Το αρχαιότερο γνωστό ναυάγιο στον κόσμο εντοπίστηκε στα ανοικτά των ακτών της Αττάλειας, στη νότια Τουρκία, σύμφωνα με αρχαιολόγους που συμμετείχαν στην έρευνα.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι το ναυάγιο χρονολογείται πριν από 4.400 έως 4.700 χρόνια, κατά την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού, περίπου την περίοδο κατά την οποία ανεγειρόταν η Μεγάλη Πυραμίδα της Γκίζας.
Παρότι δεν έχουν διασωθεί ξύλινα τμήματα του πλοίου, οι αμφορείς που μετέφερε εντοπίστηκαν στον βυθό, διατηρώντας ακόμη ίχνη από το περιεχόμενό τους.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των αρχαιολόγων, το πλοίο είχε μήκος περίπου 10 μέτρων και χρησιμοποιούνταν για τη μεταφορά εμπορευμάτων στη Μεσόγειο.
«Το ναυάγιο είναι μια χρονοκάψουλα στον βυθό της θάλασσας», δήλωσε ο καθηγητής Χακάν Ονίζ, από το Πανεπιστήμιο Ακντενίζ της Τουρκίας, ο οποίος ηγήθηκε της αποστολής της Ένωσης Μεσογειακής Αρχαιολογίας.
Στο σημείο οι δύτες ανακάλυψαν επίσης τρεις πέτρινες άγκυρες, καθώς τα πλοία εκείνης της εποχής συνήθιζαν να μεταφέρουν εφεδρικές.
Το ναυάγιο κοντά στο νησί Κέκοβα
Το ναυάγιο εντοπίστηκε κοντά στο νησί Κέκοβα, στην επαρχία της Αττάλειας, σε βάθος περίπου 30 μέτρων.
Κατά τη διάρκεια των ερευνών ανακαλύφθηκαν τρεις μεγάλες πέτρινες άγκυρες και περισσότερα από 30 κεραμικά δοχεία αποθήκευσης, γνωστά ως αμφορείς.
Η απουσία ξύλινων τμημάτων του πλοίου δεν επέτρεψε στους αρχαιολόγους να χρησιμοποιήσουν τη μέθοδο χρονολόγησης με ραδιενεργό άνθρακα, η οποία εφαρμόζεται σε οργανικά υλικά.
Για τον προσδιορισμό της ηλικίας του ναυαγίου, οι ερευνητές βασίστηκαν στη μορφολογία των αμφορέων. Τα σχήματα και τα διακοσμητικά χαρακτηριστικά των κεραμικών αγγείων διαφοροποιούνταν ανάλογα με την ιστορική περίοδο, επιτρέποντας τη σύγκρισή τους με άλλα αρχαιολογικά ευρήματα.
Οι αμφορείς που βρέθηκαν στην Κέκοβα διαθέτουν δύο λαβές, ανάγλυφη προεξοχή στο μέσο του σώματος και επίπεδη βάση.
Ο καθηγητής Ονίζ εξήγησε ότι τα χαρακτηριστικά τους παρουσιάζουν ομοιότητες με αμφορείς που έχουν εντοπιστεί στην Αίγυπτο και τη Μέση Ανατολή και χρονολογούνται πριν από 4.400 έως 4.700 χρόνια.
«Συγκρίνοντας τις τεχνικές διακόσμησης, μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ότι το ναυάγιό μας ανήκει στην Πρώιμη Εποχή του Χαλκού. Αυτό είναι απολύτως βέβαιο», ανέφερε.
Οι αμφορείς ανασύρθηκαν από τη θάλασσα και μεταφέρθηκαν σε σκάφος, όπου ξεκίνησαν οι εργασίες συντήρησής τους.
Εντοπίστηκαν υπολείμματα μέσα στους αμφορείς
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι ορισμένα από τα κεραμικά αγγεία διατηρούσαν ακόμη υπολείμματα από τα υλικά που περιείχαν πριν από χιλιάδες χρόνια.
Η δρ. Κάριν Σοουάντα, αρχαιολόγος από το Πανεπιστήμιο Μακουάρι της Αυστραλίας, εξέτασε τους αμφορείς μετά την ανάσυρσή τους και διαπίστωσε ότι ορισμένοι παρέμεναν ακέραιοι.
