Με αφορμή τη νέα ένταση στις, ήδη, τεταμένες γερμανοτουρκικές σχέσεις, η οποία προκλήθηκε με τη σύλληψη του τουρκογερμανού αντικαθεστωτικού συγγραφέα, Ντόγκαν Ακάνλι, στην Ισπανία, επιχειρούμε μια ανάλυση στους λόγους που οδηγούν Τουρκία και Γερμανία να συντηρούν αυτή την ένταση στις σχέσεις τους.
Σύμφωνα με τον διεθνολόγο Πέτρο Ζαρούνα, το όλο ζήτημα θα πρέπει να τεθεί υπό το πρίσμα της αλλαγής στις σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας, τους επόμενους μήνες ή/και χρόνια.
Όπως αναφέρει, έχει διαφανεί με τον πλέον ξεκάθαρο τρόπο ότι η προοπτική ενταξιακής πορείας της Τουρκίας στην ΕΕ, απομακρύνεται για να μην πούμε ότι δεν υπάρχει κιόλας. Αυτό είναι κάτι που το αναγνωρίζουν και το ξέρουν καλά όλες οι πλευρές.
Όπως επισημαίνει ο κ. Ζαρούνας, η καρδιά των σχέσεων πλέον δεν είναι οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις της Τουρκίας, οι οποίες μέχρι στιγμής διατηρούνται λόγω της αδυναμίας αντικατάστασής τους αυτή την περίοδο με κάτι καινούριο που θα συνιστά την νέα ειδική σχέση Τουρκίας-ΕΕ.
Η καρδιά των σχέσεων, συνεχίζει, είναι πλέον η επικαιροποίηση-αναβάθμιση της τελωνειακής ένωσης της Τουρκίας, κάτι που η Τουρκία επιθυμεί διακαώς. Αυτή τη στιγμή η τελωνειακή ένωση δεν είναι πλήρης και έχει να κάνει στην ουσία με τα βιομηχανικά προϊόντα. Η εξέλιξη αυτή είχε εξαιρετικά θετικό πρόσημο για την Τουρκία αλλά και για την ΕΕ, καθώς παράγονταν βιομηχανικά προϊόντα σε βιομηχανίες που δημιουργήθηκαν στην Τουρκία και διοχετεύονταν στην Ευρωπαϊκή αγορά χωρίς να πληρώνουν δασμούς, κάτι που αποτελεί μέρος της συμφωνίας.
Η συμφωνία αυτή είχε ως αποτέλεσμα το ΑΕΠ της Τουρκίας να τριπλασιαστεί και αυτό απετέλεσε την αιχμή του δόρατος για όλες τις μέχρι στιγμής επικρατήσεις Ερντογάν στις Εθνικές Εκλογές.
Συνεπώς, επισημαίνει ο Πέτρος Ζαρούνας, τόσο η ΕΕ όσο και η Τουρκία αντιλαμβάνονται αυτές τις πραγματικότητες και σε καμιά περίπτωση δεν θα ήθελαν σε απόλυτο βαθμό να τερματιστεί αυτή η σχέση και οι προοπτικές.
Συμπληρώνει δε, ότι μπορεί η ρητορική Ερντογάν να είναι έντονη κατά της ΕΕ ωστόσο δεν μπορεί να αντέξει αυτή την περίοδο η Τουρκία, ούτε οικονομικά αλλά ούτε και πολιτικά τερματισμό των σχέσεων με την ΕΕ και αυτό το γνωρίζουν καλά.
Τι επιζητεί η Τουρκία
Αυτό που τώρα επιζητεί η Τουρκία είναι η αναβάθμιση της τελωνειακής της Ένωσης, να συμπεριλάβει αγρότες και αγροτικά προϊόντα κάτι που φυσικά θορύβησε αρκετές χώρες της ΕΕ, όπως η Ελλάδα, η Ιταλία, η Ισπανία, η Γαλλία, η Γερμανία και όχι μόνο, οι οποίες και αντιδρούν έντονα σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο.
Στο πλαίσιο αυτό, η Τουρκία επιθυμεί μια νέα σχέση η οποία θα συμπεριλαμβάνει πέραν της επαναδιαπραγμάτευσης και αναβάθμισης της τελωνειακής ένωσης, συνεργασία σε θέματα προσφύγων, θέματα τρομοκρατίας, ασφάλειας και βίζας, μια διαδικασία που ενδεχομένως να κρατήσει για αρκετούς μήνες/χρόνια.
