Η αιφνιδιαστική ανακοίνωση του Πάπα Βενέδικτου XVI τη Δευτέρα ότι θα παραιτηθεί στις 28 Φεβρουαρίου αποτέλεσε την έναρξη της μάχη μιας διαδοχής που είναι πιθανό να καθορίσει  τη μελλοντική πορεία της καθολικής εκκλησίας που τανταλίζεται από σκάνδαλα και παρακμάζουσα πίστη στα παραδοσιακά ανά τον κόσμο προπύργιά της.

 

Επικαλούμενος θέματα υγείας, ο Βενέδικτος έγινε ο πρώτος Πάπας που παραιτήθηκε εδώ και  έξι αιώνες.  Είπε ότι εξέτασε τη συνείδησή του «ενώπιον του Θεού» και αισθάνθηκε ότι δεν είχε την σωματική και πνευματική δύναμη να  καθοδηγήσει τα περίπου 1,2 δισεκατομμύρια Ρωμαιοκαθολικών στις σύγχρονες προκλήσεις. 

 

Το έργο αυτό θα επωμιστεί ο  διάδοχός του, ο οποίος θα πρέπει να στηρίξει όχι μόνο μια αμαυρωμένη  από τη σεξουαλική κακοποίηση Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία, αλλά και με μια όλο και πιο κοσμική Ευρώπη καθώς  και την εξάπλωση των προτεσταντικών ευαγγελικών κινημάτων στις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Λατινική Αμερική και την Αφρική .

 

Με την παραίτηση του Πάπα ξεκινά η πάλη μεταξύ των πιο συντηρητικών οπαδών του  Βενέδικτου, ο οποίος υποστήριζε μια μικρότερη εκκλησία με πιο ένθερμους οπαδούς, και εκείνων που αισθάνονται ότι  η εκκλησία μπορεί να διευρύνει την απήχησή της με μικρές, αλλά σημαντικές αλλαγές, όπως η δυνατότητα γάμου των διαζευγμένων  Καθολικών χωρίς την απαγόρευση της θείας κοινωνίας ή η  χαλάρωση των περιορισμών για χρήση προφυλακτικού, σε μια προσπάθεια να αποτραπεί το AIDS. 

 

Πολλοί παρατηρητές του Βατικανού υποψιάζονται ότι  θα επιλεγεί κάποιος  από τους Καρδηνάλιους που να διαθέτει καλύτερες δεξιότητες διαχείρισης και μια πιο προσωπική προσέγγιση από τον  σχολαστικό Βενέδικτο. Κάποιος  που να μπορεί να επεκτείνει την εμβέλειά της εκκλησίας σε νέες περιφέρειες, ιδιαίτερα ανάμεσα στους νέους της Ευρώπης- για τους οποίους η εκκλησία είναι πλέον σε μεγάλο βαθμό άνευ σημασίας- και στη Λατινική Αμερική και στην Αφρική, όπου Ευαγγελιστές κερδίζουν έδαφος. 

 

Διαβάστε εδώ το χρονικό της παραίτησης του Πάπα Βενέδικτου

 

«Θέλουν κάποιον που μπορεί να μεταφέρει την ιδέα του νέου ευαγγελισμού, να αναζωπυρώσει τις ιεραποστολές της εκκλησίας , να δράσει και να μην μείνει μόνο στη θεωρία» δήλωσε ο John L. Allen, ειδικός σε θέματα Βατικανού στο National Catholic Reporter και συγγραφέας πολλών βιβλίων για τον παπισμό. « Κάποιος ο οποίος θα είναι επικεφαλής ιεραπόστολος της εκκλησίας,  ένας σόουμαν και πωλητής για την Καθολική πίστη, ο οποίος  θα μπορεί να αναλάβει προσωπικά στα χέρια του τα ηνία της κυβέρνησης», πρόσθεσε.

