι οι διαδικασίες συλλογικής ένδικης προστασίας είναι ορθές, δίκαιες, εμπρόθεσμες και δεν έχουν απαγορευτικό κόστος.

Η Επιτροπή συνιστά να προβλεφθούν σημαντικές διαδικαστικές διασφαλίσεις, ώστε να εξασφαλιστεί ότι δεν υφίστανται κίνητρα για κατάχρηση των συστημάτων συλλογικής ένδικης προστασίας. Τα κράτη μέλη θα πρέπει, για παράδειγμα, να μην επιτρέπουν την εργολαβία δίκης, δεδομένου ότι αυτή συνιστά, δυνητικά, κίνητρο για καταχρηστική προσφυγή στη δικαιοσύνη. Επιπλέον, οι οντότητες που εκπροσωπούν ενάγοντες πρέπει να είναι μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, ώστε να εξασφαλίζεται ότι έχουν ως γνώμονα τα συμφέροντα των ζημιωθέντων σε περιπτώσεις συλλογικών ζημιών. Ένας άλλος τρόπος για την αποτροπή της καταχρηστικής προσφυγής στη δικαιοσύνη είναι η απαγόρευση των κυρωτικών αποζημιώσεων, οι οποίες συνήθως αυξάνουν τα διακυβευόμενα οικονομικά συμφέροντα στις ομαδικές αγωγές. Αντίθετα, πρέπει να επιδικάζεται πλήρης αποζημίωση στους ιδιώτες μόλις το δικαστήριο επιβεβαιώσει το βάσιμο των αξιώσεων τους.

Ο δικαστής θα πρέπει να διαδραματίζει βασικό ρόλο στη συλλογική διαδικασία, να διαχειρίζεται αποτελεσματικά την υπόθεση και να επαγρυπνά για τυχόν καταχρήσεις. Η Επιτροπή δεν έχει αποκλείσει τη χρηματοδότηση από τρίτους στο πλαίσιο ενός ευρωπαϊκού μηχανισμού συλλογικής ένδικης προστασίας, αλλά προτείνει αυτό να γίνεται υπό προϋποθέσεις, ειδικότερα όσον αφορά τη διαφάνεια, ώστε να αποφεύγεται η σύγκρουση συμφερόντων.

Η σύσταση προωθεί επίσης την εναλλακτική επίλυση των διαφορών, υπό την προϋπόθεση ότι η δυνατότητα αυτή θα παρέχεται στα μέρη σε συναινετική βάση.
Η παρούσα σύσταση καλεί τα κράτη μέλη να θεσπίσουν κατάλληλα μέτρα εντός δύο ετών το αργότερο. Δύο έτη μετά την εφαρμογή της σύστασης, το αργότερο, η Επιτροπή θα αξιολογήσει την διαμορφωθείσα κατάσταση, βάσει των ετήσιων εκθέσεων των κρατών μελών, για να εκτιμήσει εάν απαιτούνται περαιτέρω μέτρα για να ενισχυθεί η οριζόντια προσέγγιση της σύστασης.

 «Η παρούσα σύσταση αποτελεί μια ισόρροπη προσέγγιση για τη βελτίωση της πρόσβασης στη δικαιοσύνη για τους πολίτες, ενώ παράλληλα αποφεύγεται ένα σύστημα συλλογικής αγωγής τύπου ΗΠΑ, και ο κίνδυνος αβάσιμων αξιώσεων και καταχρηστικής προσφυγής στη δικαιοσύνη», δήλωσε η Αντιπρόεδρος της Κομισιόν για θέματα δικαιοσύνης Βιβιάν Ρέντινγκ.

Από την πλευρά του, ο Αντιπρόεδρος για θέματα ανταγωνισμού, Χοακίν Αλμούνια δήλωσε ότι όταν πέφτουν θύματα παράβασης των κανόνων ανταγωνισμού, τόσο οι πολίτες όσο και οι επιχειρήσεις, ιδίως οι ΜΜΕ, συχνά αντιμετωπίζουν σοβαρά εμπόδια για να εξασφαλίσουν ουσιαστική αποζημίωση. «Δεδομένου ότι η ζημία μπορεί να μοιραστεί μεταξύ πολλών ζημιωθέντων, πρέπει να θεσπιστούν και μηχανισμοί συλλογικής ένδικης προστασίας και η παρούσα σύσταση αποτελεί συνεπώς χρήσιμο συμπλήρωμα το οποίο αποστέλλει σαφές μήνυμα στα κράτη μέλη», κατέληξε.

«Σήμερα πραγματοποιούμε ένα σημαντικό βήμα προς ένα πλαίσιο της ΕΕ για τα μέσα συλλογικής ένδικης προστασίας και καλούμε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ να εξασφαλίσουν για τους καταναλωτές της ΕΕ τα μέσα που θα τους επιτρέπουν να ασκούν τα δικαιώματά τους και να διεκδικούν αποζημίωση για ζημία προκληθείσα από παράβαση της νομοθεσίας της ΕΕ», τόνισε ο Επίτροπος για την προστασία των καταναλωτών, Τόνιο Μπορζ, προσθέτοντας ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι οι διαδικασίες συλλογικής ένδικης προστασίας είναι ορθές, δίκαιες, εμπρόθεσμες και δεν έχουν απαγορευτικό κόστος.