Η στάση της Γερμανίας
Η στάση της Γερμανίας και ιδιαίτερα των μεγάλων κομμάτων της χώρας, έγινε πέραν από ξεκάθαρη κατά την πρόσφατη παρέμβαση Ερντογάν στις γερμανικές εκλογές, όταν και ζήτησε από τους Τούρκους που έχουν δικαίωμα ψήφου, να μην στηρίξουν κανένα από τα μεγάλα κόμματα, τα οποία χαρακτήρισε μάλιστα εχθρούς της Τουρκίας.
Άμεση ήταν η αντίδραση της Άνγκελα Μέρκελ και του Μάρτιν Σουλτς, οι οποίοι καταδίκασαν κάθε παρέμβαση στην εκλογική διαδικασία.
Σε προεκλογική συγκέντρωση στην πόλη Χέρφορντ της Βόρειας Ρηνανίας Βεστφαλίας η Γερμανίδα καγκελάριος δήλωσε: «Δεν επιτρέπουμε σε κανέναν, ούτε στον Πρόεδρο Ερντογάν να παρεμβαίνει. Οι Γερμανοί πολίτες, ανεξάρτητα από την καταγωγή τους, έχουν το δικαίωμα να ψηφίσουν ελεύθερα το κόμμα που επιθυμούν».
Εξάλλου, ο Μάρτιν Σουλτς υπέδειξε ότι «δεν εμπίπτει στις αρμοδιότητες του Τούρκου Προέδρου να δίνει οδηγίες για τις γερμανικές εκλογές».
Ο Πέτρος Ζαρούνας αναφέρει σχετικά, ότι οι Γερμανία αντιμετωπίζει πλέον τον Ερντογάν ως ένα πρόβλημα, ως ένα αστάθμητο παράγοντα που δημιουργεί αναταράξεις στις σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας. Πρόσφατα έχει λεχθεί από γερμανικά χείλη ότι "οι Γερμανοί δεν θα θυσιάσουν τη μακροπρόθεσμη σχέση με την Τουρκία λόγω Ερντογάν, θα κρατήσουν τη σχέση με την Τουρκία και θα διαφοροποιήσει τις σχέσεις και τη στάση ενάντια στον Ερντογάν.
Οι λόγοι που αυτό συμβαίνει έχει να κάνει με ζητήματα εθνικής αξιοπρέπειας, για λόγους μακροχρόνιας σχέσης με την Τουρκία, αλλά και για λόγους καθαρά εκλογικούς. Σε καμιά περίπτωση, δεν θα επέτρεπαν τα μεγάλα γερμανικά κόμματα, να θεωρηθεί ότι διατηρούν παθητική στάση ενάντια στις τουρκικές προκλήσεις και στις παρεμβάσεις στα εσωτερικά της χώρας.
Η Γερμανία ουσιαστικά διαμηνύει με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο, ότι επιθυμεί επαναδιαπραγμάτευση της σχέσης με την Τουρκία, ωστόσο κάτι τέτοιο θα πρέπει να γίνει με τους δικούς της όρους και όχι με όρους που θα ικανοποιούν την Τουρκία μόνο.
Σύμφωνα με τον κ. Ζαρούνα τους επόμενους μήνες θα πρέπει να είμαστε έτοιμοι για μια εξαιρετικά δύσκολη και έντονη διαπραγματευτική διαδικασία με την Τουρκία, σχετικά με την ειδική σχέση που θα πρέπει πλέον να διαμορφωθεί μεταξύ ΕΕ και Τουρκίας.
Το μόνο που θα πρέπει να αναμένεται να διαφοροποιηθεί μετά τις γερμανικές εκλογές, από πλευράς ΕΕ σε σχέση με την Τουρκία, επισημαίνει ο κ. Ζαρούνας, θα είναι κυρίως σε επίπεδο ρητορικής και όχι ιδιαίτερα σε πεδίο ουσίας.
Υ.Γ.: Σύμφωνα με το διεθνολόγο "Η Τουρκία ζήτησε τις 4 ελευθερίες της ΕΕ στην Κύπρο, γιατί αντιλαμβάνεται στρατηγικά ότι όσο περνούν τα χρόνια θα απομακρύνεται από την ΕΕ και υπάρχει κίνδυνος να χάσει την επιρροή στην Κύπρο, ενώ αν κερδίσει κατ' εξαίρεση τις 4 ελευθερίες στην Κύπρο, θα μπορεί να διατηρήσει και την επιρροή της στην Κύπρο".
Υ.Γ 2: Στα όσα συζητηθούν για την Τελωνειακή Ένωση της Τουρκίας, η Κύπρος θα έχει λόγο και θα μπορεί να ζητήσει ακόμα και εξαιρέσεις, αλλά να θέσει και τις δικές τις προϋποθέσεις, αρκεί να υπάρχει σαφής προσανατολισμός και στρατηγικός προγραμματισμός.