 

Η άλλη μεγάλη μάχη μέσα  στην εκκλησία,  αφορά στη μεγάλη δημογραφική κατανομή των Καθολικών, η οποία έχει μετατεθεί αποφασιστικά προς τον αναπτυσσόμενο κόσμο. Σήμερα, το 42% των πιστών προέρχονται από τη Λατινική Αμερική, και περίπου το 15 % από την Αφρική, έναντι μόνο 25 % από την Ευρώπη. Αυτό έχει οδηγήσει πολλούς στην εκκλησία να συμπεράνουν ότι ο νέος Πάπας θα πρέπει να αντιπροσωπεύει ένα μέρος του κόσμου όπου ο αριθμός των πιστών αυξάνεται γρήγορα, ενώ άλλοι λένε ότι θα πρέπει να είναι ύψιστης σημασίας η πνευματική διάσταση του υποψήφιου Ποντίφικα.

 

Αλλά, ενώ οι περισσότεροι από τους Καθολικούς πιστούς ζουν έξω από την Ευρώπη, οι περισσότεροι από τους καρδινάλιους προέρχονται από την Ευρώπη, δείχνοντας  μια κεντρική τάση: ενώ το Βατικανό είναι ένας παγκόσμιος οργανισμός, συχνά λειτουργούν σαν ένα ιταλικό χωριό.

 

Υπό κανονικές συνθήκες, οι καρδινάλιοι θα  προσέρχονταν στη Ρώμη μετά το θάνατο του Πάπα. Στην προκειμένη περίπτωση , είπε ο εκπρόσωπος του Βατικανού, αιδεσιμότατος Federico Lombardi, ο Πάπας θα ασκεί τα καθήκοντά του μέχρι τις 28 Φεβρουαρίου στις 8 μ.μ., με τον διάδοχο πιθανώς να εκλέγεται κοντά στο Πάσχα, που φέτος πέφτει στις 31 Μαρτίου. 

 

Ήδη, οι οργιάζουν οι εικασίες  σχετικά με το ποιος πληροί καλύτερα τις ανάγκες της εκκλησίας. Ακόμη και πρακτορεία στοιχημάτων άρχισαν να προσφέρουν υψηλές αποδόσεις σε στοιχήματα για τους επίδοξους διαδόχους του Γερμανού στην καταγωγή Βενέδικτου, του δεύτερου μη Ιταλού που εξελέγη στον παπικό θρόνο, μετά τον Πολωνό Ιωάννη Παύλο τον Β’.

 

Οι επικρατέστεροι υποψήφιοι

 

Καρδινάλιος Angelo Scola, ο ισχυρός αρχιεπίσκοπος του Μιλάνου, θεωρείται ως ο επικρατέστερος ιταλός υποψήφιος.  Πρόκειται για συντηρητικό θεολόγο με ενδιαφέρον για τη βιοηθική και τις καθολικές-μουσουλμανικές σχέσεις. Είναι γνωστός για την διάνοιά του, το παρελθόν του στις ίδιες θεολογικές σχολές με τον  Βενέδικτο και τους στενούς δεσμούς του με το ιταλικό πολιτικό κατεστημένο. Οι εμπειρογνώμονες του Βατικανού επαινούν το δημοφιλές εκτόπισμα του, παρόλο που τα γραπτά του είναι συχνά αδιαφανή.

 

Καρδινάλιος Marc Ouellet, ένας δογματικός Καναδός θεολόγος, θεωρείται ως ένα από τα αγαπημένα  παιδιά του Βενέδικτου, ο οποίος τον διόρισε επικεφαλής της Συνόδου Επισκόπων που ασκεί μεγάλη επιρροή στην επιλογή των επισκόπων σε όλο τον κόσμο. Οι επικριτές του Quellet στην γενέτειρα πόλη του, Κεμπέκ, λένε ότι βρίσκεται ένα βήμα πίσω από τους προοδευτικούς επισκόπους της επαρχίας του, αλλά ότι αυτό δεν είναι κατ' ανάγκη μειονέκτημα στην σημερινή εκκλησία.