«Κοίταξα στο εσωτερικό και παραλίγο να λιποθυμήσω. Δεν μπορούσα να πιστέψω πόσα υπολείμματα ήταν ορατά. Δεν επρόκειτο απλώς για κηλίδες· είχε διατηρηθεί μεγάλη ποσότητα υλικού», δήλωσε.
Οι επιστήμονες επιχειρούν πλέον να προσδιορίσουν το είδος των εμπορευμάτων που μετέφερε το πλοίο.
«Θα μπορούσε να είναι ελαιόλαδο, κρασί ή ρητίνη», σημείωσε η Σοουάντα.
Ωστόσο, δεν αποκλείεται τα υπολείμματα να προέρχονται από διαφορετικές χρήσεις των αγγείων, καθώς οι αμφορείς πιθανότατα επαναχρησιμοποιούνταν για πολλά χρόνια.
Όπως εξήγησε η αρχαιολόγος, επρόκειτο για μεγάλα δοχεία που δεν εγκαταλείπονταν μετά την πρώτη χρήση τους, αλλά ενδεχομένως άδειαζαν και χρησιμοποιούνταν ξανά για τη μεταφορά άλλων προϊόντων.
Νέα στοιχεία για το εμπόριο στην αρχαιότητα
Η ανακάλυψη προσφέρει σημαντικές πληροφορίες για τις εμπορικές διαδρομές και τις θαλάσσιες μεταφορές στην αρχαία Μεσόγειο.
Οι αρχαιολόγοι θεωρούν ότι το πλοίο είχε ξεκινήσει από κάποια περιοχή της ανατολικής Μεσογείου, μεταφέροντας εμπορεύματα με πιθανό προορισμό την αρχαία Τροία, στη σημερινή βορειοδυτική Τουρκία, ή την Κρήτη, όπου αναπτυσσόταν ο μινωικός πολιτισμός.
Οι θαλάσσιες μετακινήσεις εκείνης της περιόδου ήταν ιδιαίτερα επικίνδυνες, καθώς οι ισχυροί άνεμοι και τα θαλάσσια ρεύματα στην περιοχή είχαν ως αποτέλεσμα τη βύθιση πολλών πλοίων.
Στην ευρύτερη θαλάσσια περιοχή έχουν εντοπιστεί εκατοντάδες ναυάγια, τα οποία αποτελούν αντικείμενο έρευνας της Ένωσης Μεσογειακής Αρχαιολογίας.
Ο καθηγητής Ονίζ περιέγραψε τη συγκίνηση που αισθάνεται κατά τις καταδύσεις στο σημείο.
«Είμαστε οι πρώτοι άνθρωποι που αγγίζουν αυτά τα αντικείμενα έπειτα από 5.000 χρόνια», δήλωσε.
«Σκεφτόμαστε διαρκώς τους ναυτικούς, τους κατασκευαστές των αμφορέων, τους ανθρώπους που τους μετέφεραν στους ώμους τους μέχρι το πλοίο, αλλά και τις γυναίκες που περίμεναν τους συζύγους τους, οι οποίοι, δυστυχώς, δεν επέστρεψαν ποτέ», πρόσθεσε.
Λόγω του βάθους, οι δύτες μπορούσαν να παραμείνουν στο σημείο του ναυαγίου για περίπου 30 λεπτά σε κάθε κατάδυση.
Το αρχαιότερο γνωστό ναυάγιο παγκοσμίως
Σύμφωνα με τους ερευνητές, η ανακάλυψη στην Κέκοβα θεωρείται πλέον το αρχαιότερο γνωστό ναυάγιο που έχει εντοπιστεί στον κόσμο.
Μέχρι σήμερα, το αρχαιότερο γνωστό ναυάγιο θεωρούνταν εκείνο που ανακαλύφθηκε κοντά στη Δοκό, νησί της νότιας Ελλάδας, το οποίο χρονολογείται πριν από περίπου 4.200 χρόνια.
Αντίθετα, το αρχαιότερο γνωστό ναυάγιο στο οποίο έχουν διασωθεί τμήματα του ξύλινου σκελετού του βρίσκεται στη Μαύρη Θάλασσα, στα ανοικτά της Βουλγαρίας, και εκτιμάται ότι έχει ηλικία περίπου 2.400 ετών.
Πληροφορίες: Η καθημερινή
