Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο επέλεξε την Πνύκα και την Ακρόπολη ως σκηνικό για μια ομιλία που ξεπέρασε τα όρια των ελληνοαμερικανικών σχέσεων, παρουσιάζοντας ένα ευρύτερο ιδεολογικό και γεωπολιτικό μήνυμα για το μέλλον της Δύσης.

Μιλώντας στην Αθήνα, στο πλαίσιο της επίσκεψής του για τον 6ο Στρατηγικό Διάλογο Ελλάδας–ΗΠΑ, ο Ρούμπιο συνέδεσε την αρχαία ελληνική κληρονομιά με τη σύγχρονη δυτική ταυτότητα, την εθνική κυριαρχία, την ενίσχυση της άμυνας, την αντιμετώπιση της μαζικής μετανάστευσης και την πολιτική εθνικής ισχύος της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ.

Το βασικό του μήνυμα ήταν ότι η Δύση βρίσκεται σε ένα ιστορικό σταυροδρόμι και καλείται να ανακτήσει αξίες που, κατά τον ίδιο, γεννήθηκαν στην αρχαία Ελλάδα και διαμόρφωσαν την πορεία του δυτικού πολιτισμού.

«Εδώ διαμορφώθηκε ο χαρακτήρας της Δύσης»

Ο Ρούμπιο τοποθέτησε την Αθήνα στην αφετηρία της ιστορικής διαμόρφωσης της Δύσης.

«Στην Αθήνα είδαμε για πρώτη φορά την πλήρη πραγμάτωση όλων των βασικών χαρακτηριστικών που επρόκειτο να καθορίσουν τη Δύση», ανέφερε.

Σύμφωνα με τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών, έννοιες όπως ο ηρωισμός, η τιμή και το καθήκον θεωρούνται σήμερα σχεδόν αυτονόητες στη δυτική σκέψη, όμως δεν αποτελούν, όπως υποστήριξε, οικουμενικά χαρακτηριστικά όλων των πολιτισμών.

«Θεωρούμε δεδομένη τη δυτική αντίληψη για τον ηρωισμό, την τιμή και το καθήκον. Υποθέτουμε ότι αυτά είναι κατά κάποιον τρόπο οικουμενικά για όλους τους ανθρώπους, σε όλες τις εποχές και σε όλους τους τόπους. Δεν είναι», είπε.

Κατά τον Ρούμπιο, αποτελούν προϊόν ενός ιδιαίτερου χαρακτήρα που «γεννήθηκε εδώ» και στη συνέχεια διαμόρφωσε ολόκληρη την ιστορία του πολιτισμού που ακολούθησε.

Από τους Έλληνες φιλοσόφους μέχρι το Apollo 11

Μεγάλο μέρος της ομιλίας αφιερώθηκε στην προσπάθεια του Ρούμπιο να χαράξει μια ιστορική γραμμή από την αρχαία ελληνική σκέψη μέχρι τα μεγάλα επιστημονικά και εξερευνητικά επιτεύγματα της νεότερης Δύσης.

Αναφέρθηκε στην αναζήτηση των Ελλήνων φιλοσόφων για τη δομή του σύμπαντος και υποστήριξε ότι αυτή η παράδοση πέρασε αργότερα στον Κοπέρνικο, τον Γαλιλαίο, τον Κέπλερ και τον Νεύτωνα.

Συνέδεσε επίσης την «πείνα για νέα γνώση» με την αποστολή του Μαγγελάνου γύρω από τον κόσμο, τα ταξίδια του Κολόμβου και, τελικά, την αποστολή του Apollo 11 στη Σελήνη.

Στην ίδια ιστορική αφήγηση ενέταξε τον Μέγα Αλέξανδρο, υποστηρίζοντας ότι οι ιδιότητες που τον οδήγησαν στην κατάκτηση του τότε γνωστού κόσμου επανεμφανίστηκαν αργότερα σε προσωπικότητες όπως ο Καίσαρας, ο Καρλομάγνος και ο Κορτές.

Το «thumos» και η επιβίωση των εθνών

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην αρχαιοελληνική έννοια του «θυμού» – thumos –, την οποία παρουσίασε ως κινητήρια δύναμη των μεγάλων πολιτισμών.

«Αυτός ο θυμός, όπως τον αποκαλούσαν οι αρχαίοι Έλληνες – η φωτιά του πάθους, της δύναμης, του θάρρους και της υπερηφάνειας – βρίσκεται στην καρδιά ενός μεγάλου πολιτισμού», ανέφερε.