 

Καρδινάλιος Peter Appiah Turkson της Γκάνας,  επικεφαλής του Ποντιφικού Συμβουλίου του Βατικανού για την Κοινωνική Δικαιοσύνη, θεωρείται ως o πιο πιθανός Αφρικανός υποψήφιος. Σπούδασε στη Ρώμη και τη Νέα Υόρκη, είναι γνωστός για τις ημιορθόδοξες τις απόψεις του σχετικά με τη χρήση των προφυλακτικών, λέγοντας ότι τα παντρεμένα ζευγάρια θα μπορούσαν να τα χρησιμοποιήσουν για την πρόληψη ενδεχόμενης λοίμωξης, όταν ο ένας σύντροφος είναι φορέαςς του ιού HIV, αν και ο ίδιος υποστήριξε επίσης την δήλωση του Πάπα Βενέδικτου ότι η χρήση προφυλακτικών αυξάνει τον κίνδυνο εξάπλωσης του AIDS.

 

Καρδινάλιος Leonardo Sandri, θεωρείται ο καταλληλότερος για το εκκλησίασμα των Ανατολικών Εκκλησιών, αφού είναι Αργεντινός, γεγονός  που θα ενθουσιάσει το εκκλησίασμα της Λατινικής Αμερικής.Υπηρέτησε στη Γραμματεία του κράτους υπό τον Ιωάννη Παύλο Β ' και ξέρει πώς να πλοηγηθεί μέσα στην πολύπλοκη γραφειοκρατία του Βατικανού, γεγονός που θα τον καθιστούσε ιδιαίτερα αποτελεσματικό,  λένε οι εμπειρογνώμονες για το  Βατικανό.

 

Καρδινάλιος Timothy Dolan Μ. της Νέας Υόρκης. Κατά τη διάρκεια του ψυχρού πολέμου αυτό θα  ήταν ένα μακρινό ενδεχόμενο, αλλά για πρώτη φορά γίνεται λόγος ότι ένας Αμερικανός,  θα μπορούσε να συγκαταλέγεται ανάμεσα στους υποψήφιους. Ο βαθύς συντηρητισμός του σε συνδυασμό με ένα λαϊκό χάρισμα που τον κάνει δημοφιλή στους πιστούς,  είναι ιδανικός συνδυασμός σε μια εποχή που η εκκλησία επικεντρώνεται στον «νέο ευαγγελισμό».

 

Ο Βενέδικτος θεωρήθηκε ως ένας αδύναμος ηγέτης,  προβληματισμένος από εξουθενωτικά σκάνδαλα, με πιο πρόσφατο αυτό του μπάτλερ του, Πάολο Γκαμπριέλε, ο οποίος  καταδικάστηκε τον Οκτώβριο του 2012 από το δικαστήριο του Βατικανού,  για την παράδοση απόρρητης αλληλογραφίας του Πάπα στον δημοσιογράφο Τζανλουίτζι Νούτσι, ο οποίος εξέδωσε τον περασμένο μήνα το βιβλίο με τίτλο Τα Μυστικά Έγγραφα του Πάπα Βενέδικτου ΙΣτ'.

Πέρα από την κρίση της σεξουαλικής κακοποίησης που έχει υπονομεύσει το ηθικό κύρος της εκκλησίας, κυρίως στη Γερμανία και τις αγγλόφωνες χώρες, ο διάδοχός του θα πρέπει να αντιμετωπίσει μια σειρά από σοβαρές πρακτικές προκλήσεις, συμπεριλαμβανομένης της έλλειψης ιερέων και μοναχών σε όλο τον κόσμο. 

 

"Θα έλεγα ότι η μεγαλύτερη πρόκληση της Καθολικής Εκκλησίας ήταν  η κατάρρευση του αριθμού των πιστών της σε όλη την Ευρώπη. Ο Χριστιανισμός βρίσκεται σε τέτοια πτώση σε πρώην καθολικές χώρες, που η πρόγνωση δεν είναι καθόλου καλή", δήλωσε ο PhilipJenkins, διακεκριμένος καθηγητής ιστορίας στο Ινστιτούτο Μελετών της Θρησκείας του  Πανεπιστημιου Baylor, στο Τέξας, επικαλούμενος την Ιρλανδία ως μια ιδιαίτερα εύγλωττη περίπτωση.