«Χωρίς αυτόν, τα έθνη χάνουν τη θέλησή τους να πολεμήσουν, να αγωνιστούν, να επιβιώσουν», πρόσθεσε.

Ο Ρούμπιο συνέδεσε αυτές τις αξίες με αυτό που περιέγραψε ως τη δυτική ηθική παράδοση, από τον χριστιανό μάρτυρα που αρνείται να προδώσει την πίστη του μέχρι τον πατριώτη που θυσιάζει τη ζωή του για την πατρίδα του.

Έκανε επίσης αναφορά στον Τόμας Μορ, στη μάχη του Άλαμο και στα καταληκτικά λόγια της Διακήρυξης της Ανεξαρτησίας των Ηνωμένων Πολιτειών για τη δέσμευση των υπογραφόντων ως προς «τις ζωές, τις περιουσίες και την ιερή τιμή» τους.

«Η επόμενη δεκαετία θα γράψει τον επόμενο αιώνα»

Το ιστορικό πλαίσιο της ομιλίας μετατράπηκε στη συνέχεια σε πολιτικό μήνυμα για τη σημερινή θέση της Δύσης.

«Σήμερα βρισκόμαστε σε σταυροδρόμι, επειδή η επόμενη δεκαετία και οι αποφάσεις που θα λάβουμε θα γράψουν την ιστορία του επόμενου αιώνα», δήλωσε.

Όπως είπε, η πορεία που θα επιλεγεί θα καθορίσει εάν η Δύση θα διατηρήσει τη θέση της στην κορυφή του κόσμου ή θα οδηγηθεί σε ένα μέλλον «ατροφίας, υποτέλειας και παρακμής».

Σε αυτό το πλαίσιο ενέταξε την πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ για ενίσχυση της εθνικής ισχύος των ΗΠΑ, την επιστροφή κρίσιμων εφοδιαστικών αλυσίδων, την επανεκβιομηχάνιση, την ενίσχυση της άμυνας και την προσπάθεια διατήρησης της πρωτοκαθεδρίας στις τεχνολογίες του μέλλοντος.

«Η Ευρώπη μπορεί να ξυπνήσει από τον μακρύ λήθαργο»

Ιδιαίτερο βάρος είχε το μήνυμα του Ρούμπιο προς την Ευρώπη.

Ο Αμερικανός υπουργός αναγνώρισε ότι κατά καιρούς οι σχέσεις ανάμεσα στις δύο πλευρές του Ατλαντικού έχουν δοκιμαστεί.

«Παρότι τα πάθη μπορεί κατά καιρούς να έχουν δοκιμάσει τους δεσμούς στοργής μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ευρώπης, δεν πρέπει να επιτραπεί να τους διαρρήξουν», είπε.

Κάλεσε ΗΠΑ και Ευρώπη να ενισχύσουν από κοινού μια συμμαχία ικανή να αντιμετωπίσει τις απειλές της εποχής.

Παράλληλα, υποστήριξε ότι στην ευρωπαϊκή ήπειρο διαφαίνονται ήδη τα πρώτα σημάδια μιας «αλλαγής γενιάς», παραπέμποντας στη μεγάλη αύξηση των αμυντικών δαπανών, στις νέες συνεργασίες και στα προγράμματα άμυνας, καθώς και στην επέκταση της βιομηχανικής παραγωγής μετά τις δεσμεύσεις που αναλήφθηκαν στη Χάγη.

«Πιστεύουμε ότι η Ευρώπη μπορεί να ξυπνήσει από τον μακρύ της λήθαργο και να αναζωπυρώσει τη φωτιά που άναψε εδώ πριν από χιλιετίες», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Εθνική κυριαρχία και συμμαχίες

Ο Ρούμπιο έδωσε ιδιαίτερη έμφαση και στην έννοια της εθνικής κυριαρχίας, υποστηρίζοντας ότι οι διεθνείς θεσμοί και οι συμμαχίες δεν πρέπει να λειτουργούν εις βάρος της ταυτότητας των κρατών που συμμετέχουν σε αυτές.

«Πρέπει να ανοικοδομήσουμε τους θεσμούς και τις συμμαχίες μας για να αντιμετωπίσουμε μαζί αυτές τις απειλές, κατανοώντας ότι ο σκοπός τους δεν είναι να καταργήσουν την κυριαρχία των εθνών που τις αποτελούν, αλλά να την υπερασπιστούν», δήλωσε.

«Τα έθνη δεν χρειάζεται να εγκαταλείψουν τις ξεχωριστές ταυτότητές τους για να αναγνωρίσουν τα κοινά τους συμφέροντα», πρόσθεσε.

Το σημείο αυτό εντάσσεται στη συνολικότερη πολιτική αντίληψη της κυβέρνησης Τραμπ, η οποία δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στην εθνική κυριαρχία και στην προτεραιότητα των εθνικών συμφερόντων.

Η Ελλάδα ως μοντέλο – Αναφορά στη μαζική μετανάστευση

Ξεχωριστή ήταν η αναφορά του Ρούμπιο στην Ελλάδα, την οποία παρουσίασε ως παράδειγμα του είδους της συνεργασίας που επιδιώκουν οι Ηνωμένες Πολιτείες στην Ευρώπη.

«Έχουμε οικοδομήσει ένα μοντέλο αυτού με τους εταίρους μας εδώ στην Ελλάδα», δήλωσε.

Ο Ρούμπιο αναφέρθηκε συγκεκριμένα στις αμυντικές συνεργασίες, στην ενέργεια και στην τεχνολογία, αλλά και στην «κοινή φιλοδοξία να διασφαλίσουμε τα σύνορα της Ευρώπης από τις απειλές της μαζικής μετανάστευσης».

Με τον τρόπο αυτό ενέταξε το μεταναστευτικό στην ευρύτερη αντίληψη περί ασφάλειας που παρουσίασε στην Πνύκα, μαζί με την άμυνα, την παραγωγική και τεχνολογική ισχύ και την προστασία της εθνικής κυριαρχίας.

Ο Στρατηγικός Διάλογος Ελλάδας–ΗΠΑ

Η ομιλία πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της επίσκεψης Ρούμπιο στην Αθήνα για τον 6ο Στρατηγικό Διάλογο Ελλάδας–ΗΠΑ.

Προηγήθηκαν επαφές με τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη, ενώ ακολούθησε συνάντηση με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη.

Στην εκδήλωση στην Πνύκα παρευρέθηκαν, μεταξύ άλλων, ο Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασούλας, οι υπουργοί Νίκος Δένδιας, Λίνα Μενδώνη και Άδωνις Γεωργιάδης, καθώς και άλλοι κυβερνητικοί αξιωματούχοι.

Στο πλαίσιο του Στρατηγικού Διαλόγου επιβεβαιώθηκε η στενή συνεργασία Ελλάδας και ΗΠΑ στους τομείς της ασφάλειας, της άμυνας, της ενέργειας και του εμπορίου, ενώ υπεγράφη συμφωνία συνεργασίας μεταξύ των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων και της Εθνοφρουράς της Φλόριντα, καθώς και μνημόνιο για την ανταλλαγή πληροφοριών σε θέματα αντιτρομοκρατίας.

Στις συζητήσεις τέθηκαν επίσης οι εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο και το Κυπριακό, με την ελληνική πλευρά να υπογραμμίζει τον ρόλο της Κύπρου στην περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφαλείας και τη σημασία του σχήματος 3+1 Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ–ΗΠΑ.

«Η μεγαλύτερη ιστορία που γνώρισε ποτέ ο άνθρωπος»

Προς το τέλος της ομιλίας του, ο Ρούμπιο επέστρεψε στον συμβολισμό της αρχαίας Αθήνας.

«Πρέπει να θαυμάσουμε αυτό που οι πρόγονοί μας δημιούργησαν σε αυτή τη γη. Η ιστορία του πολιτισμού μας είναι η μεγαλύτερη ιστορία που γνώρισε ποτέ ο άνθρωπος. Και ξεκίνησε εδώ, με τους πρώτους άνδρες και γυναίκες της Δύσης», ανέφερε.

Κατά τον ίδιο, μέσα από αυτή την κληρονομιά η σημερινή Δύση μπορεί να ανακαλύψει εκ νέου «τις αρετές, το θάρρος και τη δύναμη» που χρειάζεται για να αντιμετωπίσει τους κινδύνους της εποχής.

Η ομιλία στην Πνύκα αποτέλεσε έτσι κάτι περισσότερο από μια αναφορά στους ιστορικούς δεσμούς Ελλάδας και Ηνωμένων Πολιτειών. Ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας χρησιμοποίησε την αρχαία Αθήνα ως αφετηρία για να περιγράψει το όραμα της κυβέρνησης Τραμπ για μια Δύση που ενισχύει την άμυνα και την παραγωγική της ισχύ, προστατεύει τα σύνορα και την εθνική κυριαρχία, διατηρεί τις ιδιαίτερες ταυτότητες των κρατών της και ταυτόχρονα ανανεώνει τη διατλαντική συμμαχία.