 

Σε μεγάλο μέρος του αναπτυσσόμενου κόσμου, ειδικά στη Λατινική Αμερική - η οποία αντιπροσωπεύει το ήμισυ των Καθολικών του κόσμου - και περιοχές της Αφρικής, οι ευαγγελικές εκκλησίες κερδίζουν εδάφη στα οποία  άλλοτε κυριαρχούσε η Καθολική Εκκλησία. 

 

"Αν έπρεπε να επενδύσω  στις προσπάθειες της εκκλησίας, θα έβαζα την Λατινική Αμερική σε  υψηλή προτεραιότητα, για να αποφευχθεί μια δεύτερη Ευρώπη," δήλωσε ο κ. Jenkins.

 

Αλλά η ανησυχία της Εκκλησίας για τον αναπτυσσόμενο κόσμο δεν θα οδηγήσει αναγκαστικά και στην επιλογή του Πάπα από αυτό το μέρος του κόσμου, λένε οι ειδικοί.

 

Ποιά θα είναι η επιρροή του μόνου ζωντανού πρώην Πάπα;

 

Ο Πάπας Βενέδικτος διόρισε  67 καρδιναλίους και από αυτούς οι  37 είναι από την Ευρώπη, με αποτέλεσμα να παραμένει η πιο σημαντική ομάδα ψήφου και ενδεχομένως με τη μεγαλύτερη επιρροή.

 

Σχεδόν το σύνολο των 117 καρδιναλίων που θα ψηφίσουν για το νέο Πάπα οι περισσότεροι διορίστηκαν από Βενέδικτο και τον προκάτοχό του, Ιωάννη Παύλο ΙΙ - και οι δύο ισχυρά παραδοσιακοί-  και είναι πιθανό ότι ο επόμενος Πάπας θα μοιράζεται το όραμα και το δόγμα τους.

 

Με περισσότερα από 150 εκατομμύρια καθολικούς και μια ραγδαία αύξηση του πληθυσμού της, η Αφρική εστιάζει το ενδιαφέρον της Καθολικής εκκλησίας με τους  εκκλησιαστικούς ηγέτες να προωθούν επιμελώς χαρισματικούς επίσκοπους και καρδηνάλιους σε χώρες με σημαντικό αριθμό πιστών, όπως η Νιγηρία και η Γκάνα.

 

Το 2002, ο Βενέδικτος, τότε καρδινάλιος Γιόζεφ Ράτσινγκερ, μίλησε για τα πλεονεκτήματα μιας πιθανής εκλογής ενός Αφρικανού Πάπα. " Ενώ όλοι καταδικάζουν το ρατσισμό,  ο δυτικός κόσμος εξακολουθεί να έχει επιφυλάξεις σχετικά με τον τρίτο κόσμο», δήλωσε. "Ωστόσο, στην Αφρική, για παράδειγμα, έχουμε πραγματικά μεγάλες μορφές τις οποίες μπορούμε μόνο να θαυμάσουμε. Είναι εντελώς κατάλληλοι γι αυτή τη θέση."

 

Αλλά, οι περισσότεροι ειδικοί επί θεμάτων του Βατικανού, δηλώνουν ότι ένα τέτοιο ενδεχόμενο είναι απομακρυσμένο. "Υπάρχει πολύ μεγάλη πιθανότητα να επιλεγεί Ευρωπαίος Πάπας", δήλωσε ο αιδεσιμότατος Thomas J. Reese, ανώτερος συνεργάτης του Woodstock Theological Center, στο Πανεπιστήμιο Georgetown.

 

Ο εκπρόσωπος του Βατικανού, πατέρας Lombardi, δήλωσε τη Δευτέρα,  ότι μετά την 28η Φεβρουαρίου, ο Πάπας θα αποσυρθεί από τη δημόσια ζωή και δεν θα συμμετέχει στο διορισμό του διαδόχου του. Ωστόσο, πολλοί αναρωτήθηκαν αν η παρουσία του θα έχει αντίκτυπο. "Το γεγονός ότι είναι ζωντανός, καθιστά προφανές ότι η γνώμη του και  η αντίληψη του θα γίνουν αισθητές", δήλωσε ο Paolo Rodari, δημοσιογράφος του Βατικανού για την καθημερινή Il Foglio.